Nâng ngưỡng miễn thuế 1 tỉ đồng: Cần giảm áp lực thủ tục hộ kinh doanh

Nghị định 141/2026/NĐ-CP vừa ban hành ngày 29-4 đã cụ thể hóa việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỉ đồng. Đây là "liều thuốc" giải tỏa áp lực tài chính cho tiểu thương. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng phần gốc cần giải quyết chính là đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí tuân thủ, giúp các hộ kinh doanh an tâm phát triển bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số.

Hóa giải chi phí tuân thủ để hộ kinh doanh phát triển

Nghị định 141/2026/NĐ-CP chính thức nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỉ đồng/năm từ ngày 1-1-2026. Đây là tin vui lớn cho cộng đồng tiểu thương, giúp họ tránh được việc phải khai thuế trong phạm vi hẹp và giảm áp lực thu trực tiếp.

Đón nhận chính sách mới với tinh thần tích cực, ông Minh Nhựt (chủ hộ sản xuất thực phẩm tại TP.HCM) chia sẻ: "Việc nâng ngưỡng lên 1 tỉ đồng giúp tôi bớt đi nỗi lo vừa làm vừa tính thuế. Thay vào đó, tôi sẽ dành khoản tiền tiết kiệm được để đầu tư thêm máy đóng gói và nâng cấp chất lượng nguyên liệu đầu vào. Tôi tin rằng khi Nhà nước tạo ranh giới rõ ràng, chúng tôi sẽ có động lực để nâng tầm sản phẩm, hướng tới việc phát triển quy mô lớn hơn trong tương lai".

Tương tự, chị Minh Trang (kinh doanh văn phòng phẩm) cho rằng ngưỡng 1 tỉ đồng là mốc để các hộ kinh doanh định vị lại chiến lược. "Quy định này giúp tôi dễ dàng lập kế hoạch tài chính dài hạn. Tôi không còn tâm lý sợ doanh thu vượt ngưỡng một chút là bị áp thuế nặng. Khi kinh doanh thực sự ổn định và vượt xa mức 1 tỉ đồng, tôi sẽ chủ động chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp để tận dụng các ưu đãi về tín dụng và mở rộng thị trường bài bản hơn" chị Trang chia sẻ.

Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế, vấn đề then chốt không chỉ nằm ở con số, mà là chi phí tuân thủ, một gánh nặng vô hình đang âm thầm bào mòn biên lợi nhuận của hộ kinh doanh.

Tiến sĩ Nhân phân tích khi hiện đại hóa quản lý thuế, hộ kinh doanh buộc phải chuyển sang kê khai thực tế, áp dụng hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán. Với các mặt hàng lãi mỏng, chi phí xuất một hóa đơn điện tử có thể cao hơn cả lợi nhuận thu về.

"Nhà nước cần coi chi phí này là hạ tầng công cộng, hỗ trợ trợ giá hoặc cung cấp bộ công cụ số miễn phí cho các hộ nhỏ lẻ", ông Nhân đề xuất. Đồng thời, cần áp dụng cơ chế khấu trừ toàn bộ chi phí mua phần mềm, thiết bị vào nghĩa vụ thuế phải nộp trong 2-3 năm đầu để khuyến khích sự minh bạch.

Phân loại ngành nghề để đảm bảo công bằng trong thu thuế

Dưới góc độ pháp lý và quản lý chuyên sâu, Luật sư Nguyễn Đức Nghĩa, Đoàn Luật sư TP.HCM, lưu ý rằng không nên áp dụng chính sách "cào bằng" cho mọi lĩnh vực. Ông chỉ rõ sự khác biệt về tỉ suất lợi nhuận: ngành thương mại (mua bán hàng hóa) lãi mỏng chỉ khoảng 10%, nhưng ngành dịch vụ (tư vấn, môi giới, ăn uống...) có thể đạt mức lãi từ 30% đến 50%.

Luật sư Nghĩa phân tích: "Nếu một hộ dịch vụ có doanh thu 1 tỉ đồng, lợi nhuận có thể lên tới 300-500 triệu đồng/năm. Nếu miễn thuế hoàn toàn cho mức thu nhập này sẽ tạo ra sự bất công với người làm công ăn lương – những người thu nhập trên 15 triệu đồng/tháng đã phải nộp thuế. Do đó, việc nâng ngưỡng cần đi kèm với việc phân loại ngành nghề cụ thể". Ông cũng nhấn mạnh tuyệt đối không nên miễn thuế Giá trị gia tăng (GTGT) vì đây là khoản tiền hộ kinh doanh thu hộ từ người tiêu dùng để nộp về ngân sách, việc miễn thuế GTGT dẫn tới thất thu.

Đồng tình với việc cần có "hàng rào kỹ thuật", đại diện một công ty tư vấn thuế cảnh báo chính sách này nếu không được thiết kế chặt chẽ sẽ vô tình tạo ra "vùng an toàn", khiến người kinh doanh không muốn chuyển sang mô hình doanh nghiệp. Việc duy trì quy mô hộ dưới ngưỡng để né thuế GTGT và giảm áp lực tuân thủ sẽ tạo ra lợi thế bất cân xứng, gây thiệt hại cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) – khối kinh tế đóng góp trên 50% GDP. Lãnh đạo công ty này đề nghị Chính phủ phải có tiêu chí nhận diện và ngăn chặn tình trạng chia nhỏ doanh thu, tách hộ để "núp bóng" chính sách miễn thuế.

Để chính sách mới thực sự nuôi dưỡng nguồn thu, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam gợi ý cần linh hoạt phương pháp nộp thuế. Theo đó, hộ kinh doanh có thể chọn đóng theo tỉ lệ doanh thu (cho quy mô dưới 10 tỉ đồng) hoặc tính trên thu nhập chịu thuế (doanh thu trừ chi phí). Cách làm này đảm bảo "có lãi thì nộp thuế, lãi nhiều nộp nhiều, thua lỗ không phải nộp", từ đó nâng cao trách nhiệm và tính minh bạch của hộ kinh doanh trong dài hạn.

Chính phủ cần điều phối các gói tín dụng vi mô với lãi suất thấp dành riêng cho mục tiêu chuyển đổi số, giúp hộ kinh doanh có nguồn vốn thực hiện các yêu cầu kỹ thuật. Cuối cùng và quan trọng nhất là phải đơn giản hóa quy trình để triệt tiêu "chi phí sợ sai" của những tiểu thương lớn tuổi. Việc xây dựng một ứng dụng kê khai duy nhất, tối giản thao tác và tự động cảnh báo lỗi sẽ giúp giảm rào cản tâm lý, từ đó hạ thấp chi phí tuân thủ thực tế, nuôi dưỡng khu vực kinh tế siêu nhỏ phát triển bền vững trong dài hạn.

- Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế -