* Cây bút sớm thành công
 |
| David Foster Wallace |
Đã từng được so sánh không hề cường điệu với James Joyce hay cây bút hậu hiện đại tài năng Thomas Pynchon, David Foster Wallace, sinh 21.2.1962, không hổ danh với những tác phẩm vô cùng phức hợp nhưng hài hước, khiến giới độc giả trẻ đọc tiếng Anh bị mê hoặc như gặp phù thủy.
Là con trai một giáo sư nghiên cứu văn học và một giáo viên Anh ngữ, Wallace nhất định thừa hưởng một tình yêu với chữ nghĩa, song ít ai lý giải thấu đáo được thành công của ông. Chìa khóa đó là tính phức hợp của tác phẩm, hay tính cực đoan, hay giai điệu như âm nhạc của câu chữ, hay tất cả cộng lại? Cho đến ngày cuối đời, Wallace dạy môn sáng tác văn học tại trường Pomona College ở Claremont. Ở đó, trong ngôi nhà mình, tuần trước vợ ông là Karen Green đã tìm thấy chồng mình treo cổ tự sát.
Trong mảng văn chương Mỹ hiện đại có tính nghệ thuật và trí thức cao, tiểu thuyết và truyện ngắn của Wallace luôn có vị trí dẫn đầu từ nhiều năm. “Ông là một trong những nhà văn có ảnh hưởng mạnh nhất và cách tân nhất của 20 gần đây”, chuyên gia văn học David Ulin của tờ Los Angeles Times nói trong lời vĩnh biệt. New York Times gọi ông là cây bút có ảnh hưởng lớn của thế hệ mình.
* Viết như suy tư
Dù có những truyện ngắn và tiểu thuyết trào lộng, Wallace hoàn toàn không viết một cách nhẹ nhàng, thậm chí tự cho mình có tốc độ rùa bò. Nhân vật của Wallace là những người sống trong thế giới hiện tại luôn quằn quại trăn trở tìm cách thoát khỏi áp lực của dòng lũ thông tin xối xả từ radio, tivi và internet đè nặng lên mình. Với các chiêu tự trào, nghịch lý và ngôn ngữ của đường phố, Wallace chống lại dòng lũ đó bằng cách tìm ra tính vô nghĩa của nó.
 |
| David Foster Wallace |
“Tôi viết rất chậm và vất vả từng dòng một. Khi đọc lên, tôi muốn nó có âm hưởng như một người đang nghĩ chứ không phải đang nói. Đó là lý do sách tôi rất khó đọc, lại càng khó dịch hơn”. Wallace có tên trên văn đàn từ 1996 với “Infinite Jest”, một tiểu thuyết hậu hiện đại nổi tiếng, nhưng cho đến nay rất ít bản dịch. Ulrich Blumenbach, một dịch giả sang tiếng Đức là ngôn ngữ rất họ hàng với tiếng Anh, cho biết từ 2004 đến nay, mỗi năm ngồi 9-10 tháng nghiền ngẫm bản dịch mà chưa hoàn thành.
Đọc để lấy nội dung nghĩa đen của “Infinite Jest” đã không đơn giản. Thực ra nó là câu chuyện một sinh viên học trường tennis Boston băn khoăn với các câu hỏi của cuộc đời, song song với chuyện đó là chuyện một con nghiện sống tại trung tâm phục hồi sau cai nghiện - nước Mỹ giữa đỉnh cao quyền quý và vực thẳm ma túy. Nhưng bên cạnh đó còn xuất hiện nhóm khủng bố đi xe lăn từ Canada và một cuốn phim mang đầu đề “Infinite Jest” khiến người xem mê muội và quên hết mọi sự!
* Chỉ đọc được nhờ tính mỉa mai và châm biếm
 |
| Cuốn sách “Infinite Jest” của David Foster Wallace |
“Infinite Jest” từ khi ra đời gây nhiều xôn xao. Dù thích hay không thích, người ta công nhận nó là cuốn bách khoa toàn thư về nền văn minh phương Tây, là chuyến du hành xuyên qua các vực thẳm của loài người đầy rẫy những nghiện ngập chết người. Với cấu trúc câu cực kỳ phức tạp và lồng chéo, người đọc khá mệt mỏi khi giở hết cuốn sách dày cộp mà một tỉ lệ lớn nội dung lại nằm trong phần chú thích chiếm khoảng 100 trang, và chỉ đủ kiên nhẫn nhờ giọng mỉa mai và châm biếm khá độc địa của tác giả. Mặc dù vậy, ai cười xong sẽ nhận ra đây là lời phê phán nặng nề đối với cuộc sống chung của loài người thời hiện đại. Tuy nhiên tác phẩm cũng rất Wallace – người ta không thể liệt nó vào dạng nào của văn học: xảy ra trong tương lai nhưng không viễn tưởng, quá hài hước để được gọi là công trình nghiên cứu nhân chủng học, quá tưng tửng để là một phóng sự, và gọi là trào phúng thì quá dài…
Rốt cuộc thì trò đùa vô tận (infinite jest) cũng chấm dứt bi thảm với một cây bút tài năng như Wallace. Thông thái và mạnh mẽ trong ngôn từ, nhưng rồi ngay cả Wallace cũng gục ngã trước sự đa tầng và vô nghĩa của kỹ nghệ giao lưu hiện đại, trước nỗ lực quá mệt nhọc để vươn tới một nền văn chương khả dĩ sống sót và tìm được đất mới trong cơn bão truyền thông.
Hy vọng có một nhà xuất bản khi đọc những dòng này sẽ đủ dũng cảm đem David Foster Wallace đến với độc giả Việt Nam.
Theo Đức Lê (TT&VH)
