Chính phủ vừa ban hành Nghị định 237/2026 hướng dẫn thi hành Luật Báo chí 2025. Nghị định này đồng thời có hiệu lực với Luật Báo chí từ ngày 1-7 tới đây, hướng dẫn nhiều quy định mới.
Sử dụng AI phải gắn nhãn nội dung
Cơ quan báo chí khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các hoạt động thu thập, sản xuất, biên tập, phân phối nội dung thông tin và các hoạt động báo chí khác sẽ phải tuân thủ quy định của pháp luật về báo chí, pháp luật về AI; đồng thời chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp những nội dung do AI tạo ra hoặc hỗ trợ tạo ra.
Cơ quan báo chí không được sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để tạo ra hoặc lan truyền nội dung giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, hoặc nội dung có khả năng gây tổn hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Đồng thời, phải thiết lập và duy trì quy trình thẩm định, biên tập, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm cá nhân đối với việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo; lưu giữ nhật ký hoạt động và hồ sơ kỹ thuật phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
Đặc biệt, cơ quan báo chí phải thực hiện thông báo và gắn nhãn rõ ràng, tại vị trí dễ nhận biết đối với văn bản, hình ảnh, âm thanh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật.
Người đứng đầu cơ quan báo chí in, báo chí điện tử là Tổng Biên tập; người đứng đầu cơ quan phát thanh, truyền hình, cơ quan thông tấn quốc gia là Tổng giám đốc; người đứng đầu cơ quan báo và phát thanh, truyền hình, đơn vị hoạt động truyền hình là Giám đốc.
Trước đó, Nghị định 142/2026 hướng dẫn Luật Trí tuệ nhân tạo cũng quy định việc gắn nhãn đối với âm thanh, hình ảnh hoặc video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống AI trong các trường hợp: Mô phỏng hoặc giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật; tái hiện sự kiện thực tế để phân biệt với nội dung thật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Việc thông báo và gắn nhãn hiển thị phải bảo đảm các yêu cầu: Rõ ràng, dễ hiểu và dễ nhận biết đối với người tiếp nhận; được thực hiện trước hoặc tại thời điểm người tiếp nhận tiếp cận nội dung; không được thiết kế theo cách che giấu hoặc làm giảm khả năng nhận biết bản chất của nội dung; phù hợp với loại hình nội dung và phương thức cung cấp nội dung; và không gây cản trở đáng kể việc hiển thị, trình diễn hoặc sử dụng nội dung.
Muốn họp báo phải chứng minh tính hợp pháp của thông tin sẽ cung cấp
Luật Báo chí 2016 và Luật Báo chí 2025 đều quy định tổ chức, cá nhân được tổ chức họp báo để cung cấp thông tin cho báo chí theo quy định. Tuy nhiên Luật mới và Nghị định hướng dẫn đã bổ sung một số quy định.
Theo đó, công dân có quyền tổ chức họp báo để cung cấp thông tin cho báo chí, với yêu cầu phải thông báo bằng văn bản chậm nhất trước 24 giờ tính đến thời điểm dự định họp báo cho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí.
Bên cạnh các nội dung phải thông báo như hiện nay gồm: Địa điểm họp báo; thời gian họp báo; nội dung họp báo; người chủ trì họp báo thì theo quy định mới, công dân phải có tài liệu chứng minh tính hợp pháp của nội dung thông tin được cung cấp cho báo chí trong cuộc họp báo và danh sách các cơ quan báo chí được mời dự.
Đáng chú ý, Nghị định 237 cũng quy định Cơ quan quản lý nhà nước về báo chí có trách nhiệm trả lời bằng văn bản về việc không được tổ chức họp báo trong trường hợp thông báo về việc họp báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân không đảm bảo yêu cầu quy định, chậm nhất trước 12 giờ tính đến thời điểm dự định họp báo.
Đổi thẻ nhà báo khi chuyển cơ quan
Luật Báo chí 2025 đã có những quy định mới về việc cấp mới, cấp đổi và cấp lại thẻ nhà báo. Đơn cử như quy định muốn được cấp thẻ nhà báo lần đầu thì phải có thời gian công tác liên tục tại cơ quan báo chí đề nghị cấp thẻ từ 02 năm trở lên tính đến thời điểm xét cấp thẻ và đã qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp.
Nay Nghị định 237 hướng dẫn một số nội dung. Trong đó quy định người đã được cấp thẻ nhà báo khi chuyển sang làm việc tại cơ quan, đơn vị công tác khác mà vẫn thuộc đối tượng được cấp thẻ nhà báo theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Luật Báo chí 2025 thì được đổi thẻ nhà báo về cơ quan mới.
Với hai trường hợp dưới đây thì nhà báo phải nộp lại thẻ.
Thứ nhất, chuyển sang làm nhiệm vụ khác không còn là đối tượng được cấp thẻ nhà báo; nghỉ hưu; hết thời hạn hợp đồng lao động nhưng không được ký tiếp hợp đồng lao động mới hoặc không tiếp tục làm việc tại cơ quan báo chí;
Thứ hai, làm việc tại cơ quan báo chí bị thu hồi giấy phép hoạt động báo chí.
Nghĩa vụ của cơ quan, đơn vị khi nhận đơn khiếu nại tố cáo do báo chí chuyển
Nghị định 237 quy định trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của người đứng đầu cơ quan báo chí, cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm trả lời trên báo chí về giải pháp, phương hướng giải quyết hoặc kết quả giải quyết vấn đề mà tổ chức, công dân nêu ra trên báo chí.
Đối với khiếu nại của tổ chức, công dân và tố cáo của công dân do cơ quan báo chí chuyển đến, người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm thông báo cho cơ quan báo chí biết về việc thụ lý hay không thụ lý đối với nội dung khiếu nại, tố cáo.
Thời hạn thông báo việc thụ lý hay không thụ lý thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại, pháp luật về tố cáo. Trường hợp thụ lý, cơ quan, tổ chức phải thông báo kết luận nội dung khiếu nại, tố cáo cho cơ quan báo chí trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày có kết luận nội dung khiếu nại, tố cáo. Cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền có quyền từ chối cung cấp thông tin cho báo chí theo quy định trong một số trường hợp như bí mật nhà nước, vụ án đang điều tra...
