Gần đây, một số xe bán tải được lắp thêm cabin dạng Mobihome (nhà di động) phía sau thùng xe để phục vụ du lịch, cắm trại. Nhiều gia đình cho biết chiếc xe đã trở thành ngôi nhà thứ hai, giúp họ lưu giữ những kỷ niệm vô giá.
Tuy nhiên, về mặt pháp lý, việc sử dụng xe hoán cải đặt ra nhiều vấn đề về quản lý, quy chuẩn và chế tài...
![IMG_4815.jpeg](https://image.plo.vn/w1000/Uploaded/2026/ovhpaov/2026_05_22/img-4815-4345-2247.jpeg.webp "Một chiếc xe "nhà di động". Ảnh: BĐ")
Chi hơn 2 tỉ đồng để sở hữu "nhà di động"
Cặp vợ chồng ở Hà Nội cùng vợ và hai con nhỏ đã chi hơn 2 tỉ đồng để sở hữu một chiếc xe "nhà di động". Chiếc xe được hoán cải từ xe 16 chỗ bản dài đời mới, trang bị đầy đủ tiện nghi như giường ngủ, bếp, nhà vệ sinh, hệ thống điện năng lượng mặt trời và máy lạnh.
Phạt tới 150 triệu đồng
Hành vi tự ý thay đổi kết cấu ô tô sẽ bị phạt tiền lên tới 150 triệu đồng theo quy định tại khoản 16 Điều 32 Nghị định 168/2024.
Ngoài mức phạt tiền, pháp luật còn quy định các biện pháp bổ sung hoặc khắc phục hậu quả đối với chủ xe vi phạm như buộc khôi phục lại hiện trạng an toàn kỹ thuật ban đầu (tháo bỏ phụ kiện, trả lại kích thước/góc chiếu đúng thiết kế); tước kiểm định xe trong một thời gian nhất định nếu xe không đảm bảo an toàn kỹ thuật.
Theo Thông tư 47/2024/TT-BGTVT, xe cơ giới thực hiện cải tạo chuyển đổi công năng hoặc thay đổi một trong các hệ thống lái, phanh sẽ bị áp dụng chu kỳ đăng kiểm rút ngắn so với xe bình thường.
Xe cải tạo không có giấy chứng nhận sẽ không thể qua đăng kiểm do cơ sở đăng kiểm phát hiện sai khác so với hồ sơ đăng ký.
Trước đó, gia đình anh chị từng có 5 năm trải nghiệm du lịch bằng xe lều nóc. Tuy nhiên, để các con có không gian sinh hoạt tiện nghi và an toàn hơn, anh quyết định nâng cấp lên Mobihome.
Mỗi năm, gia đình anh chị thực hiện từ 3 đến 5 chuyến xuyên Việt, mỗi chuyến kéo dài từ vài tuần đến cả tháng. Mục đích lớn nhất của họ là để các con được trải nghiệm thực tế, học hỏi từ thiên nhiên và cuộc sống dọc miền đất nước thay vì phụ thuộc vào các thiết bị điện tử.
Tại TP.HCM, cũng với mong muốn đưa các con rời xa màn hình điện tử để trải nghiệm thiên nhiên, một gia đình đã chi 1,5 tỉ đồng để sở hữu một chiếc nhà di động. Phương tiện này thực chất là một chiếc xe bán tải gắn thùng hàng nhập khẩu từ Đức, kết nối bằng cáp xiết mà không can thiệp kết cấu xe. Khi dừng lại, thùng xe có thể bung thành lều 2 tầng rộng rãi, tích hợp đầy đủ tiện nghi...
Họ từng thực hiện chuyến xuyên Việt kéo dài 35 ngày, vượt quãng đường khoảng 13.000 km. Vì có con nhỏ, anh chị chỉ duy trì lái khoảng 300 km mỗi ngày, thường đậu xe cắm trại ven biển hoặc quán cà phê và tự nấu nướng bằng sản vật địa phương.
Các gia đình đều cho biết dù gặp không ít thử thách và sự cố dọc đường, chuyến đi bằng nhà di động giúp các con trưởng thành và gắn kết tình cảm gia đình sâu sắc hơn.
Phải đăng ký nếu thay đổi kết cấu phương tiện
Về các quy định pháp lý liên quan, luật sư Vũ Duy Nam, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho biết Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 không cấm việc sử dụng xe bán tải có đặt thêm cabin, mô-đun lưu trú hay còn gọi là “nhà di động”. Tuy nhiên, việc đặt và sử dụng phương tiện phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, các quy chuẩn và không được tự ý thay đổi kết cấu xe trái quy định.
Theo Điều 35 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, xe cơ giới tham gia giao thông phải bảo đảm các điều kiện về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Do đó, chủ phương tiện có trách nhiệm duy trì tình trạng kỹ thuật của xe theo đúng hồ sơ đã được cơ quan có thẩm quyền kiểm định, chứng nhận.
Bên cạnh đó, cần phân biệt giữa trường hợp cabin được xem là hàng hóa đặt trên thùng xe với trường hợp việc lắp đặt làm thay đổi kết cấu phương tiện.
Nếu cabin chỉ là một mô-đun độc lập, có thể tháo lắp, được cố định an toàn trên thùng xe và không làm thay đổi kết cấu, công năng, thông số kỹ thuật của phương tiện thì về nguyên tắc có thể được vận chuyển như hàng hóa. Tuy nhiên, việc xếp đặt vẫn phải tuân thủ quy định về tải trọng, kích thước bao ngoài của xe và hàng hóa khi tham gia giao thông.
Ngược lại, nếu việc lắp đặt cabin được thực hiện theo hướng gắn cố định vào thân xe, làm thay đổi kết cấu thùng xe, kích thước tổng thể, khối lượng bản thân hoặc các thông số kỹ thuật đã được cơ quan đăng kiểm xác nhận thì đây có thể được xem là hoạt động cải tạo phương tiện. Trong trường hợp này, chủ xe phải thực hiện các thủ tục cải tạo, kiểm định và chứng nhận theo quy định trước khi đưa xe tham gia giao thông.
Bên cạnh đó, theo Thông tư số 12/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng, phương tiện khi tham gia giao thông phải bảo đảm kích thước và tải trọng nằm trong giới hạn cho phép. Trường hợp kích thước hoặc tải trọng vượt quá giới hạn theo quy định thì phải thực hiện các thủ tục liên quan theo quy định của pháp luật.
Để xác định tính hợp pháp cần xem xét cụ thể các yếu tố như cabin có phải là bộ phận gắn cố định hay không, kích thước tổng thể của xe sau khi lắp đặt có thay đổi so với hồ sơ kỹ thuật hay không, tổng khối lượng của xe có vượt mức cho phép hay không và phương tiện có được kiểm định, chứng nhận theo đúng quy định hay chưa.
Vì vậy, không phải mọi xe bán tải lắp “nhà di động” đều bị xử phạt. Tuy nhiên, nếu chủ xe tự ý lắp đặt làm thay đổi kết cấu hoặc làm phương tiện vượt quá kích thước, tải trọng cho phép mà không thực hiện các thủ tục theo quy định thì có thể bị xử lý vi phạm hành chính và không đủ điều kiện tham gia giao thông...
Ngoài ra, một chiếc xe "nhà di động" là sự giao thoa giữa một phương tiện giao thông và một căn nhà. Do đó, cần lưu ý thêm các quy định pháp luật liên quan đến hệ thống điện, phòng cháy chữa cháy, hệ thống nước thải, tải trọng xe... để đảm bảo an toàn cho người sử dụng và xã hội.
Lưu ý về hai trường hợp cải tạo xe
Vấn đề lắp giường, bếp, hệ thống điện nước, nhà vệ sinh trên xe là thực tiễn đang được nhiều chủ xe quan tâm, đặc biệt với xu hướng xe cắm trại. Về pháp lý, cần phân tích theo hai trường hợp:
Trường hợp một, cải tạo có phép, thực hiện đúng quy trình. Nếu chủ xe muốn lắp đặt giường, bếp, hệ thống điện nước, nhà vệ sinh, về bản chất đây là thay đổi công năng và kết cấu nội thất xe, đây được xem là việc cải tạo xe theo định nghĩa pháp luật.
Do đó, chủ xe phải thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định thiết kế, thi công tại cơ sở đủ điều kiện, được cấp giấy chứng nhận cải tạo, kiểm định lại và cập nhật giấy đăng ký xe.
Theo Thông tư 47/2024/TT-BGTVT, cơ sở đăng kiểm có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu xe thực tế với giấy tờ đăng ký. Trường hợp xe có lắp thêm thiết bị nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận cải tạo, đồng nghĩa với việc xe có sự sai khác so với thông tin trong chứng nhận đăng ký và sẽ bị từ chối đăng kiểm.
Trường hợp hai, cải tạo không qua thủ tục. Nếu chủ xe tự ý lắp đặt mà không thực hiện thủ tục cải tạo, đây là hành vi vi phạm quy định về thay đổi kết cấu xe trái phép và sẽ bị xử lý theo quy định.
Luật sư VŨ DUY NAM, Đoàn Luật sư TP.HCM
