TAND TP.HCM vừa tuyên buộc ông Trương Văn Mừng phải bốc hết mồ mả có trên đất để trả lại lô đất tranh chấp cho bà Trương Thị Mai. Trước đó, xử sơ thẩm, TAND quận Thủ Đức bác yêu cầu đòi đất của bà Mai vì UBND quận này xác định đây là đất của gia tộc ông Mừng nhưng do sai sót địa phương đã cấp nhầm cho người khác để rồi người này bán lại cho bà Mai.
Chuyên gia pháp lý cho rằng bản án phúc thẩm không thuyết phục, xác định sai tư cách bị đơn… nên cần phải xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm.
Giành phần đất mồ mả
Quá trình tòa giải quyết, phía bà Mai trình bày: “Năm 2008, tôi mua lại một lô đất của ông T. Khi tôi nhận đất thì ông Mừng ngăn cản, cho rằng đây là đất của mình. Do vậy, tôi yêu cầu ông Mừng phải trả lại đất cho tôi...”.
Ngược lại, ông Mừng bảo: “Phần đất tranh chấp là đất mồ mả của gia đình tôi, có từ trước năm 1945. Hiện tại trên đất có 22 ngôi mộ được cải táng từ năm 1987, ba ngôi mộ xây bằng đá ong, ba ngôi mộ đất, ngôi mộ chôn sau cùng cũng đã chôn từ năm 1928. Tôi không hề hay biết việc ông T. được cấp giấy tờ đất trong đó có cả phần diện tích đất thổ mộ của gia đình tôi. Nay tôi đề nghị tòa hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông T. vì cơ quan chức năng đã cấp nhầm...”.
Những ngôi mộ bằng đá ong của dòng tộc ông Mừng. Ảnh: HT
Không thể kiện đòi
Tại phiên tòa sơ thẩm, các nhân chứng xác nhận phần đất tranh chấp là đất thổ mộ của gia tộc ông Mừng.
Đại diện UBND quận Thủ Đức cũng thừa nhận địa phương có sai sót trong quá trình cấp giấy tờ đất cho ông T. Theo quy định, đất chuyên dùng (đất mồ mả) không xem xét cấp giấy chứng nhận nhưng do không kiểm tra hiện trạng mà chỉ nghe theo lời trình bày của đương sự nên mới cấp nhầm cho ông T.
Sau khi xem xét, TAND quận Thủ Đức nhận định dựa vào các chứng cứ, đủ cơ sở kết luận đất đang tranh chấp là đất mồ mả gia tộc của ông Mừng, do ông Mừng trực tiếp giữ gìn . Do vậy, tòa bác yêu cầu đòi đất của bà Mai, kiến nghị UBND quận Thủ Đức thu hồi giấy chứng nhận đã cấp cho ông T., đồng thời điều chỉnh phần đất đang tranh chấp đã cấp cho ông T. để chuyển về cho phía ông Mừng…
Bốc hết mộ để trả đất
Xử phúc thẩm vừa qua, TAND TP.HCM lại cho rằng đất trên là của ông T. Năm 1987, ông Mừng tự ý mang hài cốt của người thân đến chôn tại đây. Việc mua bán đất đai giữa bà Mai và ông T. là hợp pháp nên bà Mai yêu cầu ông Mừng trả lại đất là phù hợp. Tại phiên tòa sơ thẩm, đại diện UBND quận Thủ Đức có ý kiến rút lại giấy chứng nhận đã cấp cho ông T. là không có căn cứ. Do vậy, HĐXX tuyên buộc ông Mừng trả lại đất cho bà Mai. Ông Mừng phải mang số hài cốt chôn trên đất ra khỏi diện tích đất tranh chấp...
Trước quyết định của tòa, ông Mừng bần thần: “Đây là đất mồ mả của ông bà được chôn cách đây hàng trăm năm, tôi là con cháu đứng ra chăm sóc, hương hỏa. Tòa phúc thẩm bỏ qua hết các chứng cứ để buộc tôi phải bốc mộ, trả đất là không đúng. Tòa buộc phải bốc mộ thì tôi biết bốc mộ đi đâu, trong khi những ngôi mộ trên còn có rất nhiều con cháu trong dòng họ, làm sao tôi dám đụng đến các ngôi mộ đó...”.
Không được tuyên phần mồ mả
Một thẩm phán TAND TP.HCM cho biết trước đây tòa tiếp nhận nhiều vụ tranh chấp đất mà trên đất có mồ mả. Cách giải quyết rất khác nhau, có nơi thụ lý giải quyết luôn cả phần mồ mả, có nơi trả về cho ủy ban xử lý vì tòa không thể quyết định được phần này. Với thực tế đó, năm 2009, TAND TP.HCM đã tổ chức tập huấn nghiệp vụ, nội dung thể hiện những tranh chấp về mồ mả, hài cốt cho đến nay chưa có văn bản pháp luật nào quy định là giao cho tòa hay ủy ban giải quyết. TAND Tối cao cũng chưa có văn bản hướng dẫn. Vì vậy trước mắt, những tranh chấp về đất đai trên đó có mồ mả, hài cốt thì tòa chỉ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về quyền sử dụng đất, không có quyền giải quyết tranh chấp liên quan đến mồ mả, hài cốt trong phần đất tranh chấp.
Thẩm phán này nhận xét cách giải quyết của HĐXX ở cấp phúc thẩm nêu trên đã đi ngược với nội dung tập huấn...
| Bản án phúc thẩm thiếu thuyết phục Theo nội dung báo phản ánh, tôi cho rằng bản án phúc thẩm không thuyết phục. Thứ nhất, bản án trên không căn cứ vào xác minh thực tế, chẳng hạn các ngôi mộ trên đất được chôn ở đây từ khi nào? Cơ quan quản lý đất đai địa phương có biết không? Người dân sống lâu năm ở địa phương có biết không?… Đây chính là những yếu tố xác định nguồn gốc đất. Cạnh đó, UBND quận Thủ Đức là cơ quan chuyên môn quản lý đất đai tại địa phương đã thừa nhận việc cấp giấy chứng nhận có sai sót mà tòa vẫn bỏ qua là không đúng. Mặt khác, tập quán của người dân về an táng, hương hỏa cho người đã khuất không cho phép tòa buộc ông Mừng được quyền bốc các ngôi mộ đi nơi khác bởi nó liên quan đến con cháu, người thân của người đã chết. Ông Mừng chỉ là người chăm sóc, hương khói cho các ngôi mộ nên không có quyền bốc mộ. Thứ nữa, ông Mừng chỉ là người hương khói, chăm sóc cho các ngôi mộ nên đất trên không phải là đất của ông Mừng. Các cấp tòa xác định ông Mừng là bị đơn trong vụ kiện tranh chấp này là không đúng. Do vậy, vụ án này cần được những người có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm để khắc phục những sai sót vừa nêu. TS NGUYỄN VĂN TIẾN, Trưởng bộ môn Tố tụng dân sự, |
HỒNG TÚ
