Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tỉnh Lâm Đồng vừa có văn bản gởi Cục Di sản văn hoá, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xin ý kiến một số nội dung liên quan đến Dự án tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Ga Đà Lạt.
Theo đó, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam vừa có báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án: Tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Ga Đà Lạt ở số 1 đường Quang Trung, phường Xuân Hương - Đà Lạt với tổng mức đầu tư hơn 88 tỉ đồng, thời gian thực hiện: 2026-2028.
Để đảm bảo công tác tham mưu đúng quy định, Sở VH-TT&DL tỉnh Lâm Đồng đề nghị Cục Di sản văn hoá hướng dẫn quy trình, thẩm quyền trình và phê duyệt lập báo cáo nghiên cứu khả thi nêu trên.
Di tích Ga Đà Lạt có diện tích sử dụng đất hơn 43.000m2, về tổng thể, các công trình nguyên gốc (nhà ga, nhà ke ga, nhà sửa chữa đầu máy...) đang bị xuống cấp, bị biến dạng do nhiều lần tu sửa trong quá khứ, có hạng mục đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, đóng cửa không sử dụng được.
Nhà ga chính được xây dựng năm 1932 và hoàn thành năm 1938, công trình đã bị xuống cấp, hư hỏng nhiều vị trí. Trần và tường trong, ngoài nhà thấm ẩm từng mảng, loang lổ, bong tróc bạc màu. Phần mái hiện trạng rêu mốc, sứt vỡ hư hỏng nặng…
Chủ đầu tư sẽ bảo tồn tổng thể di tích trong tính nguyên gốc và bối cảnh lịch sử. Giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, bao gồm kiến trúc nhà ga, các đầu máy toa xe cổ, cảnh quan gắn liền với không gian đường sắt, tôn trọng giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật độc đáo của một trong những nhà ga cổ nhất, có kiến trúc đặc biệt nhất Đông Dương.
Phát huy giá trị di tích gắn với cộng đồng và du lịch văn hóa. Xây dựng Ga thành một trung tâm văn hóa – du lịch gắn với lịch sử ngành đường sắt, thu hút khách du lịch, nhà nghiên cứu, người dân địa phương.
Ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ trong bảo tồn. Áp dụng công nghệ số để số hóa tư liệu, trưng bày tương tác, mô phỏng 3D, tạo thêm cách tiếp cận hấp dẫn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Khai thác tối đa tài nguyên của di tích gồm quỹ đất, các giá trị văn hóa, lịch sử... và các hạng mục công trình được đề xuất với tầm nhìn dài hạn, phân kỳ đầu tư phù hợp.
Ga Đà Lạt là nơi đặt tuyến đường sắt răng cưa đầu tiên ở Việt Nam được người Pháp thiết kế và xây dựng. Với chiều dài 84km, tuyến đường sắt này là trục giao thông chính giữa Phan Rang (Ninh Thuận nay là Khánh Hòa) với Đà Lạt, qua 5 hầm đường sắt dốc. Để đối phó với địa hình, một hệ thống đường ray răng cưa dài 16km đã được xây dựng, làm nên một trong hai hệ thống đường sắt răng cưa duy nhất trên thế giới mà Việt Nam và Thụy Điển sở hữu. Tuy nhiên, vào năm 1972, do ảnh hưởng của chiến tranh, hoạt động của tuyến đường sắt đã bị đình trệ và sau đó bị tháo dỡ. Sau 1975, tuyến đường sắt Đà Lạt – Phan Rang được phục hồi tạm thời và cuối cùng bị dỡ bỏ hoàn toàn vào năm 1980.
