Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 09/2023/QĐ-TTg quy định trình tự, thủ tục, thẩm quyền, cấp và quản lý thẻ đi lại doanh nhân APEC (thẻ ABTC) để lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân. So với quy định hiện hành, dự thảo có nhiều thay đổi đáng chú ý.
Theo đó, thay đổi then chốt là cách hiểu về doanh nhân Việt Nam. Theo dự thảo sửa đổi Điều 3, doanh nhân Việt Nam chỉ cần “có quốc tịch Việt Nam, đang làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam”.
Trong khi đó, quy định hiện hành còn kèm điều kiện “thường trú tại Việt Nam”. Việc bỏ tiêu chí thường trú được đánh giá là phù hợp hơn với thực tế hội nhập, khi không ít doanh nhân Việt Nam sinh sống, làm việc linh hoạt giữa nhiều quốc gia nhưng vẫn điều hành doanh nghiệp trong nước.
Theo dự thảo, khái niệm thẻ ABTC được diễn đạt gọn hơn, nhấn mạnh bản chất là loại thẻ “cho phép nhập cảnh vào các nền kinh tế thành viên APEC mà không cần xin thị thực”, thay vì mô tả dài về quy trình chấp thuận như quy định cũ.
Ở Điều 8, dự thảo cho thấy sự điều chỉnh rõ rệt về điều kiện xét cấp thẻ ABTC.
Nếu như theo quy định hiện hành, doanh nghiệp buộc phải chứng minh có hoạt động ký kết, hợp tác kinh doanh trực tiếp với đối tác APEC và cử nhân sự “đi lại thường xuyên”, thì dự thảo mới chỉ yêu cầu doanh nghiệp có nhu cầu cử doanh nhân đi lại ngắn hạn để phục vụ hoạt động phát triển doanh nghiệp. Đây được xem là bước “gỡ nút thắt” cho nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup hoặc doanh nghiệp mới mở rộng thị trường, chưa có hợp đồng APEC cụ thể nhưng có nhu cầu tiếp cận.
Ngược lại, với doanh nhân, dự thảo lại bổ sung điều kiện chặt chẽ hơn: phải giữ chức vụ thực tế và đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên theo chức danh đề nghị cấp thẻ. Quy định này không có trong luật cũ, nhằm hạn chế tình trạng “mượn chức danh”, cấp thẻ cho người không thực sự tham gia điều hành, hoạt động doanh nghiệp.
Dự thảo sửa Điều 9 theo hướng liệt kê chi tiết, tách bạch rõ hơn các nhóm đối tượng được xem xét cấp thẻ ABTC. So với quy định hiện hành, danh sách được mở rộng và cụ thể hóa, như:
- Bổ sung trợ lý của Chủ tịch HĐTV, HĐQT, Chủ tịch công ty do Thủ tướng bổ nhiệm;
- Tách riêng nhóm doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã, tổ chức tín dụng theo tỷ lệ vốn nhà nước;
- Làm rõ hơn vai trò của các chức danh như kế toán trưởng, trưởng chi nhánh, trưởng phòng liên quan đến hợp tác và phát triển doanh nghiệp tại các nền kinh tế APEC.
Cách thiết kế mới giúp giảm tranh cãi trong quá trình xét duyệt, hạn chế tình trạng “diễn giải linh hoạt” giữa các địa phương, bộ ngành như phản ánh trước đây.
Ở Điều 13 và Điều 14, dự thảo có nhiều điểm mới đáng chú ý.
Thứ nhất, bổ sung thêm các trường hợp phải cấp mới thẻ, như khi doanh nghiệp thay đổi trụ sở sang tỉnh, thành khác; doanh nhân đã chấp hành xong bản án của tòa án; thay đổi chức vụ, nơi công tác…
Thứ hai, dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc khai thác dữ liệu có sẵn, không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước. Đây là điểm cải cách thủ tục hành chính rõ nét so với quy định cũ.
Đáng chú ý, thời hạn xác minh hồ sơ nghi vấn được rút từ 3 tháng xuống còn 1 tháng, tránh kéo dài, gây “treo” hồ sơ doanh nghiệp. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp phải hoàn tất thủ tục cấp thẻ trong vòng 6 tháng kể từ khi được cho phép sử dụng thẻ ABTC.
Bạn đọc có thể góp ý dự thảo tại đây
Đề xuất thẻ ABTC có giá trị 5 năm kể từ ngày được chấp thuận
Một thay đổi quan trọng khác nằm ở Điều 16. Dự thảo quy định thẻ ABTC có giá trị 5 năm kể từ ngày được hệ thống các nền kinh tế APEC chấp thuận, thay vì chia nhiều trường hợp như trước.
Quy định cũ khiến thời hạn thẻ có thể khác nhau tùy trường hợp cấp mới hay cấp lại, gây khó cho doanh nhân trong việc theo dõi và sử dụng. Việc thống nhất thời hạn được kỳ vọng giúp minh bạch, đồng bộ với thông lệ APEC.
