TAND Tối cao vừa ban hành văn bản số 131/TANDTC-V1 hướng dẫn về việc triển khai thực hiện Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7-4-2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù và trong trường hợp đặc biệt đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đề nghị đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù.
Đối tượng và điều kiện để xét đặc xá
Về đối tượng xét đặc xá, đối tượng được đề nghị đặc xá theo Điều 2 Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7-4-2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026 là người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có đủ các điều kiện sau:
- Các điều kiện quy định tại khoản 2 Điều 3 Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7-4-2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026 (điều kiện của người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù được đề nghị đặc xá).
- Là người đang được tòa án có thẩm quyền quyết định cho tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù theo đúng quy định tại Điều 68 BLHS năm 2015 (hoặc Điều 62 BLHS năm 1999).
- Người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có nơi cư trú rõ ràng (có xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú hoặc đơn vị quân đội được giao quản lý người bị kết án).
- Quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù của tòa án có thẩm quyền đối với người bị kết án tính đến ngày 1-6-2026 vẫn đang có hiệu lực thi hành.
Đối tượng được xem xét đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt theo Điều 5 Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7-4-2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, là người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
- Có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá,
- Có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế đề nghị đặc xá,
- Có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị đặc xá.
Xét đặc xá cho người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù
Đáng chú ý, theo văn bản, trình tự, thủ tục lập hồ sơ, danh sách người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đủ điều kiện được đề nghị đặc xá thực hiện theo khoản 3 Điều 15 Luật Đặc xá.
Trong đó, Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu đã ra quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có trách nhiệm thông báo Quyết định số 457/QĐ-CTN cho người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, lập danh sách, hồ sơ của người đủ điều kiện được đề nghị đặc xá gửi Tổ thẩm định liên ngành.
Trường hợp người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù cư trú ở địa phương ngoài phạm vi địa giới hành chính của tòa án đã ra quyết định tạm đình chỉ thì tòa án đã ra quyết định tạm đình chỉ có trách nhiệm rà soát, thông báo kịp thời cho TAND khu vực hoặc tòa án quân sự khu vực nơi người đang được tạm đình chỉ cư trú lập danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá, chuyển đến tòa án đã ra quyết định tạm đình chỉ để tổng hợp. Sau đó, gửi Tổ thẩm định liên ngành từ ngày 22-4-2026 đến ngày 2-5-2026.
TAND Tối cao đưa ra ví dụ 1: Nguyễn Văn T được TAND tỉnh X ra quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù và giao cho UBND xã Đ, tỉnh X (nơi T cư trú) quản lý. Nếu T có đủ điều kiện được đề nghị đặc xá năm 2026 thì TAND tỉnh X có trách nhiệm lập hồ sơ, danh sách gửi Tổ thẩm định liên ngành.
Ví dụ 2: Trần Văn C được TAND tỉnh P ra quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù và giao cho UBND xã Đ, tỉnh N (nơi Trần Văn C cư trú) quản lý. Xã Đ, tỉnh N thuộc phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của TAND khu vực 1, tỉnh N. Sau khi nhận được thông báo của TAND tỉnh P nếu C có đủ điều kiện được đề nghị đặc xá năm 2026 thì TAND khu vực 1, tỉnh N có trách nhiệm lập hồ sơ, danh sách đề nghị đặc xá cho C rồi chuyển đến TAND tỉnh P để tổng hợp, gửi Tổ thẩm định liên ngành.
Tiếp đến, Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu thông báo bằng văn bản cho viện kiểm sát cùng cấp về kết quả lập danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá để kiểm sát.
Sau khi nhận được kết quả kiểm sát bằng văn bản của viện kiểm sát cùng cấp, TAND cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu tổng hợp danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá gửi Tổ Thẩm định liên ngành.
Sau khi có ý kiến của Tổ thẩm định liên ngành, Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu tổng hợp, lập danh sách, hồ sơ của người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù được đề nghị đặc xá và danh sách, hồ sơ của người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá...
Hồ sơ, tài liệu đặc xá chuyển về Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá, qua Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (Cục C10) Bộ Công an, địa chỉ số 17, ngõ 175 phố Định Công, phường Định Công, TP. Hà Nội.
Trình tự, thủ tục lập hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt
- Khi nhận được văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá hoặc văn bản đề nghị đặc xá của các cơ quan, tổ chức, TAND cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu có trách nhiệm lập hồ sơ, danh sách đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù thuộc quyền quản lý của tòa án mình.
- Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu thông báo bằng văn bản cho viện kiểm sát cùng cấp về kết quả lập danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt để kiểm sát.
Sau khi nhận được kết quả kiểm sát bằng văn bản của viện kiểm sát cùng cấp, TAND cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu tổng hợp và gửi danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt về TAND Tối cao (qua Vụ Giám đốc, kiểm tra về hình sự) trước ngày 10-5-2026 để TAND Tối cao tổng hợp, xin ý kiến các cơ quan có liên quan, báo cáo Chính phủ trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
(Theo tiểu mục 2.2, khoản 2 mục II Hướng dẫn số 131/TANDTC-V1)
