Từ ngày 1-7, nhiều quy định mới liên quan đến đội ngũ đăng kiểm viên sẽ chính thức có hiệu lực theo Thông tư 22/2026 của Bộ Xây dựng quy định về tiêu chuẩn, tập huấn đăng kiểm viên; cấp mới, cấp lại, tạm đình chỉ và thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên phương tiện giao thông đường bộ.
Điểm đáng chú ý nhất là thay đổi về yêu cầu trình độ chuyên môn đối với từng nhóm công việc đăng kiểm, thay vì phân hạng đăng kiểm viên như trước.
Giảm tiêu chí đăng kiểm khí thải xe máy
Theo quy định hiện hành, đăng kiểm viên thực hiện kiểm định khí thải xe máy đạt yêu cầu tối thiểu trình độ trung cấp.
Tuy nhiên, quy định mới cho phép người làm đăng kiểm viên kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy chỉ cần tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc tương đương và đáp ứng thêm một trong các điều kiện chuyên môn.
Cụ thể, người đăng ký phải có chứng chỉ sơ cấp nghề liên quan đến xe cơ giới hoặc chứng chỉ đào tạo chuyên môn do nhà sản xuất xe mô tô, xe gắn máy cấp về bảo hành, bảo dưỡng hoặc sửa chữa.
Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết việc điều chỉnh này xuất phát từ thực tế nguồn nhân lực hiện nay còn hạn chế.
Khảo sát tại 830 đại lý bảo dưỡng, sửa chữa thuộc Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) cho thấy chỉ khoảng 47% cơ sở có kỹ thuật viên tốt nghiệp từ trình độ trung cấp trở lên.
Riêng các cơ sở bảo hành, bảo dưỡng, sửa chữa xe mô tô, xe gắn máy tư nhân tại Hà Nội, tỉ lệ nhân sự có trình độ từ trung cấp trở lên chỉ khoảng 3%.
Cục Đăng kiểm đánh giá việc kiểm định khí thải xe máy có quy trình nghiệp vụ tương đối đơn giản. Do đó, yêu cầu tốt nghiệp THPT kèm đào tạo nghề được xem là phù hợp để chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ triển khai công tác kiểm định khí thải trong thời gian tới, khi mà lượng xe kiểm định sẽ rất cao.
Phân loại theo tính chất công việc với kiểm định ô tô
Đối với đăng kiểm viên kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới, xe máy chuyên dùng, thông tư quy định chỉ cần tốt nghiệp trung cấp chuyên ngành kỹ thuật liên quan.
Thêm vào đó, người hành nghề phải có tối thiểu 12 tháng kinh nghiệm làm việc (được tính cộng dồn) tại các cơ sở bảo hành, bảo dưỡng, sửa chữa; cơ sở sản xuất, lắp ráp hoặc kiểm tra chất lượng xuất xưởng đối với xe cơ giới và xe máy chuyên dùng.
Trong khi đó, nhóm thực hiện chứng nhận xe cơ giới cải tạo, xe máy chuyên dùng cải tạo tiếp tục phải đáp ứng điều kiện cao hơn.
Cụ thể, nhóm này phải tốt nghiệp đại học chuyên ngành phù hợp, đã có chứng chỉ đăng kiểm viên và có ít nhất 12 tháng trực tiếp thực hiện công việc kiểm định.
Theo Cục Đăng kiểm, những công việc như phân tích kỹ thuật, nghiên cứu, đánh giá tình trạng phương tiện hoặc chứng nhận cải tạo xe đòi hỏi chuyên môn sâu nên vẫn cần trình độ đại học.
Cơ quan này cũng cho biết nhiều nước trên thế giới hiện không bắt buộc đăng kiểm viên phải có bằng đại học.
Thực tế tại Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc và nhiều nước châu Âu, lực lượng đăng kiểm chủ yếu được tuyển từ kỹ thuật viên nghề đã có kinh nghiệm thực tế tại các xưởng sửa chữa, sau đó tiếp tục đào tạo chuyên sâu để hành nghề.
Theo đánh giá của ngành đăng kiểm, mô hình này giúp tạo ra đội ngũ có tay nghề thực hành tốt và phù hợp với đặc thù công việc.
Khôi phục quy định thu hồi chứng chỉ với đăng kiểm viên vi phạm
Bên cạnh việc điều chỉnh điều kiện hành nghề, Thông tư 22/2026 cũng siết chặt quản lý hoạt động đăng kiểm.
Sau thời gian tạm hoãn một số quy định về thu hồi giấy phép hành nghề đối với đăng kiểm viên bị kết án liên quan đến hoạt động kiểm định nhằm ổn định hoạt động kiểm định, thông tư lần này tiếp tục áp dụng cơ chế thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên với nhiều hành vi vi phạm.
Theo đó, đăng kiểm viên sẽ bị thu hồi chứng chỉ nếu cùng một thời điểm trong ngày nhưng thực hiện kiểm định, chứng nhận hoặc xác nhận kết quả tại từ hai đơn vị trở lên.
Ngoài ra, các trường hợp làm giả hồ sơ để được cấp chứng chỉ; bị tạm đình chỉ chứng chỉ từ ba lần trong vòng 12 tháng liên tục cũng bị thu hồi.
Thông tư cũng quy định thu hồi chứng chỉ với người bị kết tội bằng bản án đã có hiệu lực của tòa án liên quan đến hoạt động kiểm định, chứng nhận xe cơ giới, xe máy chuyên dùng hoặc phụ tùng xe cơ giới.
Đặc biệt, các hành vi cố ý làm sai lệch kết quả kiểm định; sử dụng công cụ hoặc phần mềm để chỉnh sửa dữ liệu phương tiện, dữ liệu kiểm định nhằm hợp thức hóa kết quả kiểm tra cũng bị tước giấy phép hành nghề.
