Sáng 21-4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về tình hình phát triển kinh tế - xã hội. Tại phiên họp, đại biểu Đặng Ngọc Huy (đoàn Quảng Ngãi) dành nhiều thời gian đề cập đến những tồn tại trong lĩnh vực giáo dục.
Theo đại biểu, giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu, đóng vai trò then chốt cho sự phát triển bền vững của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nền giáo dục vẫn đang đối mặt với căn bệnh kéo dài nhiều năm, đó là “bệnh chạy theo thành tích”.
Đại biểu cho rằng vấn đề này đã nhiều lần được nêu tại nghị trường và Bộ GD&ĐT cũng đã có các giải pháp chấn chỉnh. Dù vậy, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy các chỉ số như tỉ lệ lên lớp, tốt nghiệp hay học sinh giỏi vẫn “đẹp” trên báo cáo nhưng chưa phản ánh đúng chất lượng.
Dẫn chứng, đại biểu nêu tỉ lệ tốt nghiệp THPT nhiều năm trên 98%, song các kết quả khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy không ít học sinh thiếu kỹ năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và khả năng thích ứng thực tế. Trong khi đó, giáo viên và nhà trường bị cuốn vào áp lực thi đua, phải làm đẹp điểm số, tô hồng báo cáo.
“Không phải vì họ thiếu lương tâm mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy” - đại biểu nói, đồng thời chỉ ra vòng xoáy thi đua gắn với chỉ tiêu, chỉ tiêu gắn với tỉ lệ, tỉ lệ gắn với thành tích và thành tích thay vì phản ánh sự thật lại trở thành áp lực đè lên từng vai giáo viên, từng hiệu trưởng, từng Sở GD&ĐT.
Hệ quả là học sinh chịu áp lực học để đạt điểm cao thay vì học để hiểu biết và phát triển năng lực. Nhiều em học vì điểm số, thành tích, bằng khen mà thiếu cơ hội rèn luyện kỹ năng sống, khả năng sáng tạo và tinh thần vượt qua thất bại.
Đại biểu cảnh báo tình trạng này gây hậu quả lâu dài là học sinh mất niềm vui học thật, giáo viên kiệt sức vì hình thức, còn xã hội dần mất niềm tin vào chất lượng giáo dục. “Chúng ta không thể xây dựng nền kinh tế tri thức nếu tiếp tục dựa vào những con số ảo” - đại biểu nhấn mạnh.
Từ đó, đại biểu đề xuất một số giải pháp. Đó là phải cải cách cơ chế thi đua, khen thưởng, loại bỏ tiêu chí hình thức như tỉ lệ đỗ hay học sinh giỏi. Thay vào đó, đánh giá nhà trường và giáo viên dựa trên sự tiến bộ thực chất của học sinh theo thời gian thực.
Đổi mới đánh giá học sinh theo hướng chú trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất nhân cách. Giảm áp lực hành chính và báo cáo cho giáo viên. Tăng cường giám sát độc lập, minh bạch dữ liệu giáo dục. Thay đổi nhận thức xã hội, đặc biệt là phụ huynh, không đánh giá con cái chỉ qua điểm số và danh hiệu.
Đại biểu nhấn mạnh thế hệ trẻ Việt Nam có đủ trí tuệ, sáng tạo và ý chí để vươn ra thế giới, nhưng cần một nền giáo dục thật, dạy thật, học thật, thi thật .
“Một nền giáo dục thật, dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có đủ năng lực thật, phẩm chất thật và đó mới chính là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới” - đại biểu nói.
