Các nhà ngoại giao Lebanon và Israel gặp nhau 2 ngày tại Mỹ trong khuôn khổ vòng đàm phán trực tiếp thứ tư. Diễn biến đến giữa lúc các cuộc đụng độ đang diễn ra giữa Israel và Hezbollah đe dọa làm đổ vỡ các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.
Đàm phán Israel-Lebanon
Sau khi kết thúc ngày đàm phán đầu tiên vào ngày 2-6 (sáng 3-6 theo giờ Việt Nam), người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết hai bên đã đạt tiến bộ “trên các lĩnh vực chính trị và an ninh” nhằm “vượt qua những thất bại của 20 năm qua và tiến tới một thỏa thuận toàn diện nhằm khôi phục chủ quyền của Lebanon và đảm bảo an ninh cho Israel”, theo đài CNN.
Trước vòng đàm phán không lâu, hồi đầu tuần, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sau cuộc điện đàm với Thủ tướng Israel - ông Benjamin Netanyahu rằng sẽ không có binh lính Israel nào "đến Beirut, và bất kỳ binh lính nào đang trên đường đến đều đã rút lui’. Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cũng cho biết ông đã có “một cuộc gọi rất tốt với Hezbollah và họ đã đồng ý rằng mọi vụ nổ súng sẽ dừng lại và rằng Israel sẽ không tấn công họ và họ sẽ không tấn công Israel”.
Sau đó, chính phủ Lebanon thông báo rằng lực lượng Hezbollah đã chấp nhận đề xuất của Mỹ về việc ngừng tấn công Israel để đổi lấy việc Israel ngừng các cuộc tấn công vào vùng ngoại ô phía nam thủ đô Beirut.
Theo một tuyên bố từ Đại sứ quán Lebanon tại Mỹ, chính quyền Lebanon đã nhận được xác nhận về việc Hezbollah đồng ý với đề xuất của Mỹ về một thỏa thuận ngừng bắn với Israel. “Theo đề xuất này, các cuộc tấn công của Israel vào vùng ngoại ô phía nam Beirut sẽ chấm dứt để đổi lấy việc Hezbollah không tiến hành các cuộc tấn công chống lại Israel” - tuyên bố cho biết.
Trong khi đó, đài truyền hình Al Manar thuộc sở hữu của lực lượng Hezbollah ngày 2-6 đưa tin nhóm vũ trang này đã nhận được hai đề xuất ngừng bắn từ Mỹ để chấm dứt giao tranh với Israel và cho biết đang thảo luận về một đề xuất do Tổng thống Trump đưa ra. Theo Al Manar, Hezbollah đang liên lạc với chính phủ Lebanon và nhấn mạnh vào "một lệnh ngừng bắn toàn diện".
Về phía Israel, ông Netanyahu nhấn mạnh rằng lực lượng Israel sẽ "tiếp tục hoạt động theo kế hoạch ở miền nam Lebanon", mà không nói rõ liệu ông đã đồng ý với đề xuất của ông Trump hay chưa. "Tôi đã nói chuyện với Tổng thống Trump và nói với ông ấy rằng nếu Hezbollah không ngừng bắn vào các thành phố và người dân của chúng tôi - Israel sẽ tấn công các mục tiêu khủng bố ở Beirut" - ông Netanyahu viết trên X ngày 2-6.
Dù vậy, trên chiến trường miền nam Lebanon, Israel và lực lượng Hezbollah tiếp tục giao tranh. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 35 người đã thiệt mạng trong hai ngày 1 và 2-6. Hezbollah cũng đã nhận trách nhiệm về một số cuộc tấn công vào lực lượng Israel ở miền nam Lebanon.
Tại phiên điều trần trước Uỷ ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ ngày 2-6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Israel và Lebanon có thể đạt được thỏa thuận hòa bình trong vài ngày tới, nhưng cáo buộc nhóm vũ trang Hezbollah đang cản trở tiến trình. Đồng thời, ông lưu ý rằng Mỹ, với vai trò trung gian hòa giải, muốn các cuộc đàm phán giữa Israel và Lebanon diễn ra độc lập với các cuộc đàm phán với Iran, theo đài CNN.
Bài toán Iran
Mục đích của sự can thiệp mới nhất của ông Trump vào xung đột ở miền nam Lebanon là ngăn chặn các hành động của Israel làm đổ vỡ các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran. Theo giới chuyên gia, việc Israel tạm dừng kế hoạch tấn công Beirut sau khi Iran đe dọa chấm dứt đàm phán với Mỹ nếu thủ đô Lebanon bị nhắm mục tiêu cho thấy tầm ảnh hưởng của Tehran đối với Washington, theo tờ The National News.
Mối đe dọa này đã dẫn đến một cuộc điện đàm gay gắt giữa Tổng thống Mỹ Trump và Thủ tướng Netanyahu, với việc tổng thống Mỹ thúc ép thủ tướng Israel thu hẹp quy mô kế hoạch hoạt động ở Lebanon. Trước khi nói chuyện với ông Netanyahu, chính quyền Mỹ đã nhận được hàng loạt cuộc gọi từ các nhà lãnh đạo Lebanon và vùng Vịnh, lo ngại rằng việc leo thang căng thẳng hơn nữa ở Lebanon sẽ khiến Iran từ bỏ các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến với Mỹ và mở lại eo biển Hormuz, theo tờ The Economist.
Nhằm xoa dịu những lo lắng trên, ông Trump ngày 2-6 tuyên bố rằng các cuộc đàm phán với Tehran đã tiếp tục "với tốc độ nhanh chóng" và hai bên có thể đạt được thỏa thuận vào tuần tới.
Thông điệp xoa dịu bất thường của ông Trump được đưa ra ngay sau khi truyền thông Iran đưa tin rằng Tehran quyết định ngừng trao đổi với Mỹ về một thỏa thuận hòa bình sau cuộc tấn công lan rộng của Israel ở Lebanon. Điều này cho thấy Iran đang tận dụng mối rạn nứt giữa ông Trump và ông Netanyahu để giành lợi thế đàm phán.
Hồi đầu tuần, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi cảnh báo rằng các cuộc tấn công leo thang của Israel vào Lebanon và các hành động thù địch đang diễn ra ở Gaza có nguy cơ làm "trật nhịp” các cuộc đàm phán ngừng bắn đang diễn ra với Mỹ.
“Thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ là thỏa thuận ngừng bắn trên mọi mặt trận, kể cả ở Lebanon. Vi phạm thỏa thuận này trên một mặt trận cũng đồng nghĩa với việc vi phạm thỏa thuận ngừng bắn trên mọi mặt trận. Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm về hậu quả của bất kỳ hành vi vi phạm nào” - ông Araghchi nhấn mạnh.
Tư lệnh lực lượng Quds - Tướng Esmail Qaani cũng đã cảnh báo Mỹ và Israel không nên leo thang quân sự hơn nữa ở Gaza và Lebanon, nói rằng các mặt trận mới có thể mở ra và tình hình giao thông hàng hải ở eo biển Bab el-Mandeb có thể phản ánh tình hình ở eo biển Hormuz, theo hãng thông tấn IRNA.
3 phương án đối với lực lượng UNIFIL tại Lebanon
Hãng tin Reuters đưa tin Tổng thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) Antonio Guterres đầu tuần này đã viết thư cho các thành viên Hội đồng Bảo an nêu ra ba phương án thay thế Lực lượng lâm thời LHQ tại Lebanon (UNIFIL) sau khi nhiệm vụ của lực lượng này kết thúc vào cuối năm 2026.
Các phương án này bao gồm từ sự hiện diện mỏng với năng lực hạn chế đến một lực lượng mạnh mẽ hơn với khả năng giám sát và giảm leo thang rộng hơn, và số lượng binh sĩ từ khoảng 1.980 đến 5.525 người.
Phương án 1 dự kiến sẽ có sự hiện diện của một lực lượng quan sát quân sự không vũ trang gồm 350 người, kết hợp với một lực lượng vũ trang để bảo vệ, bao gồm bốn tiểu đoàn bộ binh, mỗi tiểu đoàn gồm 750 binh sĩ và một lực lượng dự bị gồm 700 người. Một lực lượng như vậy sẽ có khả năng quan sát một cách đáng tin cậy nhất các diễn biến dọc theo Đường ranh giới Xanh và đến tận sông Litani.
Phương án 2 đề xuất sự hiện diện của một lực lượng quan sát quân sự không vũ trang gồm 285 người, kết hợp với lực lượng vũ trang bảo vệ, bao gồm hai tiểu đoàn bộ binh, mỗi tiểu đoàn 750 binh sĩ, và một lực lượng dự bị gồm 450 người. Lực lượng này sẽ tập trung vào khu vực giữa sông Litani và Đường ranh giới Xanh và có khả năng trực tiếp giám sát một số khu vực của Đường ranh giới Xanh thông qua sự hiện diện thực tế.
Phương án 3 sẽ bao gồm sự hiện diện của một lực lượng quan sát quân sự không vũ trang gồm 215 người, kết hợp với hai tiểu đoàn bộ binh hạng nhẹ, mỗi tiểu đoàn gồm 450 binh sĩ có vũ trang và một lực lượng phản ứng nhanh gồm 350 binh sĩ có vũ trang để bảo vệ lực lượng này. Lực lượng này sẽ giám sát các diễn biến dọc theo Đường ranh giới Xanh và xa hơn vài km về phía bắc.
