Sáng 15-5, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và công tác kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu.
Nhiều bất cập trong quản lý mã số vùng trồng
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng cho biết dù Chính phủ đã ban hành Nghị định 38/2026 quy định về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói nhưng quá trình triển khai vẫn còn nhiều hạn chế.
Hiện nay, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, cơ sở kiểm nghiệm tại nhiều địa phương còn chậm, chưa đáp ứng nhu cầu xuất khẩu ngày càng tăng. Trong khi đó, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt 54 tỉ USD, riêng rau quả khoảng 5,9 tỉ USD.
Đáng chú ý, tình trạng mua bán, cho thuê, mượn mã số vùng trồng diễn biến phức tạp. Một số cơ sở kiểm nghiệm không đáp ứng yêu cầu, phát sinh cơ chế xin - cho, ảnh hưởng uy tín nông sản Việt Nam.
Phó Thủ tướng cũng nhắc đến tình trạng ùn ứ sầu riêng thời gian qua, cho rằng đây là minh chứng rõ cho những bất cập trong quản lý vùng trồng và truy xuất nguồn gốc.
Hơn 400 mã số vùng trồng bị cảnh báo
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ NN&MT Hoàng Trung cho biết đến tháng 5-2026, cả nước có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Australia, Nhật Bản…
Tuy nhiên, từ năm 2025 đến nay đã có 403 mã số vùng trồng và 240 mã số cơ sở đóng gói bị phía Trung Quốc cảnh báo không tuân thủ quy định.
Theo Bộ NN&MT, nhiều địa phương, doanh nghiệp vẫn chạy theo mục tiêu “được cấp mã” nhưng chưa chú trọng duy trì điều kiện kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm sau cấp mã.
Tình trạng sử dụng sai mã số, cho thuê hoặc mượn mã số, vi phạm kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm vẫn xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xuất khẩu.
Địa phương đẩy nhanh hoàn thiện mã số vùng trồng
Tại cuộc họp, nhiều địa phương như Đắk Lắk, Lâm Đồng, Sơn La, Đồng Tháp, Nghệ An báo cáo tiến độ triển khai và những khó khăn trong thực hiện.
Sơn La hiện có khoảng 85.500 ha cây ăn quả và 35.000 ha cà phê Arabica, dự kiến duy trì và cấp lại đầy đủ 216 mã số vùng trồng trong năm 2026.
Trong khi đó, Đắk Lắk đã cấp 328 mã số vùng trồng với diện tích gần 9.700 ha, riêng sầu riêng chiếm 277 mã số. Tỉnh cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu cơ sở kiểm nghiệm tại chỗ, làm tăng chi phí logistics và nguy cơ ùn ứ hàng hóa vào mùa thu hoạch.
Lâm Đồng hiện có 961 mã số vùng trồng và 362 mã số cơ sở đóng gói. Tuy nhiên, năng lực kiểm nghiệm và nhân lực hậu kiểm vẫn chưa đáp ứng yêu cầu khi sản lượng cà phê, sầu riêng tăng mạnh.
Xử lý nghiêm mua bán, cho thuê mã số
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh số lượng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và cơ sở kiểm nghiệm hiện còn quá ít so với diện tích và sản lượng xuất khẩu thực tế. Thậm chí, nhiều địa phương đến nay vẫn chưa cấp được mã số nào.
Do đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương quyết liệt hơn trong quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm nghiệm nhằm bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam.
Theo Phó Thủ tướng, yêu cầu của các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe, đặc biệt về truy xuất nguồn gốc. Nếu không có mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đạt chuẩn, hàng hóa sẽ không thể xuất khẩu.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT rà soát, đơn giản hóa thủ tục cấp mã số theo hướng nhanh gọn, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý vùng trồng minh bạch.
Ngoài ra, Phó Thủ tướng cũng đề nghị Bộ NN&MT làm việc với Cục Hải quan Trung Quốc để thúc đẩy tiến độ phê duyệt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và công nhận các phòng kiểm nghiệm của Việt Nam
Bộ Công an được đề nghị vào cuộc xử lý nghiêm hành vi môi giới, mua bán, cho thuê mã số vùng trồng hoặc làm sai lệch kết quả kiểm nghiệm.
"Hệ quả của việc không kiểm soát tốt là tình trạng được mùa mất giá. Điển hình như sầu riêng, có thời điểm giá giảm rất mạnh khi xuất khẩu gặp khó khăn. Người nông dân là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất" - Phó Thủ tướng nêu rõ.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao cần tăng cường cảnh báo sớm rào cản kỹ thuật, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn thông quan, nhất là với mặt hàng sầu riêng đang vào chính vụ.
“Phải quyết tâm hành động để bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam và bảo đảm lợi ích bền vững cho người nông dân” - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
