Phim độc lập: Dồi dào nhưng thiếu lối ra

Phim độc lập là những bộ phim có kinh phí thấp do một cá nhân hoặc một nhà sản xuất đứng ra thực hiện và tự tìm cách thu hồi vốn. Năm năm trở lại đây, cụm từ phim độc lập trở nên quen thuộc hơn với giới làm phim và khán giả VN; đặc biệt khi khán giả được làm quen với hai bộ phim từng đoạt giải thưởng lớn là Triệu phú ổ chuột (ở Oscar 2009) và Chú Boonmee (ở LHP Cannes 2010).

Thật ra khoảng 20 năm trở lại đây, dòng phim độc lập của VN đã xuất hiện, bắt đầu từ phim của các đạo diễn Việt kiều: Mùi đu đủ xanh, Xích lô, Mùa hè chiều thẳng đứng của Trần Anh Hùng; Ba mùa của Tony Bùi... Gần hơn là Nguyễn Vũ Nghiêm Minh với Mùa len trâu hay Stephane Gauger với Cú và chim se sẻ.

Phim ngắn chiếu ở quán cà phê

Ngày càng nhiều dự án phim ngắn độc lập được phát triển tại VN. Hai dự án gây chú ý nhất trong năm qua là Làm phim trong 48 giờ và Liên hoan phim ngắn trực tuyến Yxineff. Năm nay, hai dự án trên tiếp tục diễn ra song song với dự án phim ngắn về an toàn giao thông 89.600 km+ do diễn viên Hồng Ánh tổ chức.

Các phim tham gia những dự án phim ngắn độc lập phần lớn đều có hướng ra cơ bản. Chẳng hạn phim chiến thắng ở Làm phim trong 48 giờ năm ngoái đã được nhà tổ chức liên hệ với Megastar để vào rạp. DVD Các phim 48 tiếng xuất sắc nhất cũng được rao bán trên trang mạng của dự án. Trong khi đó, đầu ra của Liên hoan phim ngắn trực tuyến Yxineff lại là những buổi chiếu phim trực tuyến trên trang mạng của dự án. Và đầu ra phim tham gia 89.600 km+ lại dựa vào mối quan hệ sẵn có giữa Công ty Blue Productions của diễn viên Hồng Ánh với các liên hoan phim quốc tế. Từ đó những bộ phim trên có cơ hội góp mặt trong các liên hoan phim ngắn quốc tế.

Làm phim ngắn độc lập chủ yếu để thỏa đam mê. Trong ảnh: Dựng cảnh quay trong phim ngắn Ngày Chủ nhật bình thường. Ảnh: DẠ THƯƠNG

Đầu ra cho các phim ngắn độc lập của cá nhân còn khó hơn. Chia sẻ về việc thực hiện bộ phim Ngày Chủ nhật bình thường, phó đạo diễn Nguyễn Thị Dạ Thương cho rằng khó khăn muôn thuở vẫn là lối ra. Không chỉ khó ở kiếm tài trợ, đầu ra của các phim ngắn này càng khó; hầu hết chỉ là những buổi chiếu tại các quán cà phê có máy chiếu. Những cá nhân làm phim ngắn độc lập vẫn chỉ làm cho thỏa đam mê là chính. “Điều vui nhất là các thành viên tham gia đoàn từ những người chuyên nghiệp như diễn viên Hồng Ánh đến những người mới làm phim lần đầu đều rất nhiệt tình và cố gắng hết sức. Chính đam mê điện ảnh và nhiệt huyết của mọi người đã truyền thêm lửa cho những người trẻ chúng tôi” - Dạ Thương cho biết.

Phim dài chạy quanh kiếm rạp

Năm nay cũng là năm nở rộ các dự án phim điện ảnh độc lập chứ không chỉ dừng lại những dự án phim ngắn.

Sau nhiều năm làm phim ngắn độc lập rồi gửi đến các liên hoan phim, các buổi chiếu cộng đồng, tháng 6-2011, đạo diễn trẻ Trần Lý Trí Tân đã được hãng Vagaev Filmproduktion GmbH (Đức) hỗ trợ kinh phí cho bộ phim dài đầu tay Ðò ôm. Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn, đạo diễn Nguyễn Thanh Vân - Phạm Nhuệ Giang, nhà sản xuất Nguyễn Hoàng Điệp, đạo diễn Phan Đăng Di cũng đều đang tìm kinh phí cho phim của mình.

Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn thường tự tìm tài trợ cho các dự án điện ảnh của ông ở các liên hoan phim quốc tế hay các quỹ văn hóa. Ông cho biết: “Có thể ngay khi trao đổi tại một liên hoan phim chưa có một kết quả cụ thể tức thời. Thế nhưng đây là dịp để họ biết đến mình, khi cần họ có thể nhớ đến mình. Một nhà sản xuất phim luôn cần nhiều đầu mối quan hệ ở các khu vực khác. Liên hoan phim là dịp để thiết lập những mối quan hệ đó”.

Với các tác giả dòng phim này, tìm kinh phí để thực hiện phim đã khó song khi thực hiện xong, phim sẽ đến với khán giả như thế nào cũng là câu hỏi không dễ trả lời. Bởi hầu như phim độc lập rất khó chen chân vào rạp. Các bộ phim độc lập như Chơi vơi, Bi, đừng sợ!, Trăng nơi đáy giếng… vào rạp đều nhờ sự hỗ trợ của các quỹ văn hóa hay các nhà sản xuất.

Các nhà làm phim độc lập VN hiện nhờ cậy rất nhiều vào sự quảng bá ở các mạng xã hội để tìm đầu ra cho phim mình. Chính các trang mạng xã hội đã nối dài thêm cánh tay cho họ.

Tại Liên hoan phim quốc tế VN 2010, Pháp Luật TP.HCM và ông Kim Ji Seok, Giám đốc Chương trình Liên hoan phim quốc tế Pusan (Hàn Quốc), đã có một cuộc trao đổi ngắn về lối ra cho phim độc lập. “Chính các nhà làm phim, nhà sản xuất, biên kịch phải tự tìm đường ra quốc tế bằng cách gửi kịch bản sang các liên hoan phim, các đơn vị sản xuất nước ngoài để kiếm đầu ra cho phim. Thậm chí có thể hợp tác với các nước khác để sản xuất. Trong quá trình làm phim cũng phải tính toán đến cách thức thu hồi vốn…” - ông Kim Ji Seok gợi ý.

QUỲNH TRANG