Ngành tài chính đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc hạ tầng thanh toán dưới tác động của AI (trí tuệ nhân tạo), blockchain và stablecoin. Xu hướng này phản ánh quá trình chuyển dịch từ Mobile Banking sang AI Banking, nơi AI Agent có thể thay người dùng thực hiện giao dịch trên các hạ tầng tài chính được lập trình tự động.
AI đang thay đổi diện mạo của tài chính
Thông tin này được ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Ủy ban Ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam chia sẻ tại hội thảo “Fintech - Đón nhịp thị trường, kiến thiết sự nghiệp” vào ngày 8-5 tại Trường Đại học Quang Trung (tỉnh Gia Lai).
Hội thảo do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ Nhân tạo ABAII cùng Ngân hàng TMCP Nam Á và Trường Đại học Quang Trung đồng tổ chức. Đây cũng là chương trình thứ 44 trong chuỗi ABAII Unitour nhằm phổ cập blockchain và AI.
Tại hội thảo, ông Nguyễn Vĩnh Tuyên, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á cho biết các công nghệ như Mobile Banking, Open API, eKYC, ví điện tử và BNPL (Buy Now, Pay Later) đã làm thay đổi kỳ vọng của khách hàng. Điều này buộc ngân hàng phải chuyển từ tư duy số hóa dịch vụ sang tái cấu trúc mô hình vận hành và kiến trúc công nghệ.
Ông Tuyên cho rằng làn sóng fintech hiện nay đã vượt ra ngoài phạm vi chuyển đổi số truyền thống. Thay vì chỉ đưa dịch vụ lên môi trường số, nhiều ngân hàng đang chuyển sang mô hình vận hành mở, trong đó Open Banking và Open API cho phép ngân hàng trở thành “service layer” trong hệ sinh thái tài chính số.
Ông Trần Việt Hùng, Nguyên Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Cố vấn Cấp cao VBA đánh giá Việt Nam đang bước vào giai đoạn thúc đẩy mạnh các công nghệ chiến lược nhằm phục vụ phát triển kinh tế số và hạ tầng số quốc gia.
Theo ông, định hướng phát triển blockchain đã được đặt ra trong Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa thông qua Quyết định 1131/QĐ-TTg, Quyết định 2815/QĐ-TTg và gần đây nhất là Quyết định 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Những định hướng này cho thấy fintech, AI, blockchain và dữ liệu số sẽ giữ vai trò quan trọng trong giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường tài chính Việt Nam.
Cần nguồn lực chất lượng cao
Số liệu từ Artemis, Visa Onchain Analytics, CEX.IO và Chainalysis cho thấy khối lượng giao dịch stablecoin on-chain toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 33.000 tỉ USD, tăng từ mức 27.600 tỉ USD năm 2024 và lần đầu vượt tổng khối lượng thanh toán của Visa và Mastercard cộng lại.
Stablecoin cũng ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 10.000 lần chỉ trong 7 năm, từ 3,3 tỉ USD năm 2018 lên 33.000 tỉ USD năm 2025. Sự phát triển này cho thấy stablecoin đang dần trở thành một lớp hạ tầng thanh toán toàn cầu mới. Bloomberg Intelligence dự báo đến năm 2030, stablecoin có thể xử lý khoảng 25% dòng tiền xuyên biên giới toàn cầu, tương đương khoảng 55.000 tỉ USD mỗi năm.
Những thay đổi này sẽ kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực có khả năng kết hợp giữa tài chính, dữ liệu, AI và công nghệ blockchain.
Theo ông Nguyễn Vĩnh Tuyên, ngành tài chính đang chuyển dịch từ mô hình Mobile Banking của 10 năm trước sang AI Banking cùng với thực tế là AI đang dần trở thành bộ não của ngân hàng số, giúp tổ chức tài chính nâng cao năng lực phân tích dữ liệu, hiểu khách hàng sâu hơn và đưa ra quyết định thông minh hơn.
"Tuy nhiên, con người vẫn giữ vai trò tiên quyết trong việc vận hành và chịu trách nhiệm cho toàn bộ quy trình. Vì vậy, việc nâng cao năng lực nhân sự, chủ động đón đầu cuộc đua tài chính mới là yếu tố tiên quyết, sống còn”, ông Tuyên nhấn mạnh.
Ở góc độ giáo dục, TS Tô Bá Lâm, Hiệu trưởng Trường Đại học Quang Trung cũng cho biết fintech, AI và blockchain đang từng bước tái định nghĩa cách vận hành của ngân hàng, doanh nghiệp và thị trường lao động.
Về phía doanh nghiệp, ông Võ Thanh Thiên Toán, Giám đốc Công nghệ CTCP DecomStars nhấn mạnh sự khác biệt giữa người "biết công nghệ" và "làm nghề" nằm ở khả năng hiểu bài toán vận hành và nhu cầu doanh nghiệp.
Do đó, các thế hệ sinh viên cần sớm rèn luyện tư duy hệ thống, kỹ năng xử lý dữ liệu và khả năng triển khai sản phẩm trong môi trường thực tiễn để đáp ứng được các thay đổi nhanh chóng trong nền kinh tế.
Trong khuôn khổ chương trình, VBA và Trường Đại học Quang Trung đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) nhằm thúc đẩy nghiên cứu, triển khai các khóa học chuyên đề về blockchain và tài sản số. Các doanh nghiệp AXYS Technology, VIDACO và S3WORK cũng ký kết với nhà trường để mở rộng hoạt động thực tập, kết nối đào tạo với nhu cầu thực tiễn.
