Chiều 5-2, tức 19 tháng Chạp, không gian Bệnh viện Thanh Nhàn, Hà Nội trở nên rộn ràng, ấm áp khác thường. Dưới sắc đỏ ngập tràn bệnh viện, hàng trăm bệnh nhân và người nhà cầm trên tay tấm phiếu màu xanh, dìu nhau đi chợ Tết - một phiên chợ mà người bán không nhận tiền, còn người mua trả bằng những nụ cười, và đôi khi, bằng cả những giọt nước mắt lén lau vội.
Đơn thuốc tinh thần
Đúng 14 giờ 30 chiều, gian hàng Tết 0 đồng tại Bệnh viện Thanh Nhàn chính thức mở cửa. Không có tiếng mặc cả, chỉ có tiếng hỏi thăm. Những món hàng được bày biện ngay ngắn: chai dầu ăn, gói bánh chưng, hộp mứt, tấm áo ấm... những thứ bình dị ngoài kia nhưng lại trở thành xa xỉ phẩm đối với những người đang ngày đêm chiến đấu giành giật sự sống trong các khoa phòng.
Bác sĩ Nguyễn Thị Lệ Mỹ, Phó Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn. Ảnh: TT
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Lệ Mỹ, Phó Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn, gian hàng 0 đồng này là minh chứng cho tinh thần "lấy người bệnh làm trung tâm". Liều thuốc tốt nhất cho bệnh nhân đôi khi không nằm trong vỉ thuốc hay chai truyền, mà nằm ở sự thấu cảm.
"Gian hàng 0 đồng góp phần xóa nhòa ranh giới giữa thầy thuốc và người bệnh, chỉ còn lại sự gắn kết giữa con người với con người trong những ngày cuối năm", bà Mỹ nói.
Lọt thỏm giữa dòng người đông đúc, bà Lê Thị Hiền (62 tuổi, ngụ xã Kim Đức, Hà Nội) ngồi ngắm nghía những món đồ vừa "mua" được. Dáng người nhỏ nhắn, khắc khổ của người phụ nữ quanh năm bám mặt với ruộng rau, bãi ngô nơi ngoại thành Thủ đô khiến bà trông già hơn tuổi thật.
Bà Hiền không phải là bệnh nhân, bà là người nuôi bệnh. Chồng bà, người đàn ông 65 tuổi, đã chiến đấu với căn bệnh ung thư trực tràng gần một năm nay.
"Ông nhà tôi xạ trị rồi, truyền hóa chất rồi. Tưởng êm, mà giờ bác sĩ bảo chỗ mổ bị viêm, lại phát hiện thêm cái đốm gì đó chưa rõ", giọng bà Hiền chùng xuống, đôi tay đan vào nhau run rẩy.
Ở cái tuổi lẽ ra được vui vầy bên con cháu, bà Hiền phải làm quen với mùi bệnh viện nhiều hơn mùi khói bếp nhà. Hai cô con gái đã đi làm, thay nhau cáng đáng viện phí. Khi được hỏi về chi phí điều trị, bà lắc đầu: "Tôi cũng không rõ mỗi lần đi viện hết bao nhiêu, chúng nó không bảo, sợ bố mẹ lo". Bữa cơm của bà thường là cơm bụi mua vội ngoài cổng viện, thi thoảng mới có suất cơm từ thiện.
Cầm trên tay món quà từ phiên chợ 0 đồng, bà Hiền rưng rưng. Khi phóng viên nhắc đến Tết, người phụ nữ cứng cỏi ấy bỗng vỡ òa. Bà khóc, không thành tiếng, nước mắt lăn dài trên gò má sạm nắng.
"Năm mới, tôi chẳng mong gì cho mình. Chỉ mong nhất là ông nhà tôi khỏe mạnh, được về nhà", bà Hiền nói, tiếng nấc nghẹn lại trong cổ họng. Giữa không khí rộn ràng của phiên chợ, giọt nước mắt của bà Hiền như một nốt trầm, nhắc nhở về những gánh nặng vô hình mà người nhà bệnh nhân ung thư đang phải gồng gánh. Với bà, Tết không phải là mâm cao cỗ đầy, Tết là khi chồng bà không còn đau đớn.
Những mảnh ghép trong bệnh viện
Ở một góc khác của gian hàng, ông Phạm Vũ Hào (78 tuổi, ngụ phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) ngồi thở dốc. Ông là một cựu binh, từng vào sinh ra tử, nhưng giờ đây đang phải đối mặt với "trận đánh" cô độc nhất cuộc đời: Suy tim giai đoạn D (chức năng tim chỉ còn 25%) và phổi giai đoạn cuối.
Câu chuyện của ông Hào là một lát cắt buồn về phận người lúc xế chiều. Vợ bỏ đi, con cái không ngó ngàng, người đàn ông ấy sống dựa hoàn toàn vào đồng lương tàn tật vỏn vẹn 1 triệu đồng mỗi tháng. Mọi sinh hoạt, chăm sóc đều trông cậy vào người em gái năm nay cũng đã gần 70 tuổi.
"Có đợt viện phí hết hơn 10 triệu, dù có bảo hiểm rồi đấy. Anh em trong nhà phải xúm vào đóng góp" em gái ông Hào - một giáo viên đã nghỉ hưu chia sẻ. Bà là người duy nhất còn lại bên cạnh ông, chăm chút từng bữa ăn, giấc ngủ, dỗ dành người anh trai "bị lẫn, lười uống thuốc" như dỗ một đứa trẻ.
Nhận túi quà Tết từ tay các nhân viên công tác xã hội, ông Hào cười móm mém, liên tục nói lời cảm ơn Đảng, Bác Hồ. Trong ký ức lộn xộn của người lính già, niềm vui được quan tâm vẫn còn nguyên vẹn. Còn với người em gái, món quà 0 đồng này quý giá không phải vì trị giá tiền bạc, mà vì nó là sự an ủi thiết thực.
"Năm mới Bính Ngọ, tôi chỉ mong ông ấy chịu khó uống thuốc, khỏe thêm được ngày nào hay ngày ấy", người em gái nhìn anh trai, ánh mắt vừa bao dung vừa xót xa.
Phiên chợ 0 đồng tại Bệnh viện Thanh Nhàn chiều nay còn chứng kiến mảnh đời của bà Nguyễn Thị Xuyến (79 tuổi, phường Hoàng Mai, Hà Nội), một bệnh nhân chạy thận. Căn bệnh mãn tính bào mòn sức khỏe và cả trí nhớ của bà.
"Tôi lẫn rồi, không biết gì đâu, người ta bảo đi lên thì đi thôi", bà nói, tay nắm chặt tờ phiếu quà tặng như một phản xạ vô thức. Bà Xuyến tự lo liệu việc chăm sóc bản thân tại viện, con cháu thi thoảng mới ghé qua. Sự cô đơn của tuổi già hiện hữu rõ mồn một ngay giữa đám đông náo nhiệt.
Chiều muộn, dòng người tại khu vực giếng trời vãn dần. Những túi quà Tết, chiếc bánh chưng, gói mứt, đã được trao đi. Nhưng đọng lại sau phiên chợ đặc biệt này không chỉ là vật chất.
Đó là hình ảnh bác sĩ Nguyễn Thị Lệ Mỹ và các nhân viên y tế như cởi bỏ chiếc áo blouse để trở thành những tiểu thương tận tụy. Đó là khoảnh khắc những bệnh nhân như ông Hào, bà Hiền, bà Xuyến tạm quên đi tiếng máy chạy thận, tiếng tít tít của máy đo nhịp tim để hòa mình vào không khí Tết.
Những món quà từ gian hàng 0 đồng có thể sẽ được dùng hết trong vài ngày Tết, nhưng hơi ấm từ sự sẻ chia, từ những cái nắm tay và lời động viên tại Bệnh viện Thanh Nhàn chiều nay có lẽ còn theo họ đi suốt những ngày dài chiến đấu với bệnh tật phía trước.
Chợ Tết 0 đồng là một hoạt động nhân văn được Bệnh viện Thanh Nhàn tổ chức thường niên vào mỗi dịp cuối năm, nhằm mang đến một cái Tết ấm áp, sẻ chia và tràn đầy hi vọng cho các bệnh nhân nội trú.
Tại đây, nhiều mặt hàng thiết yếu từ sữa, bánh chưng, mì tôm, quần áo, tất, mũ, giầy, sách cho trẻ em… đều được bày bán với giá 0 đồng.
