Hugh Van Es nổi tiếng thế giới với bức ảnh chụp một chiếc máy bay trực thăng của hãng hàng không bí mật Air America của CIA đang vội vã đưa người di tản khỏi Sài Gòn ngày 29-4-1975 trên nóc một tòa cao ốc mà nhiều người lầm tưởng là nóc tòa đại sứ Mỹ.
Bối cảnh lúc bấy giờ như sau: Theo yêu cầu của sĩ quan CIA phụ trách hàng không O.B. Harnage, máy bay trực thăng của Air America đã bay đến chung cư Pittman ở số 22 Gia Long (hiện nay là đường Lý Tự Trọng), nơi ở của trợ lý trưởng phân bộ CIA tại Sài Gòn. Điểm đáp trên mái nhà quá hẹp, những người di tản phải dùng thang leo lên nóc.
Hugh Van Es lúc bấy giờ là phóng viên hãng tin UPI đã chụp được khoảnh khắc O.B. Harnage nghiêng người kéo những người di tản từ thang lên máy bay trực thăng.
Bức ảnh đã nhanh chóng truyền đi khắp thế giới và trở thành một khoảnh khắc lịch sử đánh dấu chiến dịch di tản tuyệt vọng khỏi Sài Gòn của người Mỹ và sự phá sản của chính sách Mỹ tại Nam Việt Nam (xem loạt bài Phi đội trực thăng bí mật của CIA đăng trên Báo Pháp Luật TP.HCM từ số ra ngày 27-4-2009).
Hugh Van Es đến Hong Kong làm nhà báo tự do năm 1967, sau đó phụ trách tổ ảnh của báo South China Morning Post. Năm 1968, ông đến Nam Việt Nam với tư cách phóng viên Đài truyền hình NBC. Từ năm 1969-1972, ông làm việc cho hãng tin AP. Ba năm cuối cùng của chiến tranh Việt Nam, ông là phóng viên hãng tin UPI.
Hugh Van Es sống tại Hong Kong từ 35 năm nay. Các đồng nghiệp đánh giá ông là một nhà báo lì và nhiều đầu mối thông tin. Theo nhận xét của nhà báo kỳ cựu Mỹ Peter Arnett, đồng nghiệp của Hugh Van Es cũng như binh sĩ Nam Việt Nam và binh sĩ Mỹ mà ông chụp ảnh rất thích thái độ vui vẻ của ông.
Peter Arnett nhận xét: “Hugh Van Es là một trong số phóng viên ảnh phương Tây đã bất chấp nguy hiểm để trở thành nhân chứng vào thời điểm kết thúc chiến tranh”.
 |
| Bức ảnh lịch sử của ông về chiến dịch di tản của người Mỹ |
HOÀNG DUY (Theo Le Monde, l’Express, la Presse Canadienne)
