Biên bản ghi nhớ chấm dứt cuộc chiến tại Trung Đông đã được Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký hôm 17-6, theo hãng AFP.
Cùng ngày, đài CNN đưa nội dung văn bản chính thức của bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran. Văn kiện do một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ công bố, nêu rõ các điều khoản về việc mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng một số hạn chế tài chính đối với Iran và đặt ra kỳ vọng về việc giải quyết chương trình hạt nhân của Iran trong các cuộc đàm phán kỹ thuật trong tương lai. Bản ghi nhớ mở ra thời hạn 60 ngày để đàm phán các điều khoản của thỏa thuận cuối cùng.
“Về cơ bản, đây là một thỏa thuận cho phép chúng ta mở ngay eo biển Hormuz, cam kết Iran sẽ phá hủy kho vũ khí hạt nhân, và sau đó cho chúng ta một cơ chế để nếu Iran cải thiện hành vi của họ, chúng ta sẽ đáp trả bằng cách tăng cường các biện pháp nới lỏng kinh tế và trừng phạt có thể giúp họ trở thành một quốc gia thịnh vượng hơn” – CNN dẫn lời vị quan chức cấp cao của Mỹ.
Văn bản có tiêu đề “Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran”, gồm 14 điểm.
1 — Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran cùng các đồng minh trong cuộc chiến hiện tại ký kết Bản ghi nhớ này để tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon, và cam kết từ nay trở đi không phát động bất kỳ cuộc chiến tranh hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau, và kiềm chế việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau, đồng thời đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Lebanon. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận việc chấm dứt vĩnh viễn chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon và các điều khoản khác của đoạn này.
2 — Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran cam kết tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.
3 — Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran cam kết đàm phán và đạt được thỏa thuận cuối cùng trong tối đa 60 ngày, có thể gia hạn theo thỏa thuận chung.
4 — Ngay sau khi ký kết Biên bản ghi nhớ này, Mỹ sẽ bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và mọi sự quấy rối hoặc cản trở đối với Cộng hòa Hồi giáo Iran, và sẽ chấm dứt hoàn toàn lệnh phong tỏa hải quân trong vòng 30 ngày. Trong thời gian này, lưu lượng tàu thuyền sẽ được điều chỉnh theo tỷ lệ thuận với số lượng tàu thuyền được khôi phục như trước chiến tranh bởi Cộng hòa Hồi giáo Iran. Mỹ cũng cam kết rút quân khỏi khu vực lân cận Cộng hòa Hồi giáo Iran trong vòng 30 ngày sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết.
5 — Sau khi ký kết Biên bản ghi nhớ này, Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ nỗ lực hết sức để đảm bảo an toàn cho việc lưu thông miễn phí của các tàu thương mại từ Vịnh Ba Tư đến Biển Oman và ngược lại trong vòng 60 ngày. Việc lưu thông của các tàu thương mại sẽ được nối lại ngay lập tức, và xét đến nhu cầu loại bỏ các trở ngại kỹ thuật và quân sự, việc rà phá bom mìn do Cộng hòa Hồi giáo Iran thực hiện sẽ được tiến hành trong vòng 30 ngày. Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ đối thoại với Vương quốc Oman để xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai tại eo biển Hormuz, thảo luận với các quốc gia ven biển Vịnh Ba Tư khác, phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và chủ quyền của các quốc gia ven biển eo biển Hormuz.
6 — Mỹ cam kết cùng các đối tác khu vực xây dựng một kế hoạch cụ thể, được hai bên nhất trí, với kinh phí ít nhất 300 tỉ USD để tái thiết và phát triển kinh tế Cộng hòa Hồi giáo Iran. Cơ chế thực hiện kế hoạch này sẽ được hoàn thiện trong khuôn khổ thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Mỹ sẽ cấp tất cả các giấy phép, miễn trừ và sự cho phép cần thiết cho các giao dịch tài chính liên quan.
7 — Mỹ cam kết chấm dứt mọi hình thức trừng phạt đối với Cộng hòa Hồi giáo Iran, bao gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nghị quyết của Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và tất cả các hình thức trừng phạt đơn phương của Mỹ, cả chính và phụ, theo một lịch trình đã được thỏa thuận như một phần của thỏa thuận cuối cùng. Cộng hòa Hồi giáo Iran và Mỹ thừa nhận tầm quan trọng then chốt của vấn đề chấm dứt trừng phạt nêu trên và bày tỏ ý định sẽ ngay lập tức giải quyết các vấn đề này trong các cuộc đàm phán để đạt được thỏa thuận chung.
8 — Cộng hòa Hồi giáo Iran tái khẳng định sẽ không mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran đã nhất trí giải quyết việc xử lý vật liệu (uranium) làm giàu dự trữ theo một cơ chế sẽ được hai bên cùng thỏa thuận theo lịch trình được đề cập trong đoạn 7, với phương pháp tối thiểu là pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát của IAEA. Hai bên cũng nhất trí thảo luận về vấn đề làm giàu và các vấn đề khác được hai bên cùng thỏa thuận liên quan nhu cầu hạt nhân của Cộng hòa Hồi giáo Iran, dựa trên một khuôn khổ thỏa đáng được nhất trí trong thỏa thuận cuối cùng. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận các điều khoản của đoạn này. Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran thừa nhận tầm quan trọng sống còn của các vấn đề hạt nhân nêu trên. Họ bày tỏ ý định sẽ ngay lập tức giải quyết các vấn đề này trong các cuộc đàm phán để đạt được thỏa thuận chung về chúng.
9 — Trong khi chờ đạt được thỏa thuận cuối cùng, Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran nhất trí duy trì hiện trạng. Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân của mình, và Mỹ sẽ không áp đặt bất kỳ lệnh trừng phạt mới nào cũng như không triển khai thêm lực lượng nào trong khu vực.
10 — Mỹ cam kết rằng ngay sau khi ký kết Biên bản ghi nhớ này và cho đến khi lệnh trừng phạt chấm dứt, Bộ Tài chính Mỹ sẽ miễn trừ cho việc xuất khẩu dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và các sản phẩm phái sinh của Iran, cũng như tất cả các dịch vụ liên quan, bao gồm các giao dịch ngân hàng, bảo hiểm, vận chuyển, v.v.
11 — Mỹ cam kết sẽ cho phép sử dụng đầy đủ các khoản tiền và tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế của Cộng hòa Hồi giáo Iran sau khi Biên bản ghi nhớ này được thực hiện. Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ cùng nhau thỏa thuận về các thủ tục liên quan việc giải phóng các khoản tiền này trong quá trình đàm phán. Các khoản tiền này, dù được giữ lại trong tài khoản ban đầu hay được chuyển giao, sẽ được sử dụng đầy đủ để thanh toán cho bất kỳ người thụ hưởng cuối cùng nào được Ngân hàng Trung ương Cộng hòa Hồi giáo Iran chỉ định. Mỹ cam kết sẽ cấp tất cả các giấy phép và ủy quyền cần thiết tương ứng.
12 — Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran nhất trí sẽ thiết lập một cơ chế điều hành để giám sát việc thực hiện thành công Biên bản ghi nhớ này và việc tuân thủ thỏa thuận cuối cùng trong tương lai.
13 — Sau khi ký kết Biên bản ghi nhớ này, và tùy thuộc vào việc bắt đầu thực hiện các khoản 1, 4, 5, 10 và 11 của Biên bản ghi nhớ này, và việc tiếp tục thực hiện các biện pháp này, Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ bắt đầu đàm phán về thỏa thuận cuối cùng chỉ riêng đối với các khoản còn lại.
14 — Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thông qua bằng một nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
