Ngày 13-5, tại Đường sách TP.HCM đã diễn ra triển lãm ảnh “Nghề cổ nhịp số”, góp phần tôn vinh các làng nghề truyền thống Việt Nam, mở ra cách tiếp cận mới để di sản hòa vào đời sống hiện đại.
Đây là lần đầu tiên các tác phẩm ảnh của sinh viên ngành truyền thông đa phương tiện, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, được giới thiệu tại một không gian văn hóa công cộng, phục vụ đông đảo người dân và du khách quốc tế.
Không chỉ tạo ra sản phẩm thủ công, làng nghề còn lưu giữ ký ức cộng đồng, tập quán sinh hoạt, tín ngưỡng và tinh thần lao động của nhiều thế hệ.
Các bộ ảnh được thực hiện tại nhiều địa phương như Đồng Nai (nghề thủ công mỹ nghệ), Tây Ninh (chằm nón lá), Đồng Tháp (dệt chiếu), An Giang (dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm)… Đây là những nơi đang nỗ lực duy trì và tìm hướng phát triển mới cho nghề truyền thống trong điều kiện đời sống hiện đại nhiều biến đổi.
Tại TP.HCM, nhiều bộ ảnh ghi lại hoạt động sản xuất ở các làng nghề như đúc tượng Phật, đúc lư đồng, làm đầu lân - sư - rồng, làm nhang, gốm, tranh sơn mài, mành trúc, đan lát sọt tre, tráng bánh truyền thống, se dây thừng thủ công… Qua góc nhìn của người trẻ, các công việc quen thuộc hiện lên gần gũi nhưng giàu giá trị thẩm mỹ và chiều sâu văn hóa.
Điểm nhấn của triển lãm không chỉ nằm ở kỹ thuật nhiếp ảnh mà còn ở trải nghiệm thực tế của sinh viên. Các tác giả trực tiếp tham gia lao động cùng nghệ nhân như đổ bột bánh tráng, phơi nhang, xúc muối, rửa tranh sơn mài…
Theo giảng viên nhiếp ảnh, giám tuyển triển lãm Trịnh Võ Trung Nghĩa, đây là dịp để giới trẻ thể hiện sự trân trọng đối với di sản nghề truyền thống, đồng thời hưởng ứng chủ trương phát triển ngành nghề nông thôn và lan tỏa ý thức gìn giữ di sản trong thế hệ trẻ.
Bên cạnh hoạt động trưng bày, chương trình còn tổ chức giao lưu “Làng cổ, nhịp số”, giới thiệu bộ sách tranh “Vang danh nghề cổ” của NXB Kim Đồng, tác phẩm vừa đoạt Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII năm 2026.
Chia sẻ tại chương trình, nghệ nhân Trần Thị Yến, người có hơn 40 năm gắn bó với nghề gốm, cho biết để tạo nên những sản phẩm tưởng chừng đơn giản đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và sự sáng tạo; chính niềm đam mê giúp bà giữ “lửa nghề” suốt nhiều thập niên.
Trong khi đó, nghệ nhân trẻ Nguyễn Trần Phương Thảo tiếp cận nghề gốm theo hướng gần gũi với giới trẻ, kết hợp yếu tố văn hóa đại chúng và xu hướng cá nhân hóa sản phẩm. Theo chị, mỗi sản phẩm không chỉ để sử dụng mà còn kể câu chuyện riêng của người sở hữu, qua đó mở ra cơ hội mới cho làng nghề.
Ở góc độ truyền thông và chuyển đổi số, bà Nguyễn Thị Thúy Phượng, Giám đốc Doanh nghiệp xã hội Đọc sách cùng Xích Lô, cho rằng cần đặt làng nghề trong bối cảnh công nghệ phát triển. Bởi người tiêu dùng hiện đại không chỉ quan tâm sản phẩm mà còn chú ý đến quy trình sản xuất, trải nghiệm làm nghề và câu chuyện văn hóa phía sau.
Theo bà Phượng, giá trị của làng nghề nằm ở ký ức được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Khi được kể bằng ngôn ngữ phù hợp với thời đại, nghề truyền thống không chỉ giữ bản sắc mà còn có cơ hội gia tăng giá trị thương mại, mở rộng thị trường.
Triển lãm diễn ra từ ngày 13 đến 17-5.
