Hiện nay, nhiều khu vực bên trong các nhà ga metro số 1 vẫn còn khá trống trải, trong khi nhu cầu sử dụng các tiện ích của hành khách ngày càng tăng.
Người dân mong có thêm nhiều tiện ích trên metro số 1
Ghi nhận của PLO tại nhiều nhà ga trên tuyến metro số 1 cho thấy các mặt bằng được quy hoạch cho mục đích thương mại hiện vẫn chưa được khai thác. Ngoài một số máy bán hàng tự động và các hoạt động triển lãm, sự kiện được tổ chức theo từng đợt, phần lớn không gian thương mại tại các nhà ga vẫn để trống.
Tại các ga ngầm như Bến Thành, Nhà hát Thành phố hay Ba Son, nhiều khu vực rộng rãi đều bỏ trống, chưa có đơn vị kinh doanh hoạt động. Trong khi đó, lượng hành khách đi metro ngày càng tăng nhưng các tiện ích phục vụ nhu cầu mua sắm, ăn uống, nghỉ chân hay sử dụng các dịch vụ thiết yếu vẫn còn khá hạn chế.
Anh Nguyễn Văn Sơn, hành khách thường xuyên sử dụng metro số 1, cho rằng việc bổ sung các cửa hàng tiện lợi, quầy cà phê, khu vực ăn uống nhanh hoặc các dịch vụ thanh toán tại nhà ga là cần thiết.
"Hiện nay, hành khách chủ yếu vào ga, lên tàu rồi rời đi. Nếu có thêm các tiện ích phục vụ nhu cầu hằng ngày sẽ giúp thu hút thêm người dân sử dụng phương tiện công cộng" - anh Sơn nói.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng việc sớm đưa các mặt bằng thương mại vào khai thác không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm của hành khách mà còn góp phần phát huy hiệu quả sử dụng tài sản công đã được đầu tư.
Anh Nguyễn Văn Đức (Thủ Đức) cho biết ở Nhật Bản, nhà ga metro không chỉ là điểm trung chuyển hành khách mà còn được khai thác như một không gian thương mại - dịch vụ đa chức năng. Vì vậy, TP.HCM cần sớm đưa các tiện ích vào các nhà ga để người dân sử dụng, góp phần hình thành nguồn thu hỗ trợ vận hành hệ thống giao thông công cộng.
Toàn bộ nguồn thu sẽ nộp ngân sách TP
Về vấn đề này, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết tuyến đường sắt đô thị số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) đã được đưa vào vận hành, phục vụ người dân từ ngày 22-12- 2024. Việc khai thác các không gian thương mại, dịch vụ, quảng cáo tại nhà ga là cần thiết nhằm bổ sung tiện ích phục vụ hành khách, phát huy hiệu quả công trình đã đầu tư và tạo thêm nguồn thu cho ngân sách TP.
Việc khai thác không gian thương mại, dịch vụ tại nhà ga được định hướng thực hiện theo phương án tổng thể, không triển khai riêng lẻ theo từng vị trí. Do các khu vực này nằm trong công trình đường sắt đô thị đang vận hành, phương án khai thác phải được rà soát đồng bộ.
Tất cả cần phù hợp với yêu cầu về an toàn chạy tàu, phòng cháy, chữa cháy, thoát hiểm, an ninh trật tự, luồng di chuyển của hành khách, khu vực kỹ thuật và thiết bị an toàn trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.
Ngày 31-3-2026, UBND TP.HCM đã có văn bản chấp thuận chủ trương cho phép xây dựng phương án quản lý, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng tuyến metro số 1 để cung cấp dịch vụ.
Theo đó, Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 được giao trực tiếp tổ chức quản lý, sử dụng tài sản để cung cấp dịch vụ. Phạm vi thực hiện gồm mặt bằng thương mại, dịch vụ trong khu vực nhà ga, vị trí quảng cáo tại nhà ga, khu vực cầu cạn và một số không gian phụ trợ khác, không bao gồm các hạng mục, khu vực phục vụ trực tiếp cho công tác vận hành, chạy tàu và bảo đảm an toàn hệ thống.
Sau khi có chủ trương của UBND TP, hiện nay Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 đang xây dựng dự thảo phương án, gửi lấy ý kiến các cơ quan liên quan để hoàn thiện, trình UBND TP xem xét, phê duyệt trước khi triển khai.
Đối với nguồn thu từ hoạt động khai thác, do phương án cụ thể chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt nên chưa có cơ sở để xác định số thu dự kiến hằng năm hoặc tỉ lệ đóng góp vào tổng doanh thu vận hành. Việc xác định nguồn thu phải căn cứ vào diện tích, vị trí, loại hình dịch vụ, giá dịch vụ, phương thức lựa chọn đơn vị thuê và thời gian khai thác cụ thể.
Trong giai đoạn hiện nay, theo chủ trương của TP, toàn bộ số tiền thu được từ việc cung cấp dịch vụ sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng tuyến metro số 1 được nộp vào ngân sách TP để quản lý, theo dõi, đánh giá hiệu quả thực hiện. Từ đó, làm cơ sở xây dựng phương án khai thác chính thức, mở rộng sau này.
Về quá trình xây dựng phương án khai thác, hiện nay đã có đầy đủ cơ sở pháp lý để triển khai thực hiện. Cụ thể, Nghị định số 15/2025/NĐ-CP quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt; Nghị định số 99/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông và các văn bản pháp luật có liên quan.
Do đó, việc xây dựng phương án khai thác không phát sinh khó khăn về cơ sở pháp lý. Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 đang thực hiện theo đúng quy định và chủ trương của UBND TP.
Xây dựng cơ chế chung cho các tuyến metro trong thời gian tới
Về cơ chế chung cho các tuyến đường sắt đô thị sau này, Sở Xây dựng nhận thấy đây là nội dung cần thiết. Trên cơ sở kết quả tổ chức thực hiện tại tuyến metro số 1, Sở sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổng hợp, đánh giá thực tiễn về phạm vi khai thác, loại hình dịch vụ phù hợp.
Bao gồm: yêu cầu an toàn vận hành, phòng cháy, chữa cháy, thoát hiểm, mỹ quan đô thị, phương thức xác định giá dịch vụ, lựa chọn đơn vị thuê, quản lý nguồn thu và trách nhiệm của các bên liên quan.
Từ đó tham mưu UBND TP xem xét xây dựng cơ chế chung về khai thác dịch vụ, thương mại tại các nhà ga metro để áp dụng thống nhất cho các tuyến đường sắt đô thị trong thời gian tới.
