Tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp khi cuộc đối đầu giữa Mỹ-Iran sắp bước sang tuần thứ 15.
Cố vấn lãnh tụ tối cao Iran chỉ ra điểm nghẽn trong đàm phán với Mỹ
Trả lời phỏng vấn độc quyền của đài CNN ngày 5-6, ông Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Iran, nói rằng một thỏa thuận hòa bình tiềm năng giữa Mỹ và Iran phụ thuộc vào việc Washington chấp thuận giải phóng 24 tỉ USD tài sản Iran đang bị phong tỏa.
“Các cuộc đàm phán đang rơi vào bế tắc và [Tổng thống Mỹ Donald] Trump phải phá vỡ thế bế tắc này. Quả bóng hiện đang nằm trong chân ông Trump” - ông Rezaei nói.
Theo các thông tin được công bố, Iran đã yêu cầu giải phóng 12 tỉ USD tiền bị phong tỏa ngay sau khi ký một thỏa thuận tạm thời với Mỹ và thêm 12 tỉ USD ở giai đoạn sau. Các quan chức Mỹ lo ngại rằng việc giải tỏa số tiền này vào thời điểm hiện nay có thể làm mất đi một đòn bẩy quan trọng đối với chính quyền Iran.
Ông Rezaei mô tả yêu cầu này là một biện pháp xây dựng lòng tin, cho rằng việc chính quyền ông Trump có thể giải phóng số tiền trên sẽ mở ra “một chân trời mới cho tương lai” của Iran và Mỹ.
“Nếu ông ấy muốn đạt được một thỏa thuận với Iran, thì 24 tỉ USD này là phép thử về lòng tin mà Iran muốn đặt ra với ông Trump. Đây là phép thử mà nước Mỹ phải vượt qua, và khi đó con đường sẽ được mở ra” - theo vị cố vấn.
Ông Rezaei cảnh báo rằng Iran sẽ “mở rộng chiến tranh” vượt ra ngoài Vịnh Ba Tư nếu Mỹ nối lại xung đột, có khả năng mở rộng các hoạt động quân sự từ eo biển Hormuz tới Ấn Độ Dương, eo biển Bab el-Mandeb, Biển Đỏ và Địa Trung Hải.
“Chúng tôi sẽ đưa cuộc chiến sang một chiều kích khác bằng cách tấn công những căn cứ khác của Mỹ, ngoài những mục tiêu mà chúng tôi đã tấn công cho đến nay” - ông nói thêm.
Ông Rezaei không trả lời câu hỏi liên quan tình trạng sức khỏe và vai trò của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei trong quá trình ra quyết định của đất nước, nhưng bác bỏ khả năng ông Khamenei gặp ông Trump.
Điều đó sẽ không xảy ra. Hiện tại chúng tôi mới ở giai đoạn đầu của các cuộc đàm phán, và ông Trump đã khiến tiến trình này rơi vào bế tắc. Điều đó sẽ không xảy ra” - vị cố vấn quân sự nhấn mạnh.
Ông Trump: Iran chỉ còn “21–22%” năng lực tên lửa
Ngày 5-6, Tổng thống Trump nói với đài NBC News rằng Iran hiện chỉ còn khoảng 21–22% năng lực tên lửa sau khi Mỹ “phá hủy hoàn toàn” năng lực quân sự của Tehran.
“Tôi cho rằng, tính theo tỉ lệ phần trăm, có lẽ họ chỉ còn khoảng 21 hoặc 22% số tên lửa” - tổng thống Mỹ nói..
“Đó vẫn là một số lượng tên lửa đáng kể, nhưng không còn như thời điểm chúng tôi bắt đầu tấn công” - ông Trump nói thêm.
Tuy nhiên, các cơ quan tình báo Mỹ đã báo cáo với quốc hội vào tháng trước rằng Iran đã khôi phục khả năng hoạt động tại 30 trong số 33 bệ phóng tên lửa dọc Eo biển Hormuz. Theo tờ The New York Times, Tehran vẫn duy trì khoảng 70% kho tên lửa so với trước chiến tranh.
Tổng thống Mỹ cho biết chính quyền của ông đang đạt được “thành công lớn” trong vấn đề Iran.
“Họ sẽ không có vũ khí hạt nhân. Hiện họ không ở trong vị thế có thể sở hữu vũ khí hạt nhân” - ông Trump nói, lặp lại quan điểm mà ông đã nhiều lần nhấn mạnh trong suốt cuộc chiến.
Iran chưa bình luận về phát ngôn của ông Trump.
Đặc phái viên Mỹ đến thăm phòng thí nghiệm
Các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã gặp một nhóm chuyên gia kỹ thuật tại một phòng thí nghiệm quốc gia ở bang Tennessee (Mỹ) hôm 4-6 trong bối cảnh Mỹ đang thúc đẩy các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran, CNN đưa tin ngày 5-6.
Chuyến thăm tới Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge diễn ra trong lúc các cuộc đàm phán ngoại giao với Tehran vẫn đang tiếp diễn, với một trong những mục tiêu chính là hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.
Ông Scott Roecker, Phó Chủ tịch Chương trình An ninh Vật liệu Hạt nhân thuộc Sáng kiến Đe dọa Hạt nhân, cho biết phòng thí nghiệm này có bề dày kinh nghiệm trong việc thu hồi uranium làm giàu ở cấp độ cao trên khắp thế giới.
Ông Roecker nói với CNN rằng cơ sở này vừa có chuyên môn, vừa có năng lực kỹ thuật thông qua Cơ sở Uranium Di động để xử lý, chuyển đổi và vận chuyển uranium làm giàu ở cấp độ cao một cách an toàn. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng hiện chưa có đơn vị nào tại Mỹ có kinh nghiệm thu hồi các kho dự trữ uranium được chôn sâu dưới lòng đất.
Các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6-2025 được cơ quan tình báo Mỹ đánh giá là đã chôn vùi phần lớn kho uranium làm giàu ở cấp độ cao của Iran tại tổ hợp hạt nhân Isfahan, nhưng không phá hủy được số vật liệu này.
Chuyến thăm không đồng nghĩa với việc một thỏa thuận với Iran sắp được ký kết. Tuy nhiên, ông Roecker nhận định đây là “một tín hiệu đáng khích lệ, bởi ở một giai đoạn nào đó của tiến trình đàm phán, tôi tin rằng cần phải có sự tham gia của các chuyên gia thuộc chính phủ Mỹ”.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trước đó trong tuần này cho biết các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran sẽ mang tính kỹ thuật rất cao và có thể kéo dài nhiều tháng.
“Giai đoạn hai là họ phải cam kết tham gia các cuộc đàm phán rất cụ thể về uranium làm giàu ở cấp độ cao, cũng như phương án xử lý số uranium làm giàu ở cấp độ cao hiện vẫn đang bị chôn sâu đâu đó trong một ngọn núi” - ông Rubio phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện hôm thứ 2-6.
“Rõ ràng đây là những vấn đề mang tính kỹ thuật rất cao, vì vậy tôi không nghĩ chúng có thể được giải quyết chỉ trong năm ngày. Điều đó sẽ đòi hỏi một nhóm chuyên gia làm việc trong khoảng 30, 60 hoặc 90 ngày để xử lý các chi tiết, nhưng trước hết họ phải cam kết sẵn sàng tham gia tiến trình đó” - theo nhà ngoại giao Mỹ.
Ông Rubio cho biết giai đoạn này chỉ có thể được triển khai nếu Iran mở lại eo biển Hormuz.
