Hy vọng từ cuộc gặp ba bên Mỹ-Nga-Ukraine tại UAE

Ngày 23 và 24-1 diễn ra cuộc họp ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ tại thủ đô Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đánh dấu lần đầu tiên ba nước ngồi lại với nhau kể từ khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát.

Từ Davos, Moscow đến Abu Dhabi

Thông tin về cuộc đàm phán ba bên được Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công bố sau cuộc gặp giữa ông với Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos (Thuỵ Sĩ) ngày 22-1, theo tờ Kyiv Independent.

“Đây sẽ là cuộc họp ba bên đầu tiên tại UAE. Tôi hy vọng phía UAE đã biết về việc này. Đôi khi chúng tôi có những bất ngờ như vậy từ phía Mỹ” - ông Zelensky nói, cho biết thêm rằng ông và đội ngũ đã “dành rất nhiều thời gian” để làm việc với ông Trump.

“Nga phải sẵn sàng cho các thỏa hiệp. Không chỉ Ukraine mà mọi bên đều phải sẵn sàng [cho thỏa hiệp], và điều này rất quan trọng đối với chúng tôi. Chúng ta sẽ xem kết quả ra sao. Dù sao thì vẫn tốt hơn là không có bất kỳ đối thoại nào” - ông Zelensky nói trong phiên hỏi đáp sau bài phát biểu của ông tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

Ông Zelensky cho biết thành phần phái đoàn Ukraine gồm Chánh Văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov và Phó Chánh Văn phòng thứ nhất Sergiy Kyslytsya, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine Rustem Umerov, nghị sĩ David Arahammia và Tổng Tham mưu trưởng Andriy Hnatov.

Vài giờ sau khi Tổng thống Zelensky công bố kế hoạch cuộc gặp ba bên, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiếp Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump là ông Jared Kushner và Ủy viên Cơ quan Dịch vụ Mua sắm Liên bang Mỹ Josh Gruenbaum tại Moscow.

Trợ lý tổng thống Nga Yury Ushakov ngày 23-1 cho biết cuộc gặp kéo dài 4 giờ giữa ông Putin với phái đoàn Mỹ diễn ra “vô cùng thực chất, mang tính xây dựng, thẳng thắn và dựa trên sự tin tưởng”, theo hãng thông tấn TASS.

Ông Ushakov cũng xác nhận Nga sẽ tiến hành các cuộc đàm phán an ninh với Mỹ và Ukraine tại Abu Dhabi vào ngày 23-1. Ông cho biết Đô đốc Igor Kostyukov - Cục trưởng Cục Tình báo Quân sự Nga - sẽ dẫn đầu phái đoàn Moscow tại các cuộc đàm phán an ninh ba bên, trong khi đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev sẽ gặp riêng ông Witkoff để bàn về các vấn đề kinh tế.

Ông Ushakov đánh giá cao vai trò của Mỹ trong việc tổ chức cuộc gặp, lưu ý rằng Washington “đã làm rất nhiều việc” để chuẩn bị và đang kỳ vọng vào thành công của cuộc họp. Ông cho biết các đại diện Mỹ đã bắt đầu soạn thảo những kế hoạch có thể được triển khai sau khi đạt được một thỏa thuận giải quyết xung đột Ukraine.

“Cần phải thừa nhận rằng phía Mỹ đã làm rất nhiều để chuẩn bị cho cuộc họp này, và họ hy vọng cuộc gặp sẽ thành công, qua đó mở ra cơ hội thúc đẩy tiến triển trên toàn bộ các vấn đề liên quan việc chấm dứt xung đột và đạt được một thỏa thuận giải quyết hòa bình” - theo trợ lý tổng thống Nga.

Về phía Mỹ, sau cuộc gặp ở Moscow, ông Witkoff và đội ngũ đã bay đến Abu Dhabi cho cuộc gặp tiếp theo. Ông Witkoff cho biết các cuộc làm việc tại Abu Dhabi sẽ diễn ra dưới hình thức các nhóm công tác “quân đội với quân đội”.

Sẽ có một thỏa thuận ngừng bắn vào hạ tầng năng lượng?

Trong bối cảnh các hộ gia đình Ukraine phải chịu cảnh rét buốt do thiếu điện, còn người dân Nga tại Belgorod buộc phải sơ tán vì các đòn tấn công của Ukraine nhằm vào lưới điện khu vực này, cuộc gặp tại UAE được cho là sẽ thảo luận về một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng.

Tờ Financial Times dẫn lời các quan chức giấu tên cho biết một thỏa thuận ngừng bắn trước mắt, giới hạn ở lưới điện và các cơ sở năng lượng khác, sẽ được đưa ra bàn thảo tại Abu Dhabi.

Tất cả các nguồn tin trao đổi với Financial Times đều tỏ ra nghi ngờ khả năng thỏa thuận như vậy có thể thành hiện thực. Một mặt, các cuộc tấn công của Nga đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho thủ đô Kiev, khiến Moscow khó có khả năng từ bỏ lợi thế này trong các cuộc đàm phán hòa bình tổng thể. Mặt khác, một quan chức cấp cao Ukraine cho rằng Kiev không muốn từ bỏ việc đánh vào năng lượng của Nga vì các đòn tấn công gần đây vào các cơ sở dầu khí của Nga được Ukraine đánh giá là có hiệu quả.

Chưa rõ cuộc gặp ba bên có mang lại một thỏa thuận ngừng bắn vào hạ tầng năng lượng hay không nhưng triển vọng cho thỏa thuận ngừng bắn toàn diện vẫn còn rào cản lớn.

Khi phác thảo các bước tiếp theo, Trợ lý tổng thống Nga Ushakov không coi cuộc gặp ba bên là một bước đột phá lớn. Ông Ushakov nói thêm rằng phía Nga đã làm rõ lập trường: nếu không giải quyết các vấn đề lãnh thổ thì “không thể trông đợi vào một giải pháp lâu dài cho Ukraine”.

“Quan trọng nhất, trong các cuộc trao đổi giữa tổng thống của chúng tôi và phía Mỹ, hai bên đã nhắc lại rằng nếu không giải quyết vấn đề lãnh thổ theo công thức đã thống nhất tại Anchorage, thì sẽ không có hy vọng đạt được một thỏa thuận lâu dài” - trợ lý tổng thống Nga nói, đề cập thượng đỉnh Trump-Putin diễn ra tại Alaska vào tháng 8-2025.

Ông Ushakov cho biết ông Putin nhấn mạnh rằng Nga “thực sự quan tâm” tới một giải pháp ngoại giao. “Cho đến khi điều đó đạt được, Nga sẽ tiếp tục kiên trì theo đuổi các mục tiêu của chiến dịch quân sự đặc biệt. Điều này đặc biệt đúng trên chiến trường, nơi lực lượng vũ trang Nga đang nắm giữ thế chủ động chiến lược” - theo quan chức Nga.

Tổng thống Trump ngày 22-1 cũng thừa nhận lãnh thổ là vấn đề khó khăn trong đàm phán Nga-Ukraine. “Mọi thứ rất phức tạp. Có mốc ranh giới, có đường phố, có sông ngòi, có đủ thứ. Vì thế nó hơi phức tạp. Có các mốc ranh giới, đó là một vị trí, là các đường biên” - ông Trump với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One khi trên đường từ Davos trở về Mỹ.

Khi được hỏi về nội dung thỏa thuận, những điểm còn bất đồng và các thay đổi có thể đã khiến Kiev hoặc Moscow sẵn sàng thỏa hiệp hơn, tổng thống Mỹ không đưa ra nhiều chi tiết. Ông Trump nói rằng “không có thay đổi nào” và các chủ đề thảo luận là “những vấn đề đã được bàn suốt 6-7 tháng qua”.