Chiều 21-4, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn thay mặt Chính phủ trình bày dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của bốn luật thuế (Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB). Cơ quan thẩm tra đồng thuận về đại thể nhưng đặt ra nhiều vấn đề cần Chính phủ làm rõ thêm.
Bốn luật, ba nhóm nội dung
Theo trình bày của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, dự luật này được xây dựng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và các định hướng về kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng tại Văn kiện Đại hội XIV.
Dự thảo tập trung vào ba nhóm nội dung chính.
Về hộ và cá nhân kinh doanh: Chính phủ đề xuất không quy định cứng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN và mức doanh thu không chịu thuế GTGT trong luật, mà giao Chính phủ quy định mức này.
Lý do là từ đầu năm 2026, tác động của tình hình thế giới khiến giá nhiên liệu tăng, chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm, hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ và cá nhân kinh doanh gặp nhiều khó khăn, đặc biệt các ngành có biên lợi nhuận thấp. Việc phân quyền cho Chính phủ, theo tờ trình, sẽ tạo cơ sở pháp lý để điều hành chính sách tài khóa linh hoạt hơn.
Về doanh nghiệp nhỏ: Chính phủ đề xuất bổ sung mức doanh thu được miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp quy mô nhỏ, đồng thời cũng giao Chính phủ quy định mức cụ thể. Tờ trình nhận định đây là nhóm có khả năng chống chịu thấp trước các biến động bên ngoài do điều kiện về vốn và nhân lực hạn chế, và đang chịu tác động trực tiếp từ việc chi phí nhiên liệu, logistics tăng cao.
Về xe điện chạy bằng pin: Chính phủ đề xuất kéo dài thời gian áp dụng chính sách ưu đãi thuế TTĐB hiện hành đối với xe điện chạy bằng pin đến hết năm 2030. Căn cứ được nêu là chính sách này đã phát huy tác dụng kể từ khi áp dụng từ tháng 3-2022, góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng từ xe xăng sang xe điện, đồng thời trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và nguồn cung nhiên liệu hóa thạch bất ổn, việc thúc đẩy chuyển đổi phương tiện xanh là cần thiết để đảm bảo an ninh năng lượng.
Chính phủ đề nghị Quốc hội cho phép xây dựng và thông qua dự luật theo trình tự, thủ tục rút gọn, để có thể thông qua ngay tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI và cho các điều khoản liên quan đến thuế TNCN, GTGT và TNDN có hiệu lực từ ngày 1-1-2026.
Ủy ban Kinh tế - Tài chính: thống nhất về sự cần thiết nhưng...
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Ủy ban thống nhất về sự cần thiết sửa đổi bốn luật thuế. Tuy nhiên, báo cáo nêu một số vấn đề chưa đồng thuận hoàn toàn.
Về trình tự rút gọn, một số ý kiến trong Ủy ban cho rằng căn cứ Chính phủ viện dẫn khoản 2 Điều 26 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật là "chưa thực sự phù hợp", vì các nội dung đề xuất không thực sự thuộc trường hợp cần giải quyết ngay vấn đề cấp bách. Có ý kiến dẫn ra rằng Kết luận số 18-KL/TW đã giao Chính phủ quyền chủ động điều chỉnh các loại thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp, và Luật Tổ chức Chính phủ cũng đã quy định thẩm quyền của Thủ tướng trong các tình huống tương tự.
Do đó nếu thực sự cấp bách, Chính phủ có thể tự xử lý theo thẩm quyền mà không nhất thiết phải đưa ra Quốc hội theo thủ tục rút gọn.
Về đề xuất giao Chính phủ tự quyết ngưỡng doanh thu, Ủy ban chỉ ra rằng tờ trình chưa thể hiện cụ thể dự kiến điều chỉnh theo hướng nào, tăng hay giảm so với mức hiện hành và chưa định lượng được tác động đối với nguồn thu ngân sách. Ủy ban đề nghị Chính phủ báo cáo rõ hơn các phương án dự kiến. Một số ý kiến còn nhắc lại rằng khi thông qua các luật thuế gần đây, Quốc hội đã thảo luận kỹ và chọn giao thẩm quyền điều chỉnh ngưỡng cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhằm bảo đảm tính minh bạch.
Do đó cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ giải trình thuyết phục hơn về lý do đề xuất thay đổi thẩm quyền này.
Về miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp nhỏ, đa số ý kiến thống nhất với đề xuất. Một số ý kiến đề nghị quy định cụ thể mức doanh thu được miễn ngay trong luật để bảo đảm minh bạch, đồng thời giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyền điều chỉnh khi cần thiết.
Về ưu đãi xe điện, Ủy ban đồng ý cần xem xét gia hạn nhưng đề nghị thận trọng về thời gian và yêu cầu Chính phủ bổ sung đánh giá toàn diện hơn về tác động của xe điện chạy bằng pin, bao gồm cả những hạn chế, không chỉ tập trung vào ưu điểm.
Về hiệu lực hồi tố, Ủy ban đề nghị bổ sung quy định bảo vệ người nộp thuế: trường hợp áp dụng hồi tố khiến người nộp thuế phải gánh trách nhiệm pháp lý nặng hơn so với luật cũ, thì không áp dụng hồi tố mà chỉ áp dụng từ ngày luật có hiệu lực.
Quốc hội dự kiến bỏ phiếu thông qua dự luật này vào sáng 24-4.
