Việc công bố thành lập trung tâm tài chính quốc tế (TTTCQT) tại Việt Nam hôm 21-12-2025 là bước ngoặt lịch sử, đánh dấu sự tham gia của Việt Nam vào bản đồ tài chính toàn cầu với tư cách là một mắt xích chiến lược mới.
Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch cơ quan điều hành TTTCQT tại TP.HCM, cho biết quá trình chuẩn bị cho TTTCQT đang được thúc đẩy khẩn trương, từ hoàn thiện thể chế đến xây dựng mô hình tổ chức và hạ tầng phục vụ vận hành.
Thuê chuyên gia quốc tế làm CEO
. Phóng viên: Thưa ông, Chính phủ đã công bố thành lập TTTCQT tại Việt Nam. Đến thời điểm hiện nay, khung pháp lý cho TTTCQT TP.HCM đã được hoàn thiện đến mức độ nào?
+ PGS-TS Nguyễn Hữu Huân: Ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết 222/2025 về TTTCQT tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành tám nghị định hướng dẫn. Đáng chú ý là Nghị định 323/2025 quy định cụ thể mô hình tổ chức với hội đồng điều hành và hai cơ quan điều hành đặt tại TP.HCM và Đà Nẵng. Đến nay, các cơ quan này đã chính thức được thành lập. Đây là những cơ sở pháp lý nền tảng quan trọng để TTTCQT có thể khởi động trong thời gian tới.
Tuy nhiên, để bộ máy thực sự vận hành trơn tru, chúng ta vẫn cần thêm một mảnh ghép nữa là quy chế hoạt động. Dự thảo quy chế này đang được lấy ý kiến đóng góp từ các bộ, ban ngành trước khi trình hội đồng điều hành của TTTCQT thông qua. Chỉ khi quy chế này được phê duyệt, hai cơ quan điều hành tại TP.HCM và Đà Nẵng mới có thể đi vào hoạt động thực chất.
Trước mắt, TP.HCM sẽ khai thác triệt để dư địa từ tám nghị định hiện có với tinh thần vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Trong quá trình vận hành, nếu phát sinh vướng mắc, TP sẽ ghi nhận và kiến nghị lên Trung ương để có những điều chỉnh hoặc đề xuất mới nhằm “cởi trói” cho hoạt động của TTTCQT. Dù vậy, quan điểm xuyên suốt là việc mở rộng cơ chế phải luôn đi đôi với yêu cầu đảm bảo an ninh tiền tệ và quản trị rủi ro chặt chẽ.
. Vậy “hình hài” của TTTCQT TP.HCM đến lúc này hiện diện ra sao?
+ Công tác chuẩn bị vận hành TTTCQT TP.HCM đang được thực hiện rất gấp rút và đã định hình rõ nét. Về trụ sở và quy trình vận hành, TTTCQT TP.HCM đang hoạt động tạm thời tại tầng 6 tòa nhà Trung tâm Đổi mới sáng tạo TP.HCM (123 Trương Định). Song song đó, TP đang sửa chữa trụ sở chính tại số 8 Nguyễn Huệ, kỳ vọng hoàn thành trước Tết Nguyên đán để cơ quan điều hành chính thức đi vào hoạt động.
Sau khi quy chế hoạt động được thông qua, TP sẽ mở cổng đăng ký thành viên “One-stop shop” để chào đón các định chế tài chính trong nước và quốc tế lẫn các startup fintech gia nhập.
Về nhân sự, cơ cấu của cơ quan điều hành đã tương đối hoàn thiện khung cơ bản và đang tiếp tục tuyển dụng. Chúng tôi ưu tiên nhân sự nước ngoài và những người dày dạn kinh nghiệm. Đặc biệt, vị trí CEO (giám đốc điều hành) sẽ thuê chuyên gia quốc tế từng có kinh nghiệm điều hành các TTTCQT lớn trên thế giới để giúp trung tâm thiết lập quy trình vận hành chuẩn mực.
Về hạ tầng cứng, TP quy hoạch TTTCQT phát triển trong lõi 9,2 ha tại Thủ Thiêm với chín tòa nhà, điểm nhấn là tòa nhà trung tâm dự kiến 99 tầng - biểu tượng của TTTCQT và Thủ Thiêm trong tương lai. Tổng quy mô phát triển của toàn khu lên đến 898 ha.
Một điểm tạo nên sự khác biệt so với các TTTCQT truyền thống là hạ tầng mềm. TP.HCM đã hợp tác với các đối tác hàng đầu như FPT, Viettel, Tether, Binance, Nasdaq... để xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin đảm bảo tốc độ cao, các data center tích hợp AI và nền tảng blockchain layer 1.
Mục tiêu của chúng tôi là tạo ra sự cộng hưởng giữa các định chế tài chính truyền thống (ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm) và mô hình công nghệ mới. Cụ thể, TP đang triển khai hợp tác với Nasdaq, sớm đưa sàn chứng khoán quốc tế vào hoạt động trong năm 2026; phối hợp với Binance xây dựng sàn giao dịch tài sản mã hóa; thiết lập các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) để tạo hành lang pháp lý cho các công ty startup về fintech hoạt động.
Cánh cửa mở ra dòng vốn mới
. Vậy giai đoạn đầu, những loại hình định chế tài chính nào sẽ được ưu tiên phát triển tại trung tâm này?
+ Đây là mô hình mở nên chúng tôi không giới hạn thành phần tham gia, từ các định chế tài chính lớn trong và ngoài nước đến các công ty fintech, các công ty cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ hỗ trợ… Hơn 50 tập đoàn hàng đầu thế giới như Nasdaq, Binance, TikTok... đã bày tỏ quan tâm và sẵn sàng đăng ký tham gia làm thành viên của TTTCQT TP.HCM.
Chúng tôi còn chú trọng kiến tạo một sân chơi chung, một dạng phòng thí nghiệm cho các mô hình công nghệ tài chính mới. Điều này giúp TTTCQT TP.HCM mang đậm tính đổi mới sáng tạo, tạo cơ hội ươm mầm để các startup fintech vươn mình trở thành những “kỳ lân”. Chính vì thế, TP luôn rộng cửa chào đón các công ty khởi nghiệp về công nghệ tài chính cùng tham gia vào hệ sinh thái này.
. Cùng với cả nước, TP.HCM cũng đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Vai trò của TTTCQT TP.HCM trong hiện thực hóa mục tiêu này ra sao, thưa ông?
+ Để duy trì mức tăng trưởng hai con số cho cả nước nói chung và TP.HCM nói riêng 20 năm tới, chúng ta phải huy động một nguồn vốn khổng lồ từ cả trong nước lẫn quốc tế.
Sự ra đời của TTTCQT là nhu cầu cấp thiết, đóng vai trò như cánh cửa mở ra dòng vốn mới, giảm tải áp lực cho hệ thống ngân hàng trong kỷ nguyên chúng ta đang rất “khát vốn” để phục vụ tăng trưởng. Bởi hiện nay dòng vốn nội địa đang phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng, với tỉ lệ dư nợ trên GDP đã chạm ngưỡng 135%. Nếu tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng 20%-25% trong những năm tới, con số này sẽ còn leo thang, gây áp lực lớn lên sự ổn định kinh tế vĩ mô.
Nhìn sang Trung Quốc, để giữ vững tốc độ tăng trưởng hai con số trong thời gian dài, bên cạnh cải cách thể chế, họ đặc biệt chú trọng việc thu hút nguồn vốn quốc tế thông qua các TTTC.
Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng, vai trò của TTTCQT không chỉ dừng lại ở thu hút vốn. Đây sẽ là một hệ sinh thái hội tụ nguồn nhân lực chất lượng cao toàn cầu; nơi kiến tạo các sản phẩm, dịch vụ mới không chỉ trong tài chính ngân hàng mà cả ở các lĩnh vực đổi mới sáng tạo và các nền kinh tế mới.
Minh chứng cho tư duy này là TP.HCM đã thành lập Liên minh On-chain Economy. Đây là khái niệm khá mới trên thế giới nhưng nó đại diện cho sự thay đổi lớn về tư duy phát triển kinh tế. Dựa trên nền tảng công nghệ blockchain, nền kinh tế On-chain giúp tăng tính minh bạch, hiện đại và tạo ra sức bật mới.
Thông điệp mà TP.HCM muốn gửi gắm là TTTCQT vừa là nơi thu hút dòng tiền, vừa là một phòng thí nghiệm để kiến tạo các sản phẩm, dịch vụ cùng những hệ thống kinh tế mới cho cả khu vực và thế giới.
Xóa bỏ triệt để cơ chế “xin-cho”
. Vừa qua, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quản trị, chuyển từ “quản lý hành chính” sang “kiến tạo và phục vụ”, xóa bỏ cơ chế “xin-cho”. TP.HCM sẽ hiện thực hóa tinh thần này như thế nào trong quá trình vận hành TTTCQT?
+ Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng, TP.HCM đã và đang thiết lập cơ chế “một cửa” toàn diện. Toàn bộ quy trình từ lúc nộp hồ sơ đăng ký thành viên cho đến khi cấp phép hoạt động đều được thực hiện trực tuyến (online) thông qua cổng đăng ký thành viên của TP.
Thời gian phê duyệt được rút ngắn tối đa, khoảng 5-7 ngày. Đây là bước đột phá lớn so với quy trình thông thường vốn tiêu tốn khá nhiều thời gian để nhà đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư hoặc thành lập pháp nhân tại Việt Nam.
Chúng tôi cam kết triệt tiêu hoàn toàn cơ chế “xin-cho”. Các quy định và tiêu chuẩn gia nhập TTTCQT sẽ được công khai rõ ràng, minh bạch. Bất kỳ doanh nghiệp (DN) hay định chế tài chính nào hội đủ điều kiện theo quy định đều sẽ được cấp phép ngay, đảm bảo sự công bằng và thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư.
. Theo người đứng đầu Chính phủ, TTTCQT sẽ là bệ phóng giúp DN Việt vươn ra khu vực và thế giới. Từ góc độ điều hành và chuyên môn tài chính, ông kỳ vọng TTTCQT TP.HCM sẽ tạo ra những cơ hội cụ thể nào cho DN Việt?
+ Tôi kỳ vọng TTTCQT sẽ trở thành một phòng thí nghiệm có kiểm soát (sandbox), tạo môi trường cho các mô hình sáng tạo của fintech cả trong nước lẫn quốc tế được thử nghiệm thực tế.
Khi các mô hình này thành công, chúng ta có thể nhân rộng ra quy mô toàn quốc và khu vực. Từ đó, hình thành nên những vườn ươm khởi nghiệp và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, hỗ trợ đắc lực cho các DN, đặc biệt là các startup fintech.
Cần nhấn mạnh rằng vì đây là TTTCQT, chúng ta sẽ không có sự phân biệt giữa DN trong nước hay nước ngoài.
Một mặt, đúng như định hướng, chúng ta biến nơi đây thành cánh cửa mở để DN Việt vươn mình ra biển lớn. Mặt khác, chúng ta cũng rộng cửa chào đón tất cả startup tiềm năng trên thế giới. Họ có thể đến đây làm việc, sinh sống và cùng phát triển với Việt Nam trong kỷ nguyên mới, vận hội mới của đất nước.
. Xin cảm ơn ông.
Tận dụng lợi thế cảng biển
Trước khi ra mắt chính thức, chúng tôi đã dành nhiều thời gian nghiên cứu các mô hình TTTCQT trên thế giới, từ những trung tâm truyền thống lâu đời tại Mỹ, Anh cho đến những ngôi sao mới nổi như Dubai hay Kazakhstan. Mỗi trung tâm đều sở hữu những điểm mạnh và lợi thế riêng biệt để định vị bản thân trong bản đồ tài chính toàn cầu.
Từ những bài học kinh nghiệm đó, chúng tôi đúc kết và xây dựng mô hình cho TP.HCM với một tư duy chiến lược rõ ràng. Chúng ta sẽ không cạnh tranh trực tiếp, đối đầu với những “gã khổng lồ” trong khu vực như Singapore, Hong Kong, Dubai hay Thượng Hải. Thay vào đó, chúng ta định vị mình là một mắt xích quan trọng, không thể thiếu trong chuỗi giá trị tài chính toàn cầu tại khu vực.
Để làm được điều này, TTTCQT TP.HCM sẽ tập trung khai thác tối đa các lợi thế nội tại. Thứ nhất, tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao với chi phí cạnh tranh trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng và công nghệ tài chính fintech để thu hút các định chế tài chính lớn.
Thứ hai, về thể chế, chúng ta sẵn sàng xây dựng những phòng thí nghiệm ngay trong lòng TTTC, tạo bệ phóng cho các công ty khởi nghiệp mạnh dạn phát triển.
Thứ ba, đặc biệt quan trọng là sự cộng hưởng giữa tài chính và thương mại. TP.HCM cần tận dụng triệt để lợi thế từ cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và khu thương mại tự do (theo tinh thần Nghị quyết 260 sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98).
Dù mới thành lập nhưng tín hiệu rất khả quan khi TTTCQT TP.HCM đã được xếp hạng 95/119 trên thế giới. Tại khu vực Đông Nam Á, chúng ta đã vượt qua Thái Lan và chỉ đứng sau Singapore, Kuala Lumpur và Jakarta. Với đà này, tôi rất tự tin rằng ngay trong năm sau, chúng ta hoàn toàn có thể vượt qua Jakarta và tiếp tục phấn đấu để thu hẹp khoảng cách với các TP còn lại.
PGS-TS NGUYỄN HỮU HUÂN, Phó Chủ tịch cơ quan điều hành TTTCQT TP.HCM
