Trung Đông vừa trải qua một ngày căng thẳng tại eo biển Hormuz, khi Iran và Mỹ được cho là đều dùng đến hỏa lực, đẩy thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào tình thế càng thêm lung lay.
Sự trở lại của các đòn tấn công
Quân đội Mỹ ngày 4-5 tuyên bố đã phá hủy 6 tàu nhỏ của Iran và đánh chặn các tên lửa hành trình cùng UAV do Tehran phóng đi tại eo biển Hormuz.
Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3-5 phát động chiến dịch mang tên “Dự án Tự do” nhằm hỗ trợ các tàu mắc kẹt ở vùng Vịnh đi qua eo biển Hormuz - một kế hoạch mà Iran đã lên tiếng phản đối.
Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), từ chối bình luận liệu lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran bắt đầu từ ngày 8-4 còn hiệu lực hay không.
Tuy nhiên, ông Cooper thừa nhận Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn đang nỗ lực “cản trở” chiến dịch của ông Trump.
“IRGC đã phóng nhiều tên lửa hành trình, UAV và điều tàu nhỏ nhằm vào các tàu mà chúng tôi đang bảo vệ. Chúng tôi đã vô hiệu hóa toàn bộ các mối đe dọa này bằng việc sử dụng chính xác các loại vũ khí phòng thủ” - ông Cooper nói.
Ông Cooper cho biết ông “khuyến cáo mạnh mẽ” lực lượng Iran phải giữ khoảng cách với các khí tài quân sự Mỹ trong khi Washington triển khai chiến dịch Dự án Tự do”, với lực lượng tham gia gồm 15.000 binh sĩ Mỹ, các tàu khu trục Hải quân Mỹ, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển cùng các phương tiện tác chiến dưới nước.
“Các chỉ huy Mỹ tại hiện trường có đầy đủ thẩm quyền cần thiết để bảo vệ lực lượng của mình cũng như bảo vệ hoạt động vận tải thương mại” - ông Cooper nói.
Cùng ngày, Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) nói rằng lực lượng phòng không UAE đã “đánh chặn 12 tên lửa đạn đạo, 3 tên lửa hành trình và 4 UAV phóng từ Iran, khiến 3 người bị thương ở mức độ trung bình”.
Trước đó, giới chức tại tiểu vương quốc Fujairah cho biết một cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào cảng dầu đã gây ra hỏa hoạn, khiến ba công dân Ấn Độ bị thương.
Các nguồn tin nói với CNN rằng hệ thống phòng không Iron Dome của Israel đã được sử dụng để đánh chặn các mục tiêu của Iran trong không phận UAE.
Iran chưa bình luận về các vụ tấn công. Giới chức Iran công bố một bản đồ cho thấy khu vực biển mà Tehran tuyên bố kiểm soát đã được mở rộng, vượt xa eo biển Hormuz và bao trùm cả những vùng biển quốc tế rộng lớn, bao gồm các dải dài dọc theo bờ biển UAE ở cả hai phía của eo biển.
Trong diễn biến liên quan, ông Trump ngày 4-5 từ chối cho biết liệu lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran còn hiệu lực hay không, sau khi hai bên đều được cho là đã nổ súng tại eo biển Hormuz.
“Tôi không thể nói với ông điều đó” - ông Trump nói với một người dẫn chương trình.
Trước đó cùng ngày, trả lời phỏng vấn của đài Fox News, ông Trump cảnh báo lực lượng Iran rằng họ sẽ “bị thổi bay khỏi mặt đất” nếu cố gắng nhắm vào các tàu của Mỹ tại eo biển Hormuz hoặc Vịnh Ba Tư.
Ông Trump cũng nói rằng ông nhìn thấy hai hướng đi phía trước: đạt được một thỏa thuận thiện chí hoặc nối lại các hoạt động quân sự.
Công ty Đan Mạch xác nhận tàu đi qua eo biển Hormuz với sự bảo vệ của quân đội Mỹ
Công ty vận tải biển và logistics Đan Mạch Maersk xác nhận hôm 4-5 rằng một tàu của họ đã đi qua eo biển Hormuz dưới sự bảo vệ của quân đội Mỹ, đồng thời cho biết toàn bộ thuyền viên đều “an toàn và không bị thương”.
Con tàu mang tên Alliance Fairfax đã ở trong Vịnh Ba Tư khi chiến sự bùng phát vào tháng 2 và “không thể rời đi”, theo một tuyên bố từ công ty.
Maersk cho biết công ty “gần đây” đã được quân đội Mỹ liên hệ, phía này “đề nghị tạo điều kiện để con tàu rời Vịnh dưới sự bảo vệ của quân đội Mỹ”.
Sau khi phối hợp với ban lãnh đạo Maersk và quân đội, “con tàu sau đó đã rời Vịnh Ba Tư với sự hộ tống của các lực lượng quân sự Mỹ” vào ngày 4-5, theo thông cáo.
“Maersk bày tỏ sự cảm ơn đối với quân đội Mỹ vì sự chuyên nghiệp và phối hợp hiệu quả giúp thực hiện thành công chiến dịch này, và công ty mong chờ Alliance Fairfax sớm trở lại hoạt động thương mại bình thường” - thông cáo của công ty cho biết thêm.
CENTCOM trước đó thông báo có hai tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong ngày 4-5.
Trong khi đó, Văn phòng Quan hệ Công chúng của IRGC thông báo rằng trong những giờ gần đây không có tàu thương mại hay tàu chở dầu nào đi qua eo biển Hormuz, đồng thời mô tả các tuyên bố từ phía quan chức Mỹ là “vô căn cứ và hoàn toàn sai sự thật”, theo hãng thông tấn WANA.
IRGC cho biết mọi tuyến hàng hải trong khu vực đều đang được giám sát liên tục và không ghi nhận bất kỳ hoạt động di chuyển nào của tàu thương mại hoặc tàu chở dầu trong khoảng thời gian này.
Tuyên bố cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ hoạt động hàng hải nào không phù hợp với các quy định mà Hải quân IRGC công bố sẽ phải đối mặt “hậu quả nghiêm trọng”.
Tình hình Lebanon tiếp tục căng thẳng
Ngày 4-5, Hezbollah tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào vị trí pháo binh mới được Israel thiết lập tại thị trấn Rab el-Thalathine, miền nam Lebanon, bằng “một đàn UAV tấn công”, theo kênh Al Jazeera.
Cùng thời điểm đó, lực lượng Israel tiếp tục các cuộc tấn công trên khắp miền nam Lebanon.
Máy bay chiến đấu Israel đã không kích các thị trấn Burj Qalawiya, Haris, Chaqra và Kfar theo hai đợt, cũng như Barashit, Kfardounin, Froun và Ghandouriya thuộc khu vực Bint Jbeil.
Vào khoảng 20 giờ tối 4-5 (giờ địa phương), các máy bay tiếp tục tiến hành một loạt cuộc tấn công, trong đó thị trấn Qalawiya bị đánh bốn lần, còn al-Jamijmah và Safad al-Batikh bị tấn công hai lần.
Pháo binh cũng nã đạn vào các thị trấn Froun và al-Ghandouriyeh.
Tại thị trấn Khiam, binh sĩ Israel tiến hành một chiến dịch càn quét quy mô lớn bằng súng máy, với những loạt đạn dày đặc vang lên trong khu vực.
Máy bay chiến đấu Israel cũng không kích Wadi al-Hujair gần thị trấn al-Ghandouriyeh, khiến tuyến đường dẫn tới khu vực này bị cắt đứt.
