Mất tên miền, kiện cũng “vật vã”

Quy định về giải quyết tranh chấp tên miền quốc gia Việt Nam (đuôi .vn) đang được Bộ Thông tin và Truyền thông soạn thảo nhằm gỡ rối các vướng mắc trong tranh chấp tên miền hiện nay.

Bị “nẫng tay trên”

Năm 2001, Công ty cổ phần Nước giải khát Sài Gòn (Tribeco) đăng ký tên miền tribeco.com.vn. Đến năm 2006, Tribeco phát hiện một công ty khác đăng ký tên miền tribeco.vn. Chủ của tên miền tribeco.vn là Công ty cổ phần Ứng dụng và dịch vụ công nghệ cao, chuyên làm các dịch vụ liên quan đến tên miền.

Ông Phan Minh Có, Tổng Giám đốc Tribeco, cho rằng, công ty trên không liên quan gì đến Công ty Tribeco, không có sản phẩm hay dịch vụ nào liên quan đến chữ Tribeco, tên miền cũng không được đưa vào sử dụng. Do đó khi có tranh chấp, tên miền tribeco.vn phải được thu hồi, trả lại cho Tribeco thật.

Cũng năm 2001, Công ty liên doanh Nhà máy bia Việt Nam đăng ký heineken.com.vn mà “bỏ sót” tên miền heineken.vn. Năm 2006, Công ty cổ phần quốc tế Kiến Cường “chộp” luôn tên miền này, dù không có sản phẩm hay dịch vụ liên quan đến “heineken”.

Các công ty này đăng ký được tên miền là nhờ vào nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt, ai đăng ký trước thì được cấp tên miền trước. Công ty liên doanh Nhà máy bia Việt Nam đã từng khiếu nại lên Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) để đòi lại tên miền heineken.vn nhưng không thành công.

Luật chưa rõ, khó mà kiện

Khi khiếu nại tên miền, Công ty liên doanh Nhà máy bia Việt Nam có viện dẫn Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ (năm 2005): “đăng ký, chiếm giữ quyền sử dụng hoặc sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác mà mình không có quyền sử dụng nhằm mục đích chiếm giữ tên miền, lợi dụng... là hành vi cạnh tranh không lành mạnh”. Đây là điều khoản hiếm hoi mà các doanh nghiệp có thể bấu víu để giải quyết tranh chấp về tên miền trùng, tương tự tên doanh nghiệp, nhãn hiệu.

Ông Trần Minh Tân, Phó Giám đốc VNNIC, cho biết VNNIC chỉ có thẩm quyền giải quyết các khiếu nại hành chính liên quan đến quá trình cấp tên miền. Còn các tranh chấp kiểu bị “nẫng” tên miền, bị đăng ký tên miền tương tự như trên là tranh chấp dân sự và các bên phải ra tòa!

Để giải quyết tranh chấp tương tự trên, có thể nhờ trọng tài, tòa án hoặc Cục Quản lý cạnh tranh (xử hành vi cạnh tranh không lành mạnh). Tuy nhiên, Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) cho biết chưa có doanh nghiệp nào yêu cầu Cục giải quyết tranh chấp tên miền. Trọng tài cũng vậy. Có lẽ do chưa có căn cứ pháp lý làm chuẩn để kết luận thế nào mới gọi là “chiếm giữ”, “lợi dụng” tên miền, nên kiện cáo nhau cũng... ngại!

Theo chuẩn mà Bộ Thông tin và Truyền thông đang soạn thảo thì người muốn đi kiện cũng trầy vi tróc vẩy! Thứ nhất, người đi kiện phải chứng minh tên miền tranh chấp trùng hoặc giống đến mức gây nhầm lẫn với tên, nhãn hiệu thương mại, nhãn hiệu dịch vụ của mình. Ví dụ: tên miền của mình là abcde.com.vn, của bên kia là abcde.vn.

Theo quy định về sở hữu trí tuệ, gây nhầm lẫn là khi tên miền có phát âm, phiên âm, cấu tạo từ ngữ... giống, tương tự với nhãn hiệu, tên doanh nghiệp. Cứ tưởng thấy giống đến mức ấy là kiện ngon lành. Nhưng bên kiện lại vướng ngay nghĩa vụ chứng minh. Khó “gặm” nhất là phải chứng minh người kia đăng ký và sử dụng tên miền với ý xấu. Chẳng hạn bên bị kiện đăng ký tên miền rồi gạ cho mình thuê, gạ bán lại cho mình hoặc cho đối thủ cạnh tranh của mình; hoặc chứng minh bên bị kiện đã chiếm dụng tên miền, cản trở việc đăng ký tên miền tương ứng mà bên kiện muốn.

Ngoài ra, bên kiện còn phải chứng minh rằng bên bị kiện không có quyền hoặc lợi ích hợp pháp liên quan đến tên miền đó. Trong khi đó, chỉ cần bên bị kiện chứng minh được vào thời điểm tranh chấp, họ đã sử dụng tên miền đó hoặc đã có chuẩn bị thực sự để đưa tên miền đó vào sử dụng thì được xem là “có quyền và lợi ích hợp pháp” đối với tên miền. Vậy là đủ khiến bên kiện bó tay!

Theo một văn phòng luật sư, mức phí trung bình cho một vụ tranh chấp tên miền từ 1.500 USD đến 4.000 USD nên việc thương lượng, hòa giải để mua lại tên miền đôi khi còn... rẻ và khỏe hơn đi kiện!