Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.
Ông Trump tạm dừng “Dự án Tự do” tại eo biển Hormuz để chờ thỏa thuận với Iran
Ngày 5-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington và các bên liên quan đã thống nhất tạm dừng chiến dịch “Dự án Tự do” - hoạt động hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - trong một thời gian ngắn, nhằm tạo điều kiện hoàn tất một thỏa thuận với Iran.
Theo tuyên bố đăng trên mạng xã hội Truth Social, quyết định được đưa ra dựa trên đề nghị của Pakistan và một số quốc gia khác, cùng với “thành công quân sự to lớn” mà Mỹ đạt được trong chiến dịch nhằm vào Iran.
Ông Trump cũng cho biết đã có “tiến triển đáng kể” hướng tới một thỏa thuận “hoàn chỉnh và cuối cùng” với các đại diện của Iran.
Theo nhà lãnh đạo Mỹ, chiến dịch “Dự án Tự do” sẽ tạm ngưng để kiểm chứng khả năng hoàn tất và ký kết thỏa thuận, trong khi lệnh phong tỏa vẫn được duy trì đầy đủ.
Iran và Pakistan chưa lên tiếng về thông tin trên.
Loạt phát ngôn quan trọng từ phía Mỹ
Trước tuyên bố của ông Trump, trong ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng “Dự án Tự do” do Washington triển khai nhằm mở lại eo biển Hormuz và hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt, bị cô lập tại tuyến hàng hải trọng yếu này, theo đài CNN.
“Đây là những bên vô tội. Các quốc gia và con tàu không liên quan gì nhưng vẫn bị cuốn vào và trở thành con tin” - ông nói.
Theo ông Rubio, Mỹ đã nhận được nhiều đề nghị, cả công khai lẫn không chính thức, từ các quốc gia yêu cầu hỗ trợ đưa tàu ra khỏi eo Hormuz. Tổng thống Mỹ Donald Trump “đã đáp lại lời kêu gọi đó”, và “Dự án Tự do” là bước đi đầu tiên nhằm mở lại tuyến đường biển.
Ngoại trưởng Rubio cho biết nỗ lực hộ tống các tàu chở dầu mắc kẹt qua eo biển Hormuz mang tính “phòng vệ”, lực lượng Mỹ chỉ tham chiến nếu bị tấn công trước.
“Đây không phải chiến dịch tấn công. Chiến dịch ‘Epic Fury’ đã kết thúc. Chúng tôi không mong muốn leo thang thêm” - ông Rubio nói tại Nhà Trắng, đồng thời khẳng định Washington đã đạt được mục tiêu trong chiến dịch quân sự tại Iran.
Ông Rubio cũng tiết lộ rằng các đặc phái viên của ông Trump, gồm ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner, đang “làm việc tích cực” để thúc đẩy giải pháp ngoại giao với Iran.
“Iran cần chấp nhận thực tế và quay lại bàn đàm phán, chấp nhận những điều khoản có lợi cho họ, và cuối cùng cũng có lợi cho thế giới” - ông nói.
Trong lúc ông Rubio phát biểu, Cơ quan Thương mại Hàng hải Anh cho biết một tàu hàng đã bị trúng đạn tại khu vực eo biển, song chưa có thêm chi tiết.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth trước đó cùng ngày nói Washington đã “mở được hành lang” qua tuyến đường thủy này, với hàng trăm tàu thương mại đang chờ di chuyển.
Ông Hegseth nhấn mạnh lệnh ngừng bắn kéo dài bốn tuần vẫn còn hiệu lực, nhưng Mỹ đang theo dõi rất sát tình hình.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine, cho biết các cuộc tấn công của Iran nhằm vào lực lượng Mỹ hiện “chưa vượt ngưỡng” để tái khởi động các chiến dịch tác chiến quy mô lớn.
Mỹ thúc đẩy nghị quyết LHQ về eo biển Hormuz
Về mặt ngoại giao, ông Rubio cho biết Mỹ đang thúc đẩy một dự thảo nghị quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, trong đó yêu cầu Iran chấm dứt các cuộc tấn công và hoạt động rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các thành viên Hội đồng Bảo an đã bắt đầu thảo luận kín về dự thảo do Mỹ soạn thảo cùng Saudi Arabia, UAE, Kuwait và Qatar. Nếu được thông qua, văn bản này có thể mở đường cho các biện pháp trừng phạt đối với Iran, thậm chí cho phép sử dụng vũ lực nếu Tehran không chấm dứt các hành động nhằm vào hoạt động vận tải thương mại.
Ngoại trưởng Mỹ kêu gọi các nước không phủ quyết, đồng thời bày tỏ kỳ vọng Bắc Kinh sẽ truyền đạt tới Tehran rằng chiến lược của Iran tại eo Hormuz đang khiến nước này bị cô lập trên toàn cầu.
“Tất cả những gì chúng tôi yêu cầu là lên án hành động đó, kêu gọi Iran ngừng đánh chìm tàu, gỡ bỏ thủy lôi và cho phép viện trợ nhân đạo được lưu thông” - ông Rubio nhấn mạnh.
Ông Rubio cũng cho rằng việc thông qua nghị quyết phù hợp lợi ích của cả Trung Quốc và Nga, bởi việc đóng cửa các tuyến hàng hải quốc tế, đặc biệt là eo Hormuz, có thể gây hỗn loạn kinh tế cho hàng chục quốc gia.
Dự thảo mới tránh ngôn ngữ cho phép sử dụng vũ lực một cách trực tiếp, nhưng vẫn được đặt dưới Chương VII của Liên Hợp Quốc, cho phép áp dụng các biện pháp từ trừng phạt đến hành động quân sự.
“Không ai muốn thấy kịch bản bị phủ quyết một lần nữa. Chúng tôi đã điều chỉnh một số ngôn từ” - ông Rubio nói, song thừa nhận chưa chắc có thể tránh được quyền phủ quyết. Ông gọi đây là “phép thử thực sự đối với cách thức vận hành của Liên Hợp Quốc”.
Theo bản dự thảo mà hãng Reuters tiếp cận, nghị quyết lên án các vi phạm ngừng bắn của Iran cũng như “các hành động và đe dọa liên tục nhằm đóng cửa, cản trở, áp phí” đối với tự do hàng hải qua eo Hormuz.
Văn bản yêu cầu Iran lập tức chấm dứt các cuộc tấn công, công bố vị trí các bãi thủy lôi và không cản trở hoạt động rà phá.
Dự thảo đồng thời kêu gọi Tehran hợp tác với các nỗ lực của LHQ nhằm thiết lập hành lang nhân đạo qua eo biển, trong bối cảnh việc vận chuyển hàng viện trợ, phân bón và các mặt hàng thiết yếu đang bị gián đoạn.
Tổng thư ký LHQ sẽ báo cáo lại trong vòng 30 ngày về mức độ tuân thủ, sau đó Hội đồng Bảo an sẽ họp lại để xem xét các bước tiếp theo, bao gồm khả năng áp đặt trừng phạt nếu Iran không thực hiện.
Phái bộ của Trung Quốc tại LHQ cho biết đang “đánh giá” văn bản dự thảo, trong khi phía Nga chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức.
Người phát ngôn LHQ Stephane Dujarric không bình luận về nội dung cụ thể, nhưng nhấn mạnh mong muốn tuyến đường thủy quốc tế này được mở lại an toàn và khôi phục tự do hàng hải.
Iran bác tin tấn công UAE, cảnh báo đáp trả mạnh nếu bị đe dọa
Ngày 5-5, người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran khẳng định lực lượng vũ trang nước này không tiến hành bất kỳ cuộc tấn công bằng tên lửa hay máy bay không người lái (UAV) nào nhằm vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) trong những ngày gần đây.
Trong tuyên bố, ông Ebrahim Zolfaghari cho rằng UAE không nên “trở thành nơi trú ẩn cho người Mỹ, Israel và các lực lượng, trang thiết bị quân sự của họ”, kênh Al Jazeera đưa tin.
Theo phía Iran, nước này đang hứng chịu “các cuộc tấn công truyền thông thiếu công bằng, những cáo buộc vô căn cứ và chiến dịch tuyên truyền” từ UAE.
Tehran cũng cáo buộc quốc gia vùng Vịnh đã trở thành “một trong những căn cứ chủ chốt của Mỹ và Israel”, những lực lượng mà Iran xem là “kẻ thù của thế giới Hồi giáo và là nguyên nhân chính gây bất ổn trong khu vực”.
“Chúng tôi cảnh báo rằng nếu có bất kỳ hành động nào xuất phát từ lãnh thổ UAE nhằm vào các đảo, cảng và bờ biển của Iran, chúng tôi sẽ đáp trả mạnh mẽ và khiến đối phương phải hối hận” - ông Zolfaghari nhấn mạnh.
Trước đó, Bộ Quốc phòng UAE cho biết hệ thống phòng không nước này tiếp tục đối phó các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV từ Iran.
Bộ Ngoại giao UAE gọi đây là “leo thang nghiêm trọng” và là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia, đồng thời khẳng định bảo lưu “quyền đáp trả đầy đủ và hợp pháp”.
