Sáng 13-4, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Tại hội nghị, ông Lê Minh Trí, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương, trình bày Nghị quyết về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.
Theo ông, nghị quyết xác định kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, toàn diện; củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, nhà nước và chế độ;
Thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong những năm tới; góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại.
Loại trừ trách nhiệm hình sự người gặp rủi ro khi đổi mới sáng tạo
Ông Lê Minh Trí cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo cần kiên quyết chống tham nhũng nhưng không bó cứng đến mức cán bộ không dám làm. Phải vừa chống được tham nhũng nhưng vừa phải kiến tạo phát triển, khuyến khích đổi mới sáng tạo. Chống tham nhũng phải nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng niềm tin thị trường, cải thiện môi trường kinh doanh.
“Những cách tiếp cận thế này là nhằm đạt được yêu cầu làm cho đa số người dân, doanh nghiệp an tâm, phấn khởi, muốn làm để đóng góp cho sự phát triển của đất nước, còn người không ngay ngắn, kẻ gian thì phải biết sợ, không dám làm sai phạm” – ông nói.
Ông Lê Minh Trí cho biết nội dung của Nghị quyết đã kế thừa tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa X, vừa bổ sung nhiều nội hàm mới.
Trong đó, một nội hàm mới trong Nghị quyết để giải quyết hai yêu cầu là vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vừa đồng hành thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Cụ thể, đó là quan điểm xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế - xã hội, lợi ích quốc gia, dân tộc để xử lý cho phù hợp. Ưu tiên thu hồi tài sản tối đa, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.
Việc xem xét bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế - xã hội, lợi ích quốc gia, dân tộc để xử lý là phù hợp nhằm bảo vệ người đổi mới sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung và khuyến khích kiến tạo phát triển.
Nghị quyết cũng xác định vai trò khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới và vai trò kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.
Tuy nhiên, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao nên trong xử lý sai phạm cần có quan điểm chế tài phù hợp để bảo vệ, chia sẻ rủi ro, bao dung với thất bại; vừa phải xử lý nghiêm minh các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Vì vậy, Nghị quyết đã xác định nhiệm vụ sắp tới là phải sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các luật, pháp lệnh có liên quan khác để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung.
Xem xét giảm trách nhiệm hình sự, hình phạt đối với các sai phạm không có động cơ vụ lợi, chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả thiệt hại, góp phần có hiệu quả vào việc điều tra, phát hiện tội phạm.
Song song đó, xác định rõ quan điểm xử lý sai phạm theo mức độ từ thấp đến cao, ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính, tổ chức. Trường hợp đến mức phải xử lý hình sự thì cho phép chủ động áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước nhưng có thời hạn thực hiện cụ thể và là căn cứ quan trọng để xem xét biện pháp xử lý tiếp theo.
“Đây là những quan điểm, nguyên tắc xử lý để thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thu hút, khuyến khích, động viên phát huy nguồn lực kinh tế tư nhân cho nhiệm vụ phát triển kinh tế đất nước trong thời gian tới” – ông Lê Minh Trí nhấn mạnh.
Theo ông Lê Minh Trí, để thể chế hóa đầy đủ, kịp thời những quan điểm, chủ trương, nguyên tắc này, Nghị quyết đã yêu cầu sắp tới phải ban hành nghị quyết đặc thù của Quốc hội khóa XVI để thể chế hóa kịp thời các nghị quyết, kết luận của Đảng về xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai, vi phạm liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong khi chưa sửa đổi các quy định pháp luật có liên quan.
Điều này sẽ góp phần mạnh mẽ vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong những năm tới.
Kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém
Về các giải pháp phòng ngừa, ông Lê Minh Trí cho biết trong quá trình xây dựng Nghị quyết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới với hai mục tiêu chiến lược 100 năm đặt ra rất cao, đòi hỏi yêu cầu mới của công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải cao hơn, tầm nhìn dài hơn, giải pháp phải căn cơ hơn.
Phải biến cuộc đấu tranh này thành trạng thái vận hành thường xuyên của hệ thống, phải xây dựng được cơ chế triệt tiêu ngay từ gốc và công tác này phải đồng hành với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, với yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong những năm tới.
Chính vì vậy, Nghị quyết đã xác định thực hiện chủ trương chuyển mạnh từ chống là chủ yếu sang phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi, trụ cột xuyên suốt; ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trọng tâm.
Nghị quyết đã đề ra các nhiệm vụ, giải pháp để không muốn tham nhũng bằng giáo dục, xây dựng văn hóa liêm chính; không thể tham nhũng bằng cơ chế chặt chẽ, minh bạch; không dám tham nhũng bằng kiểm soát quyền lực và xử lý nghiêm minh; không cần tham nhũng bằng chính sách đãi ngộ hợp lý.
Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, pháp luật kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, bảo đảm nghiêm minh, rõ trách nhiệm, kiên trì xây dựng thực hành văn hóa liêm chính, xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính với ba trụ cột thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính và đội ngũ đảng viên liêm chính.
Đồng thời, xây dựng, tăng cường kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn; kiểm soát quyền lực của bộ máy chính quyền các cấp và các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cấp chiến lược, cấp cơ sở và người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Tại hội nghị, Trưởng ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí cũng quán triệt ba giải pháp mới liên quan đến việc xử lý cán bộ cũng như quản lý đánh giá cán bộ.
Cụ thể, kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, có biểu hiện quan liêu, nhũng nhiễu.
Xử lý nghiêm cán bộ chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia và bộ chỉ số đánh giá hiệu quả về công tác phòng, chống tham nhũng trong thời gian tới.
Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường công khai minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản thu nhập để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập bảo đảm đời sống để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm.
Về phòng, chống lãng phí, theo ông Lê Minh Trí, trong bối cảnh Đảng, Nhà nước đang chỉ đạo khai thông mọi nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng, phát triển kinh tế - xã hội, Nghị quyết đã yêu cầu phải tạo chuyển biến mạnh mẽ, đột phá về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội.
Chú trọng phòng, chống lãng phí các nguồn lực vật chất, như tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các công trình, dự án tồn đọng kéo dài, có nguy cơ thất thoát, lãng phí; tổ chức thực hiện có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia; tăng cường quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.
Đổi mới phương pháp quản lý, quản trị quốc gia, trong đó phải làm tốt công tác quy hoạch, ban hành quy định các định mức, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia và thực hiện hệ thống hạch toán kinh tế để đảm bảo hiệu quả trong đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội; chú trọng chống lãng phí thời gian, lãng phí cơ hội phát triển.
