Theo quyết định mới của Thủ tướng, lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy đã được xác định rõ. Cụ thể, từ ngày 1-7-2027, việc kiểm định khí thải sẽ triển khai trước tại Hà Nội và TP.HCM. Một năm sau sẽ mở rộng ra các thành phố trực thuộc trung ương khác.
Tuy nhiên, không phải tất cả xe máy đều phải đi kiểm định ngay. Cơ quan chức năng đã đưa ra quy định cụ thể theo tuổi đời phương tiện.
Những xe nào phải kiểm định ngay ?
Theo Cục Đăng kiểm, hành lang pháp lý cho việc kiểm định khí thải xe máy hiện tương đối đầy đủ. Các quy định tại Thông tư 47/2024 và Thông tư 71/2025 của Bộ Xây dựng nêu rõ: xe máy dưới 5 năm sử dụng được miễn kiểm định khí thải.
Với xe có thời gian tính từ năm sản xuất trên 5 năm, chủ xe phải đưa phương tiện đến cơ sở đăng kiểm để kiểm định khí thải.
Chu kỳ kiểm định cũng được quy định cụ thể theo tuổi xe. Với xe có thời gian sản xuất đến 5 năm, chu kỳ kiểm định là 60 tháng tính từ ngày xuất xưởng. Trường hợp không có thông tin ngày xuất xưởng thì tính từ ngày 31-12 của năm sản xuất.
Đối với xe từ trên 5 năm đến 12 năm, chu kỳ kiểm định là 24 tháng. Với xe trên 12 năm, chu kỳ kiểm định là 12 tháng.
Như vậy, các xe cũ sẽ phải kiểm định thường xuyên hơn, mỗi năm một lần.
Quy trình kiểm định: Nhanh, gọn, có thể đăng ký trước
Theo Cục Đăng kiểm người dân có thể đăng ký kiểm định khí thải theo hai cách: trực tuyến hoặc trực tiếp.
Nếu đăng ký trực tuyến, cơ sở đăng kiểm sẽ xác nhận lịch hẹn và thông báo thời gian cụ thể cho chủ xe. Cách này giúp giảm thời gian chờ đợi. Nếu đăng ký trực tiếp, việc kiểm định sẽ được thực hiện trong vòng 4 giờ làm việc kể từ khi cơ sở nhận đủ hồ sơ.
Khi đi kiểm định, chủ xe cần mang theo một trong các giấy tờ sau: bản chính đăng ký xe; bản sao có chứng thực; bản sao điện tử được chứng thực; hoặc giấy hẹn cấp đăng ký xe.
Cơ sở đăng kiểm sẽ đối chiếu thông tin phương tiện trên hệ thống quản lý với giấy tờ. Nếu thông tin không trùng khớp, xe sẽ bị từ chối kiểm định.
Quá trình kiểm định khí thải thực tế diễn ra khá nhanh, chỉ mất vài phút.
Nếu xe đạt tiêu chuẩn, chủ xe sẽ được cấp chứng nhận kiểm định khí thải bản điện tử. Giấy này được tích hợp vào tài khoản định danh điện tử (VNeID), giúp người dân không phải mang theo giấy tờ.
Nếu xe không đạt, cơ sở đăng kiểm sẽ thông báo để chủ xe sửa chữa, khắc phục rồi kiểm định lại.
Theo tính toán trước đây của Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng), chi phí kiểm định khí thải xe máy khoảng 35.000 đồng/lần.
Đại diện Cục Đăng kiểm cho rằng mức chi phí này không đáng kể. Quy trình kiểm định đơn giản, thời gian thực hiện nhanh và lộ trình áp dụng phù hợp nên không gây nhiều xáo trộn cho người dân.
Áp lực lớn về hạ tầng kiểm định
Hiện cả nước có hơn 70 triệu xe mô tô, xe máy. Trong đó, khoảng 19,7 triệu xe sản xuất trước năm 2008; 21,5 triệu xe sản xuất từ năm 2009 đến 2016; và 23,5 triệu xe từ năm 2017 đến nay.
Hà Nội và TP.HCM là hai địa phương có lượng xe lớn nhất cả nước, lần lượt khoảng 5,6 triệu và 8,6 triệu xe.
Để đáp ứng nhu cầu kiểm định, Cục Đăng kiểm cho biết Hà Nội cần thêm khoảng 340 cơ sở kiểm định khí thải, còn TP.HCM cần khoảng 400 cơ sở. Ngoài ra cần hơn 700 thiết bị phân tích khí thải và hàng trăm đăng kiểm viên.
Để chuẩn bị nguồn lực, Cục Đăng kiểm đang tham mưu Bộ Xây dựng ban hành quy định nhằm huy động các đại lý sửa chữa xe máy tham gia kiểm định khí thải.
Đồng thời, một số điều kiện cũng đang được đề xuất điều chỉnh theo hướng thuận lợi hơn. Ví dụ, nhân viên kiểm định chỉ cần tốt nghiệp THPT thay vì trung cấp như trước; diện tích cơ sở kiểm định cũng được điều chỉnh phù hợp thực tế.
Theo TS Nguyễn Xuân Thuỷ, chuyên gia giao thông đô thị, việc kiểm định khí thải xe máy là cần thiết nhằm giảm ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, ông cho rằng cần có chính sách hỗ trợ người dân, đặc biệt là người có thu nhập thấp đang sử dụng xe cũ nát.
Theo đó, các tỉnh cần có chính sách “thu cũ đổi mới” với mức hỗ trợ khoảng 7-8 triệu đồng. Mức này đủ để người dân có thể đổi sang xe mới giá từ 12-15 triệu đồng. “Nếu hỗ trợ quá thấp, người dân không đủ tiền mua xe để mưu sinh, đời sống sẽ càng khó khăn hơn” - ông Thuỷ nói.
Cùng quan điểm, TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, cho rằng việc kiểm định khí thải xe máy đã được đề xuất từ năm 2008 nhưng chưa thực hiện.
Đến nay, theo ông, các điều kiện đã chín muồi để triển khai. Đây là vấn đề cấp thiết, cần thực hiện sớm, nhất là khi có sự đồng thuận từ chính quyền và người dân.
Chế tài với xe máy không kiểm định khí thải
Theo Nghị định 168/2024, chủ xe mô tô, xe gắn máy không thực hiện kiểm định khí thải sẽ bị xử phạt.
Cụ thể, phạt tiền từ 200.000 đến 300.000 đồng đối với cá nhân; từ 400.000 đến 600.000 đồng đối với tổ chức.
Lộ trình và tiêu chuẩn khí thải
Theo quyết định của Thủ tướng, sau khi triển khai tại Hà Nội, TP.HCM và các thành phố trực thuộc trung ương, từ ngày 1-7-2030 sẽ áp dụng trên cả nước. Các địa phương có thể thực hiện sớm hơn tùy điều kiện.
Tiêu chuẩn khí thải được áp dụng theo năm sản xuất: Xe mô tô trước năm 2008: mức 1; Xe từ 2008 đến hết 2016: mức 2; Xe từ 2017 đến 30-6-2026: mức 3; Xe từ 1-7-2026: mức 4
Đối với xe gắn máy: Trước 2016: mức 1; Từ 2017 đến 30-6-2027: mức 2; Từ 1-7-2027: mức 4
Đáng chú ý, từ ngày 1-1-2028, xe máy lưu thông tại Hà Nội và TP.HCM phải đạt tối thiểu mức 2.
Ngoài ra, khi đi vào khu vực “vùng phát thải thấp” tại Hà Nội, phương tiện phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải theo quy định riêng của địa phương.
