Chạy xe một bánh trên đường: Hệ quả khó lường

Tại TP.HCM, tình trạng người dân sử dụng xe một bánh tự cân bằng (Electric Unicycle - EUC) lưu thông trên đường công cộng, kể cả ở các tuyến đường đông phương tiện giờ cao điểm, đang đặt ra nhiều lo ngại về an toàn giao thông cũng như cơ sở pháp lý để quản lý, xử lý loại phương tiện này.

Nguy cơ tai nạn rình rập

Theo ghi nhận của PV, trên các tuyến Quốc lộ 1K (đoạn qua phường Linh Xuân, TP.HCM), đường Phạm Văn Đồng (TP.HCM)…, nhiều trường hợp di chuyển trên đường bằng xe một bánh.

Theo video ghi nhận dưới đây thì một người đàn ông đội mũ bảo hiểm kín đầu, đeo balo, đứng thăng bằng trên chiếc xe một bánh và di chuyển trực tiếp trong làn xe máy vào giờ tan tầm trên đường Phạm Văn Đồng.

Phương tiện không có tay lái, người điều khiển gần như “đứng” hoàn toàn trên một bánh xe, len lỏi giữa dòng phương tiện đông đúc. Trong điều kiện giao thông dày đặc, chỉ cần một tình huống phanh gấp, va quẹt nhẹ hoặc mất thăng bằng, nguy cơ ngã xuống mặt đường và xảy ra va chạm là rất lớn, không chỉ đối với người điều khiển mà còn với các phương tiện xung quanh.

Trước đó, Phòng CSGT (PC08), Công an TP.HCM đã lập biên bản vi phạm hành chính đối với bà V.T.M. (59 tuổi, quận 4 cũ) về hành vi điều khiển xe điện cân bằng trên cầu Khánh Hội. PC08 cũng đã xử lý một số trường hợp tương tự như sử dụng vali điện để di chuyển trên đường hoặc tổ chức hoạt động thể thao trên phần đường xe chạy, gây nguy hiểm cho bản thân và người tham gia giao thông.

Thực tế cho thấy, các phương tiện như xe điện cân bằng, ván trượt điện, scooter… vốn phục vụ mục đích giải trí nhưng khi xuất hiện trên đường công cộng đã trở thành mối nguy tiềm ẩn đối với trật tự, an toàn giao thông, khiến nhiều người dân không khỏi lo ngại.

Đối diện rủi ro pháp lý

Luật sư Trần Hữu Lâm, Đoàn Luật sư TP.HCM cho biết, việc sử dụng xe một bánh tự cân bằng trên lòng đường, vỉa hè đang đặt ra nhiều vấn đề về an toàn giao thông, khoảng trống pháp lý trong quản lý, xử phạt cũng như trách nhiệm của các bên liên quan như người sử dụng, nhà nhập khẩu, người bán.

Theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 2 của Luật Trật tự an toàn giao thông 2024 thì phương tiện giao thông đường bộ bao gồm phương tiện cơ giới, phương tiện thô sơ, xe máy chuyên dùng và các loại xe tương tự; chỉ những phương tiện thuộc các nhóm này mới được phép tham gia giao thông đường bộ. Xe một bánh tự cân bằng không thuộc bất kỳ nhóm nào nêu trên, mà chủ yếu phục vụ mục đích giải trí, thể thao cá nhân, tương tự hoverboard, pa-tanh điện hoặc ván trượt điện. Do đó, loại phương tiện này không được công nhận là phương tiện giao thông đường bộ và không được phép lưu thông trên đường công cộng, bao gồm cả lòng đường và vỉa hè.

Về chế tài, hiện chưa có quy định xử phạt riêng đối với xe một bánh tự cân bằng. Tuy nhiên, theo điểm b khoản 2 Điều 12 Nghị định 168/2024, lực lượng Cảnh sát giao thông có thể áp dụng tương tự đối với hành vi sử dụng bàn trượt, pa-tanh hoặc thiết bị tương tự trên phần đường xe chạy, với mức phạt từ 200.000 đồng đến 250.000 đồng.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người điều khiển còn có thể bị áp dụng biện pháp tạm giữ hoặc tịch thu phương tiện nếu gây cản trở giao thông hoặc tiềm ẩn nguy hiểm. Trường hợp gây tai nạn giao thông nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017,2025).

Từ đó, luật sư Lâm khuyến cáo người dân không nên sử dụng xe một bánh tự cân bằng trên đường công cộng do tiềm ẩn rủi ro cao và vi phạm quy định pháp luật; chỉ nên sử dụng tại khu vực nội bộ, công viên hoặc nơi được phép. Đồng thời, các doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối cần ghi rõ cảnh báo về phạm vi sử dụng trên sản phẩm và tài liệu hướng dẫn nhằm tránh phát sinh trách nhiệm pháp lý.