Thủ tướng đã chỉ đạo tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ con lai
(PL)- Theo Bộ Tư pháp, Thủ tướng đã có chỉ đạo tạo điều kiện cho các trẻ hưởng các chính sách an sinh xã hội ngang bằng như trẻ em Việt Nam.

Trên hai số báo qua, Pháp Luật TP.HCM đã phản ánh những khó khăn, vướng mắc của các tỉnh miền Tây Nam bộ trong việc làm giấy tờ tùy thân cho những đứa trẻ con lai. Theo đó, hầu hết các trẻ sinh ở nước ngoài theo mẹ về Việt Nam (VN) sinh sống dù không có giấy tờ cũng được cấp giấy khai sinh để đi học. Tuy nhiên, phần quốc tịch trong giấy khai sinh thì phải để trống, các địa phương từng đề xuất, kiến nghị nhưng chưa được Bộ Tư pháp hướng dẫn cụ thể.

Khi nào được ghi quốc tịch Việt Nam?

Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, TS Nguyễn Công Khanh (Cục trưởng Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực, Bộ Tư pháp) cho biết vướng mắc trên đã bộc lộ từ mấy năm trước, tập trung ở một số tỉnh miền Tây Nam bộ. Vì thế, năm 2016 Bộ Tư pháp đã yêu cầu các tỉnh rà soát để nắm tình hình.

Đây chủ yếu là con của các trường hợp phụ nữ VN lấy chồng nước ngoài và vùng lãnh thổ khác, nhất là Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc. Sau khi kết hôn và theo về nhà chồng, vì có khúc mắc với gia đình chồng nên những người mẹ đã mang con về nước.

Rà soát của các địa phương cho thấy khi về khai báo, các bà mẹ và gia đình bên ngoại thường nói là cháu bé mất giấy tờ, thậm chí là chưa có quốc tịch theo cha. Cán bộ hộ tịch một số nơi trên cơ sở đó cấp giấy khai sinh cho các cháu này, ghi quốc tịch VN. Tuy nhiên, khi công an địa phương kiểm tra, xác minh thì thực tế các cháu ấy có quốc tịch nước ngoài, hộ chiếu nước ngoài. Bởi các trường hợp nhập cảnh, nhất là bằng đường hàng không thì không thể không có giấy tờ, hộ chiếu cá nhân.

Luật Quốc tịch VN quy định rõ phải thôi quốc tịch nước ngoài thì mới được nhập quốc tịch VN, trừ trường hợp đặc biệt do Chủ tịch nước quyết định… Đây là lý do khiến những người mẹ và gia đình nhà ngoại không xuất trình, khai báo quốc tịch gốc của con cháu mình vì muốn các cháu giữ được quốc tịch của cha, tiện cho việc xuất ngoại sau này, đồng thời có thêm quốc tịch của mẹ.

Thủ tướng đã chỉ đạo tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ con lai - ảnh 1
Bà Nguyễn Thị Khâu buồn rầu khi nhắc đến việc làm giấy tờ cho đứa cháu ngoại. Ảnh: HẢI DƯƠNG

Tạo điều kiện tốt nhất cho con lai

“Qua nắm bắt thực tế, chúng tôi thấy vấn đề trở nên ồn ào khi một số địa phương không cho các cháu con lai hưởng chế độ giáo dục, bảo hiểm y tế miễn phí như trẻ em mang quốc tịch VN” - TS Khanh nói.

Theo ông Khanh, để giải quyết vấn đề trên, Bộ Tư pháp đã làm việc với các bộ, ngành liên quan và báo cáo Thủ tướng. Thủ tướng đã có chỉ đạo tháo gỡ là tạo điều kiện cho các cháu hưởng các chính sách an sinh xã hội ngang bằng như trẻ em VN. Cơ chế này cũng được áp dụng với các trường hợp người Campuchia gốc Việt di cư tự do vào VN.

Với trường hợp được làm giấy khai sinh thì các cháu vẫn được tạo điều kiện theo luật định, cho dù chưa rõ quốc tịch… Những lợi ích sát sườn các cháu như thế, một số địa phương làm rất tốt như TP.HCM, Long An.

Báo cáo cập nhật của các tỉnh cho biết sau một thời gian rà soát thì cả nước chỉ còn hơn 200 cháu chưa được khai sinh và chưa xác định được quốc tịch. Năm nay, Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực sẽ tiếp tục rà soát các trường hợp này cũng như phát sinh mới để hướng dẫn khai sinh cho các cháu.

Cũng theo ông Khanh, khi giải quyết ổn thỏa vấn đề lợi ích trước mắt của các cháu thì mọi việc sẽ ổn. Còn với những trường hợp con lai đã ở tuổi trưởng thành thì vấn đề lựa chọn quốc tịch sẽ tùy thuộc ý chí của họ theo quy định tại Luật Quốc tịch.

Ông Khanh nhấn mạnh: “Tôi muốn lưu ý thêm vấn đề quốc tịch rất hệ trọng, nó không chỉ là quyền của con người cụ thể mà còn là trách nhiệm, là quyền bảo hộ công dân của quốc gia mà người đó có quốc tịch. Cho nên không thể chủ quan, thích ghi vào giấy tờ tùy thân quốc tịch nào thì ghi…”.

Cần Thơ còn 25 trẻ chưa có giấy khai sinh

Theo bà Phan Quỳnh Dao, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ, địa phương đang thực hiện tốt Công văn số 460 ngày 17-4-2018 của Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực, Bộ Tư pháp (về việc kiểm tra, rà soát và đăng ký hộ tịch cho trẻ em có yếu tố nước ngoài). Để đảm bảo việc giải quyết vấn đề hộ tịch cho trẻ em thường xuyên, liên tục, Sở Tư pháp đã có văn bản đề nghị UBND quận/huyện bổ sung, hoàn chỉnh việc kiểm tra, rà soát trẻ em là con của công dân VN với người nước ngoài đang cư trú trên địa bàn. Trên cơ sở danh sách rà soát, UBND quận/huyện tăng cường giải quyết việc đăng ký khai sinh cho các trẻ chưa được đăng ký khai sinh, đáp ứng về thủ tục theo quy định pháp luật về hộ tịch.

Đồng thời, Sở Tư pháp cũng tham mưu cho UBND TP Cần Thơ ban hành công văn giao cho các đơn vị (công an, Sở Y tế, Sở GD&ĐT, Sở LĐ-TB&XH, UBND quận/huyện) tạo điều kiện thuận lợi để các cháu được đến trường, đăng ký hộ tịch, chăm sóc sức khỏe…

Qua thống kê đến tháng 11-2018, toàn TP Cần Thơ có 958 trẻ em là con của công dân VN với người nước ngoài. Hiện có 933 trẻ đã đăng ký khai sinh; 25 trẻ chưa được đăng ký khai sinh, các địa phương đang xác minh, tổng hợp hồ sơ xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Cũng theo bà Dao, đối với nhóm trẻ em được sinh ra tại Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, có hộ chiếu ghi quốc tịch nước ngoài khi về VN sinh sống thì được cấp giấy khai sinh theo quy định. Theo đó, các nội dung về họ tên, ngày tháng năm sinh, quốc tịch được ghi giống như hộ chiếu của trẻ. Đây là cách sớm đảm bảo quyền lợi cho các em vì nhiều gia đình khó khăn, không có điều kiện liên hệ với cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài tại VN để được cấp giấy tờ. Bởi khi trẻ sống ở VN quá lâu thì sẽ hết hạn hộ chiếu do nước ngoài cấp, nếu để hết thời hạn này thì không còn loại giấy tờ nào khác.

HẢI DƯƠNG

Gặp khó vì hộ chiếu hết hạn

Trong căn nhà xập xệ ở ấp Thuận Tiến A, xã Thuận An, thị xã Bình Minh, Vĩnh Long, bà Nguyễn Thị Khâu tỏ ra vui mừng khi đứa cháu ngoại sáu tuổi tên Wang Ruiying - Vương Thúy Ảnh (quốc tịch Trung Quốc) vừa được vào lớp 1.

Bà Khâu kể,do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên con gái út là Nguyễn Thị Kim Hoàng đã quyết định lấy chồng Trung Quốc với hy vọng có chút tiền giúp đỡ cha mẹ. Sau thời gian chung sống với gia đình chồng, chị Hoàng thấy không thể tiếp tục nên năm 2016 chị đã ôm bé Ảnh vừa tròn bốn tuổi về VN. Khi dắt con về, người mẹ không mang bất cứ giấy tờ gì của con ngoài cuốn hộ chiếu nhưng tính đến nay thì đã hết hạn. Vì thế, gia đình nhờ vả khắp nơi nhưng không thể làm khai sinh cho bé.

Sau đó, gia đình bà Khâu được địa phương hướng dẫn dịch tên bé từ hộ chiếu ra tiếng Việt để đăng ký và bé đã được đi học. Tuy nhiên, gia đình vẫn lo lắng là không biết bé Ảnh được học tới lớp mấy và kết quả học tập có được công nhận hay không bởi hiện bé Ảnh vẫn chưa có giấy khai sinh và không có quốc tịch VN.

HẢI DƯƠNG

NGHĨA NHÂN