Ngày 23-1, Thủ tướng Anh Keir Starmer gọi phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng binh sĩ Anh đã tránh tuyến đầu ở Afghanistan là “mang tính xúc phạm”, trong bối cảnh làn sóng phẫn nộ lan rộng ở Anh sau những phát ngôn của ông Trump, theo hãng tin AFP.
Ông Trump đưa ra nhận xét về binh sĩ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong một cuộc phỏng vấn với đài Fox Business tại Davos, Thụy Sĩ, trong đó tổng thống đặt câu hỏi liệu các thành viên của NATO có đến hỗ trợ Mỹ nếu cần hay không.
“Chúng ta chưa bao giờ cần họ. Chúng ta thực sự chưa bao giờ yêu cầu họ bất cứ điều gì. Họ sẽ nói rằng họ đã gửi một số quân sang Afghanistan hay thế này thế kia. Và đúng là họ có gửi. Nhưng họ đứng lùi lại một chút, tránh xa tuyến đầu” - ông Trump nói.
Theo thỏa thuận an ninh tập thể của NATO, được gọi là Điều 5, hành động tấn công nhằm vào một quốc gia thành viên được coi là tấn công toàn bộ khối. Điều khoản này mới chỉ được kích hoạt một lần trong lịch sử liên minh sau các vụ tấn công khủng bố ngày 11-9-2001 nhằm vào Mỹ.
Tại Anh, quốc gia đã mất 457 binh sĩ trong hai thập niên giao tranh ở Afghanistan, làn sóng phản ứng trước những tuyên bố của ông Trump diễn ra gay gắt.
Khi được hỏi liệu ông Trump có nên xin lỗi hay không, ông Starmer nói rằng nếu bản thân ông “lỡ phát ngôn theo cách đó hoặc nói ra những lời như vậy, chắc chắn tôi sẽ xin lỗi”.
“Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng tri ân đối với 457 quân nhân của chúng ta đã hy sinh tại Afghanistan” - ông Starmer nói.
“Còn rất nhiều người khác bị thương, trong đó có những người mang thương tật suốt đời. Vì vậy, tôi cho rằng những phát biểu của Tổng thống Trump là xúc phạm và thực sự không thể chấp nhận. Tôi không ngạc nhiên khi những phát ngôn này đã gây tổn thương sâu sắc cho gia đình và người thân của những người đã thiệt mạng hoặc bị thương” - nhà lãnh đạo Anh nói thêm.
Cùng ngày, Hoàng tử Harry của Anh nhắc lại thời gian ông tham gia chiến đấu tại Afghanistan trong lực lượng vũ trang Anh. “Tôi đã phục vụ ở đó. Riêng Anh đã có 457 quân nhân thiệt mạng. Hàng nghìn cuộc đời đã thay đổi mãi mãi. Những sự hy sinh ấy xứng đáng được nhắc đến một cách trung thực và đầy tôn trọng”- ông nói thêm.
Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey viết trên mạng xã hội: “Anh và các đồng minh NATO đã đáp lại lời kêu gọi của Mỹ. Hơn 450 quân nhân Anh đã thiệt mạng tại Afghanistan. Những binh sĩ đó cần được ghi nhớ đúng với con người họ: những anh hùng đã hiến dâng mạng sống để phục vụ đất nước”.
Cũng viết trên mạng xã hội, lãnh đạo đảng Bảo thủ - đảng đối lập ở Anh, bà Kemi Badenoch, gọi phát ngôn của Tổng thống Trump là “hoàn toàn vô nghĩa”.
“Binh sĩ Anh, Canada và NATO đã chiến đấu và hy sinh bên cạnh Mỹ trong suốt 20 năm. Đó là sự thật, không phải quan điểm. Sự hy sinh ấy xứng đáng được tôn trọng, không phải bị hạ thấp” - theo bà Badenoch.
Theo AFP, binh sĩ từ nhiều quốc gia đồng minh NATO khác, trong đó có Canada, Pháp, Đức, Ý và Đan Mạch, cũng đã thiệt mạng trong cuộc xung đột này.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz ngày 23-1 cho biết ông mong đợi sự tôn trọng dành cho các cựu binh Ba Lan, “những người đã chứng minh họ đã cống hiến cho đất nước này và cho các cam kết với đồng minh nhiều đến mức nào”.
Ba Lan đã mất 43 binh sĩ trong cuộc xung đột tại Afghanistan.
Mỹ chưa bình luận về các thông tin trên.
