Ban đầu, chính phủ Hàn Quốc chưa lưu tâm đến việc đề ra các chính sách hỗ trợ cô dâu nước ngoài do phần lớn các cô dâu ngoại là những người Trung Quốc gốc Hàn, có khả năng nói tốt tiếng Hàn. Tuy nhiên, từ khi có cô dâu từ các quốc gia châu Á khác đến, nhiều vấn đề xã hội nổi lên cần sự can thiệp của chính phủ và các tổ chức phi chính phủ khác.
Nỗ lực hỗ trợ cô dâu
Có khá nhiều chương trình hỗ trợ cô dâu nước ngoài. Đầu tiên là việc soạn giáo trình tiếng Hàn bằng tiếng bản địa cho các cô dâu nước ngoài. Các chương trình đào tạo tiếng Hàn và văn hóa Hàn được phát trên hệ thống truyền hình giáo dục. Các trang web cũng góp phần cung cấp thông tin về văn hóa Hàn Quốc và các nước Đông Á. Từ ngày 22-9-2006, chương trình “Tiếng Hàn đơn giản cho phụ nữ nhập cư châu Á” được phát sóng trên truyền hình…
Các cô dâu nước ngoài được học tiếng Hàn miễn phí ở trung tâm hỗ trợ gia đình đa văn hóa của hầu hết các tỉnh, thành ở Hàn Quốc. Những người không có khả năng đến lớp như có bầu, con nhỏ, hay ở xa lớp học… cũng được trung tâm cử giáo viên đến tận nhà dạy miễn phí hai khóa, mỗi khóa năm tháng.
Lớp học tiếng Hàn cho cô dâu Việt tại Trung tâm Hỗ trợ cô dâu người nước ngoài tỉnh Incheon. Ảnh: LÝ THÀNH TÂM
Với những cô dâu ở xa, không có điều kiện theo học, trung tâm sẽ cử cô giáo tới tận nhà vừa dạy tiếng Hàn, giúp tìm hiểu văn hóa Hàn vừa tư vấn cách chăm sóc và nuôi dạy con cái. Khi các cô dâu nước ngoài sinh con, trung tâm cử người đến giúp miễn phí các công việc như nấu cơm nước, giặt giũ quần áo, chăm em bé trong vòng hai tuần. Họ còn liên hệ với các cô dâu Việt qua Hàn lâu năm trong địa phương, nhờ các gia đình này hướng dẫn cách giữ gìn sức khỏe sau sinh và cách chăm sóc em bé cho các bà mẹ trẻ.
Như vậy, phía Hàn Quốc đã có những nỗ lực nhất định trong việc giúp các cô dâu Việt thích ứng nhanh với cuộc sống nơi quê chồng. Tuy nhiên, rất nhiều cô dâu Việt (nhất là những người sống ở vùng nông thôn hẻo lánh) không tiếp cận được những chương trình hỗ trợ trên. Nhiều cô khi được hỏi: “Nếu gặp chuyện rắc rối sẽ gọi cho ai?” đã ấp úng đáp: “Không biết nữa!”.
Cần những khóa học tiền hôn nhân
Việc “chào đoàn” của cô gái Việt hay cuộc “xem mắt” của những người đàn ông Hàn Quốc diễn ra rất chóng vánh. Chuyến bay từ Hàn Quốc sang Việt Nam thường hạ cánh vào khoảng 11 giờ 30 đêm. Những tổ chức môi giới đã sắp xếp cho các cô dâu Việt ngồi chờ sẵn để các anh Hàn Quốc có thể xem mặt ngay nhằm giảm thêm chi phí và rút ngắn thời gian. Tuy nhiên, sau 5 tiếng bay mệt nhoài, chưa kịp lấy lại sức đã được đưa thẳng tới “đoàn”, những người đàn ông Hàn Quốc cảm thấy hoa mắt nên chỉ chọn vợ theo cảm tính, theo ấn tượng ban đầu từ ngoại hình. Những người này chọn ngay được vợ chỉ sau một thời gian ngắn ngủi của buổi đầu tiên gặp mặt.
Chính tâm lý “mua vợ” dễ dàng và nhanh chóng đã làm cho nhiều người đàn ông Hàn Quốc cảm thấy họ không cần phải có nhiều trách nhiệm với người phụ nữ mà mình đã chọn. Nhiều cô gái Việt cũng rất cảm tính, đồng ý theo về làm vợ khi người đàn ông Hàn nào đó chỉ vào mình tỏ vẻ thích và muốn tiến tới hôn nhân nếu ngoại hình anh ta trông tạm được dù chỉ mới gặp gỡ trong vài giờ ngắn ngủi. Trước khi về nhà chồng, các cô hầu như chưa chuẩn bị chút kiến thức gì để hòa nhập với cuộc sống mới nơi quê chồng.
Những đứa trẻ hai dòng máu Hàn-Việt tại một trường mẫu giáo ở tỉnh Incheon. Ảnh: LÝ THÀNH TÂM
Một cô dâu Việt trả lời nhà báo từ Việt Nam sang. Ảnh: LÝ THÀNH TÂM
Trung tâm Hỗ trợ kết hôn với người nước ngoài tại TP.HCM là một trong những trung tâm môi giới và hỗ trợ các cô Việt có hiệu quả tốt. Chưa thể gọi là nhiều nhưng trung tâm đã cố gắng trang bị một số kiến thức cho các cô gái trước khi theo chồng như dạy tiếng Hàn, dạy nấu ăn, cung cấp thông tin khá chính xác về gia cảnh chú rể và tạo điều kiện để hai bên biết mặt nhau (chat có webcam và phiên dịch). Tuy nhiên, số lượng cô dâu kết hôn qua môi giới “chui” khá nhiều và họ không có điều kiện tiếp xúc với các hỗ trợ dạng này.
Tuy được giao trọng trách lớn nhưng nhân sự của các trung tâm hỗ trợ kết hôn với người nước ngoài vẫn còn hạn chế về số lượng và chất lượng. Mặt khác, các trung tâm hỗ trợ kết hôn thường tọa lạc trong các cơ quan hành chính của tỉnh, các cô gái thường có tâm lý e ngại khi bước chân vào những khu vực công quyền này. Trong khi đó, cán bộ trong chi hội phụ nữ tại các ấp, xã chưa đủ kiến thức và kỹ năng tư vấn cho những cô gái ôm mộng lấy chồng nước ngoài.
Nhập cư: Phụ thuộc vào chồng
Luật Quốc gia về nhập quốc tịch yêu cầu cô dâu phải có cuộc sống gia đình ổn định với người chồng Hàn ở Hàn Quốc hai năm; sống ở Hàn Quốc một năm và bị bạo hành; hoặc cả hai sống ở Việt Nam ba năm cộng thêm một năm ở Hàn Quốc thì mới đủ tư cách nhập quốc tịch.
| Những trường hợp đã trải qua sự bạo hành gia đình nhưng không tường thuật lại cho cảnh sát do những nguyên nhân nhân sau: Hy vọng duy trì cuộc hôn nhân (20%), không biết cách báo cảnh sát (13%), không tin vào cảnh sát (12%), do lo sợ về tình trạng cư trú (10%), sợ trình báo thì chồng sẽ bạo hành nhiều hơn (gần 10%). |
Nhiều cô dâu Việt không biết thủ tục, không thể tự mình chuẩn bị đầy đủ tài liệu cần thiết để xin nhập tịch nếu không được người chồng Hàn hỗ trợ. Cũng có không ít người chồng không muốn vợ có quốc tịch Hàn nếu chưa có con với mình. Nhiều người lo ngại rằng vợ sẽ có “quan hệ ngoài luồng” hoặc kết giao với những người đồng hương “không đứng đắn”, nhập tịch xong thì rời bỏ gia đình chồng.
Thủ tục nhập tịch khó khăn càng khiến sự phụ thuộc của họ vào người chồng mạnh mẽ.
NGUYỄN NỮ NGUYỆT ANH
