UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành kế hoạch xây dựng Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị trên địa bàn tỉnh năm 2026, trong đó đáng chú ý chỉ có 3 xã gồm Đức Trọng, Hàm Thuận Nam và Cư Jút đủ điều kiện, tiêu chuẩn để xem xét thành lập phường.
Theo kế hoạch, việc thành lập đơn vị hành chính đô thị phải dựa trên quy hoạch đô thị và hệ thống đô thị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; đồng thời bảo đảm đánh giá đúng thực trạng phát triển, phù hợp mô hình tổ chức chính quyền địa phương và đặc thù từng vùng.
Đặc biệt, tiêu chuẩn để một xã được nâng cấp thành phường được đánh giá rất chặt chẽ với nhiều điều kiện về dân số, kinh tế, hạ tầng và tỷ lệ đô thị hóa. Cụ thể, đơn vị hành chính muốn thành lập phường phải có quy mô dân số từ 21.000 người trở lên; diện tích tự nhiên tối thiểu 5,5 km²; giữ vai trò là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng, cấp tỉnh hoặc tiểu vùng.
Ngoài ra, tỷ lệ dân số đô thị phải đạt từ 50% trở lên; tổng thu ngân sách địa phương phải bảo đảm cân đối với tổng chi ngân sách. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP phải đạt từ 70% trở lên; lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên; thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức bình quân toàn tỉnh trong 3 năm gần nhất; tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn bình quân của tỉnh.
Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, đến nay 3 bước đầu tiên trong quy trình xây dựng Đề án đã hoàn thành, gồm rà soát hiện trạng, tổng hợp báo cáo và hướng dẫn thu thập số liệu theo từng tiêu chuẩn, tiêu chí.
Trong đó, UBND các xã Đức Trọng, Hàm Thuận Nam và Cư Jút đã được cấp có thẩm quyền thống nhất chủ trương thành lập phường và đang triển khai xây dựng Đề án theo quy định.
Theo lộ trình, trước ngày 18-5-2026, UBND các xã phải hoàn thành việc xây dựng Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị để trình UBND tỉnh xem xét và tổ chức lấy ý kiến cử tri.
Sau đó, Sở Nội vụ sẽ chủ trì tổng hợp, hoàn thiện Đề án chung để trình cấp có thẩm quyền trước ngày 30-5-2026.
Đến trước ngày 15-6-2026, UBND tỉnh sẽ trình HĐND tỉnh thông qua nghị quyết tán thành chủ trương thành lập đơn vị hành chính đô thị, hoàn thiện hồ sơ gửi Chính phủ và Bộ Nội vụ xem xét theo quy định.
Đối với các địa phương còn lại chưa đủ điều kiện, UBND tỉnh yêu cầu khẩn trương rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị, đánh giá tiêu chuẩn phân loại đô thị và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp trước khi đề xuất thành lập đơn vị hành chính đô thị trong thời gian tới.
Việc chỉ có 3 xã đạt điều kiện thành lập phường cho thấy các tiêu chí đô thị hiện nay không chỉ dừng ở quy mô dân số, diện tích mà còn đặt nặng yêu cầu về chất lượng tăng trưởng, cơ cấu kinh tế, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp và năng lực tự cân đối ngân sách địa phương.
