TP.HCM: Phát huy nguồn lực kiều bào trong cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0

Trong khuôn khổ chương trình Họp mặt người Việt Nam ở nước ngoài mừng Xuân Bính Ngọ 2026, ngày 5-2, TP.HCM tổ chức chuỗi hoạt động tham quan và tọa đàm dành cho 50 đại biểu kiều bào tiêu biểu. Chương trình nhằm tăng cường gắn kết, phát huy nguồn lực tri thức, công nghệ phục vụ phát triển đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghiệp công nghệ cao.

Các đại biểu đã tham quan Học viện Hàng không Vietjet, làm việc tại Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TP.HCM (HCMC C4IR) và tham quan hệ sinh thái của Tập đoàn Becamex. Điểm nhấn là tọa đàm “Phát huy nguồn lực kiều bào trong tận dụng thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cho phát triển TP.HCM” tại Galaxy Innovation Hub.

Nhiều tiềm lực khoa học và công nghệ

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Huy, Phó Giám đốc HCMC C4IR, nêu ba thách thức cần vượt qua để khai thác hiệu quả nguồn lực kiều hối. Đầu tiên là cơ chế đầu tư cần thông thoáng hơn để tháo gỡ vướng mắc về thủ tục bất động sản, mở doanh nghiệp. Thứ hai là tăng tính minh bạch của thị trường tài chính. Khi niềm tin cao, dòng kiều hối sẽ dịch chuyển từ tiêu dùng sang đầu tư. Thứ ba là chính sách khuyến khích như ưu đãi thuế và hỗ trợ pháp lý cho người nước ngoài gốc Việt.

Bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển Khoa học Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, chỉ ra tiềm lực khoa học, công nghệ và thành tựu nổi bật của TP.HCM. Bà cho biết thành phố hiện có hơn 150 doanh nghiệp khoa học công nghệ và gần 30 ngàn doanh nghiệp ICT. TP.HCM nằm trong Top 100 thành phố có hệ sinh thái khởi nghiệp năng động nhất toàn cầu. Lĩnh vực khoa học công nghệ đang đóng góp 74% vào tăng trưởng (TFP).

Hiện hơn 80% doanh nghiệp thành phố triển khai giải pháp chuyển đổi số. Hệ thống camera AI đã giúp giảm 20% thời gian chờ đèn đỏ. Thành phố đang hưởng các chính sách đặc thù từ Nghị quyết 98 và đã thí điểm Sandbox về thiết bị bay không người lái, xe tự hành.

Trong năm 2026, TP.HCM sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng số, vận hành đô thị thông minh và thí điểm Digital Twin. Thành phố cũng triển khai Quỹ đầu tư mạo hiểm và chuyển vai trò Nhà nước từ quản lý sang đặt hàng các bài toán lớn của đô thị.

Kiều bào mong muốn thủ tục hành chính nhanh gọn

Các đại biểu đã thẳng thắn đóng góp ý kiến tại tọa đàm. GS Hà Tôn Vinh, Chủ tịch Tổ hợp Giáo dục Stellar Management, nhận định nguồn lực kiều bào ngoài tài chính còn có chất xám. Tuy nhiên, tỉ lệ kiều hối đi vào sản xuất còn ít do niềm tin vào các dự án chưa cao. Ông đề nghị tạo hành lang pháp lý an toàn và đặt chuyên gia vào vị trí phù hợp để họ yên tâm cống hiến.

Ông Tony Trương, CEO của Vietnam Semiconductor Test Corp Vi mạch bán dẫn chia sẻ thực tế công ty ông mất 6 tháng để thành lập doanh nghiệp, trong khi ở nước ngoài chỉ mất 2 tháng. Trong ngành bán dẫn, nếu thủ tục rườm rà và vướng mắc hải quan sẽ gây khó khăn rất lớn cho vận hành. Ông nhấn mạnh sự minh bạch và môi trường sáng tạo là yếu tố then chốt để thu hút chất xám về nước.

Bên cạnh đó, các kiều bào cũng đề xuất nên kết nối với các nguồn lực khác như các tổ chức quốc tế ngoài nguồn lực tự thân. Đây là kênh kết nối được các dự án cụ thể, hiệu quả. Khi TP.HCM bắt kịp xu hướng công nghệ sẽ có cơ hội kết nối được với các tổ chức quốc tế, đó là cơ hội lớn cho chúng ta có thêm kênh đầu tư.

Ngoài ra, nhiều đại biểu đóng góp ý kiến nên xây dựng kho thông tin về doanh nghiệp, trang web cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ để kiều bào dễ dàng tìm hiểu thông tin.

Kết luận buổi tọa đàm, ông Lê Trường Duy, Giám đốc HCMC C4IR tiếp thu các ý kiến đóng góp của đại biểu và nhấn mạnh năm 2026 là năm tăng tốc đầu tư. Ông mong muốn kiều bào chủ động giới thiệu công nghệ và khung pháp lý nước sở tại để Việt Nam học hỏi, điều chỉnh phù hợp xu thế hội nhập