Từ nền tảng tài khóa vững chắc, sự tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu cho đến những trụ cột chính sách mới về công nghệ, Việt Nam đang hội tụ đầy đủ các tiền đề để bước vào một kỷ nguyên phát triển mới.
Nâng cao vị thế
Tổ chức Moody’s đã chính thức nâng triển vọng tín nhiệm của Việt Nam từ mức ổn định lên tích cực, đồng thời giữ nguyên xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức Ba2, giúp Việt Nam trở thành quốc gia duy nhất trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương nhận được đánh giá triển vọng tích cực từ tổ chức này.
Quyết định này phản ánh sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng quản trị và thể chế nhờ các cải cách hành chính, pháp luật cùng việc sáp nhập bộ ngành được thực hiện từ cuối năm 2024. Nền kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ dựa trên cơ sở xuất khẩu đa dạng, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài bền vững cùng sự thúc đẩy về số hóa và hạ tầng.
Bên cạnh đó, điểm tài khóa vững chắc với nợ Chính phủ duy trì ở mức thấp, khả năng trả nợ tốt và việc giảm phụ thuộc vào vốn nước ngoài đã giúp tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài. Việt Nam cũng thể hiện khả năng thích ứng và phục hồi tốt trước áp lực lạm phát và rủi ro địa chính trị toàn cầu, trong khi rủi ro từ các biện pháp bảo hộ thương mại của Hoa Kỳ đã giảm bớt so với dự kiến.
Theo các chuyên gia, vị thế kinh tế của Việt Nam đang được củng cố nhờ năng lực cạnh tranh ngày càng cải thiện và sự tham gia sâu rộng vào mạng lưới sản xuất toàn cầu. Đặc biệt trong lĩnh vực chế biến, chế tạo, Việt Nam thể hiện hiệu quả hoạt động vượt trội so với các quốc gia có cùng mức xếp hạng tín nhiệm trong khu vực, từ đó trực tiếp thúc đẩy mức thu nhập của người dân tăng trưởng bền vững.
Việc chủ động gia nhập nhiều hiệp định thương mại song phương và đa phương khẳng định tầm ảnh hưởng của quốc gia trên thị trường quốc tế, nâng cao lợi thế cạnh tranh cho cả các mặt hàng giá trị gia tăng thấp lẫn các sản phẩm công nghệ cao. Những cam kết thương mại này chính là nền tảng giúp Việt Nam bám rễ vững chắc hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh đó, hiệu quả trong điều hành chính sách tài khóa là một nhân tố then chốt dẫn đến các đánh giá tích cực về tín nhiệm quốc gia. Chính phủ đã thực hiện tốt kế hoạch tài chính trung hạn thông qua việc ưu tiên huy động nguồn lực trong nước từ các nhà đầu tư tổ chức với mức chi phí tối ưu và kỳ hạn dài. Những nỗ lực này giúp duy trì tỷ lệ nợ công trên GDP ở mức ổn định, đồng thời tạo ra dư địa để triển khai chính sách tài khóa linh hoạt nhằm hỗ trợ hiệu quả cho quá trình phát triển kinh tế.
Việc Moody’s điều chỉnh triển vọng tín nhiệm của Việt Nam lên “Tích cực” cho thấy niềm tin ngày càng gia tăng vào khả năng ổn định vĩ mô, cải cách thể chế và duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế
Chuyên gia kinh tế Trần Đình Phương nhận định việc Moody’s nâng triển vọng tín nhiệm của Việt Nam lên mức tích cực là kết quả trực tiếp từ những nỗ lực cải cách thể chế và quản trị ngày càng mạnh mẽ. Quyết định này phản ánh sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với các cải cách hành chính, pháp lý và khu vực công được triển khai quyết liệt từ cuối năm 2024, giúp tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả phê duyệt dự án. Những bước tiến này giúp ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố điểm tài khóa và tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
“Việc các tổ chức xếp hạng tín nhiệm đưa ra đánh giá tích cực là một tín hiệu quan trọng cho thấy các chính sách điều hành kinh tế, khả năng quản trị nợ và hiệu quả kinh doanh đang đi đúng hướng đồng thời mang lại kết quả khả quan. Khi triển vọng tín nhiệm được cải thiện, mức độ rủi ro trong mắt cộng đồng quốc tế sẽ giảm xuống đáng kể, giúp quốc gia hoặc doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn vay với lãi suất ưu đãi hơn trên thị trường quốc tế.
Do các nhà đầu tư và quỹ đầu tư lớn thường xuyên dựa vào xếp hạng của Moody’s để đưa ra quyết định nên triển vọng tích cực này sẽ góp phần củng cố niềm tin và thúc đẩy dòng vốn đầu tư gián tiếp cũng như trực tiếp đổ vào mạnh mẽ hơn", ông Phương nói.
Cũng theo ông Phương, sự ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam khi kết hợp cùng các lợi thế về chi phí lao động cạnh tranh, tiêu chuẩn giáo dục được nâng cao và cơ cấu nhân khẩu học thuận lợi đã tạo thành những động lực tăng trưởng then chốt. Những yếu tố này củng cố sức hấp dẫn của Việt Nam với tư cách là điểm đến lý tưởng cho các doanh nghiệp toàn cầu trong lĩnh vực sản xuất, đồng thời tạo đà vững chắc cho sự tăng trưởng của cả xuất khẩu lẫn tiêu dùng nội địa.
Vị thế kinh tế của Việt Nam đang được củng cố nhờ năng lực cạnh tranh ngày càng cải thiện và sự tham gia sâu rộng vào mạng lưới sản xuất toàn cầu. Ảnh: Q.H
Có khả năng ứng phó với các cú sốc từ giá năng lượng
Moody’s đánh giá Việt Nam có khả năng ứng phó với các cú sốc từ giá năng lượng, chi phí vận chuyển và áp lực lạm phát do yếu tố địa chính trị. Các yếu tố hỗ trợ bao gồm nền tảng tăng trưởng, bộ đệm kinh tế đối ngoại, rủi ro ngoại tệ thấp và cơ cấu năng lượng, xuất khẩu đa dạng.
Song, Moody’s cũng lưu ý một số rủi ro. Trong đó hệ thống ngân hàng, thị trường bất động sản và một số tồn tại về thể chế vẫn là những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nâng hạng tín nhiệm trong thời gian tới.
Theo Bộ Tài chính, việc Moody’s điều chỉnh nâng triển vọng lên mức “tích cực” phản ánh sự tin tưởng mạnh mẽ của tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế này đối với khả năng cải thiện hồ sơ tín nhiệm của Việt Nam trong trung hạn. Trong thời gian tới, cơ quan này và các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục phối hợp với Moody’s và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm khác. Mục tiêu là cung cấp thông tin đầy đủ, cập nhật trong quá trình đánh giá hồ sơ tín dụng quốc gia của Việt Nam.
Sức bật tương lai
Những kết quả trên được xem là tiền đề quan trọng để Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu hướng tới tốc độ tăng trưởng hai con số. Đây cũng là cơ sở để nước ta tiếp tục hướng tới tăng trưởng ở mức cao hơn gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tập trung vào phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tháo gỡ các điểm nghẽn và huy động nguồn lực xã hội.
Phân tích sâu về vấn đề này, Tiến sĩ Võ Trí Thành, chuyên gia kinh tế nhấn mạnh khát vọng vươn mình của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay bắt nguồn từ sự hội tụ quan trọng tạo nên một tinh thần quyết tâm mạnh mẽ chưa từng có.
Hiện nay đất nước đang đứng trước ngưỡng cửa của thu nhập trung bình cao với mức GDP bình quân đầu người khoảng 5.000 đô la Mỹ cùng mục tiêu hướng tới con số tăng trưởng hai chữ số để trở thành nước phát triển và thực hiện hóa công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Lý do đầu tiên thúc đẩy khát vọng này chính là nhận thức cấp bách về việc phải thay đổi tư duy phát triển khi các động lực tăng trưởng cũ dựa trên nhân công giá rẻ, tài nguyên thiên nhiên hay việc thu hút vốn FDI đơn thuần đã dần chững lại sau 40 năm đổi mới. Việt Nam hiểu rằng nếu chỉ dựa vào những lợi thế sẵn có và cách thức hội nhập truyền thống thì sẽ không đủ để bứt phá mà cần phải xây dựng một môi trường kinh doanh khác biệt và hướng tới sự phát triển bền vững bao trùm.
Lý do thứ hai nằm ở cơ hội vàng khi cuộc cách mạng công nghệ lần này cho phép Việt Nam có thể đi cùng hoặc thậm chí vượt trước ở một số lĩnh vực thay vì chỉ theo sau như câu chuyện của ngành cơ khí trong quá khứ. Sự linh hoạt, khả năng giải toán và sự yêu thích các lĩnh vực liên quan đến kỹ thuật số của người Việt chính là nền tảng để chuyển đổi số, đưa công nghệ vào sản xuất và xây dựng vị thế đất nước trên bản đồ thế giới.
Cuối cùng là sự kết hợp giữa quyết tâm chính trị cao độ với những nét tính cách đặc trưng của con người Việt Nam vốn rất phù hợp và tương thích với đòi hỏi của giai đoạn phát triển mới này. Chính sự giao thoa giữa nhu cầu tự thân phải thay đổi, cơ hội vận hành cùng thời đại và phẩm chất con người đã thổi bùng lên khát vọng máu lửa để Việt Nam quyết tâm vươn tới những đỉnh cao mới trong tương lai.
Chuyên gia kinh tế Trần Thanh Hải bày tỏ niềm tin mạnh mẽ vào những chuyển đổi quyết liệt trong chính sách của Nhà nước, điều đang góp phần nâng cao vị thế quốc gia của Việt Nam trên trường quốc tế. Sự kỳ vọng này được minh chứng cụ thể thông qua Nghị quyết 79 về quản trị và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước. Đây là một trong những trụ cột chính sách quan trọng nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo dựng nền tảng vững chắc để nền kinh tế bứt phá và vươn mình trong giai đoạn phát triển mới.
Tiến sĩ Võ Trí Thành chỉ ra Việt Nam ngày càng chú trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô và tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài. Bên cạnh đó Việt Nam còn duy trì các tấm đệm tài khóa vững chắc nhờ nợ công thấp và thu ngân sách tốt giúp ổn định lạm phát, dự trữ ngoại tệ và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Đồng thời tận dụng các nguồn lực dự trữ để trực tiếp hỗ trợ người dân và doanh nghiệp thông qua việc kích cầu tiêu dùng, du lịch và thúc đẩy các loại hình đầu tư từ đầu tư công, FDI đến đầu tư tư nhân.
Các biện pháp cụ thể như giãn nợ, khoanh nợ và giảm thuế VAT từ thời đại dịch vẫn đang được tiếp tục để giúp cộng đồng doanh nghiệp tận dụng tối đa các hỗ trợ nhằm đa dạng hóa thị trường và thúc đẩy xuất khẩu.
Nhóm chính sách mang tính dài hạn là xây dựng các nền tảng và năng lực cốt lõi thông qua hệ thống các nghị quyết về trụ cột phát triển bao gồm kinh tế tư nhân, thể chế pháp lý, khoa học công nghệ, giáo dục, y tế và cả văn hóa.
Cộng đồng doanh nghiệp Việt đang nỗ lực đa dạng hóa thị trường và thúc đẩy xuất khẩu- Ảnh: Q.H
Hiện nay văn hóa và kinh tế sáng tạo đã trở thành một ngành kinh tế thực thụ với tiềm năng mang lại doanh thu khổng lồ tương tự các mô hình công nghiệp văn hóa trên thế giới. Việc tạo lập nền tảng để bứt phá này gắn liền với công cuộc tinh gọn bộ máy, phát triển hạ tầng chiến lược, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các nhóm giải pháp này đang được thực hiện đồng thời để tạo ra sức mạnh tổng hợp giúp Việt Nam vượt qua khó khăn và bứt phá mạnh mẽ trong tương lai.
Tiến sĩ Võ Trí Thành
