BHXH TP.HCM thông tin, từ ngày 15-5-2026, các hành vi vi phạm về bảo hiểm y tế (BHYT) sẽ bị xử lý theo quy định tại Nghị định số 90/2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.
Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường kỷ cương, nâng cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực y tế, trong đó có BHYT - chính sách an sinh xã hội trực tiếp gắn với quyền được chăm sóc sức khỏe của người dân.
Theo BHXH TP.HCM, Nghị định số 90/2026 được Chính phủ ban hành ngày 30-3-2026 và có hiệu lực từ ngày 15-5-2026.
Theo quy định, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực BHYT sẽ bị xử phạt nghiêm tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Mức phạt tiền tối đa là 75 triệu đồng đối với cá nhân và 150 triệu đồng đối với tổ chức. Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính, mức phạt tiền đối với tổ chức bằng hai lần mức phạt tiền đối với cá nhân.
Nghị định quy định rõ nhiều nhóm hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền xử lý của cơ quan BHXH. Trong đó, đáng chú ý là các hành vi chậm đóng, đóng không đầy đủ hoặc trốn đóng BHYT; vi phạm quy định về đưa người không thuộc trách nhiệm quản lý của tổ chức vào danh sách tham gia BHYT; vi phạm quy định về sử dụng thẻ BHYT trong khám bệnh, chữa bệnh; vi phạm quy định về lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống hoặc kê tăng số lượng hoặc thêm loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng hoặc không có người bệnh để chiếm đoạt tiền BHYT chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự; cũng như các hành vi lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc, chỉ định dịch vụ kỹ thuật khống nhằm chiếm đoạt hoặc gây thiệt hại cho quỹ BHYT.
Không chỉ dừng lại ở hình thức xử phạt tiền, Nghị định còn quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả nhằm bảo vệ quyền lợi của người tham gia và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Theo đó, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị buộc đóng đủ số tiền trốn đóng vào quỹ BHYT; hoàn trả số tiền gây thiệt hại cho người tham gia; hoàn trả hoặc nộp lại toàn bộ khoản lợi bất hợp pháp; đồng thời buộc nộp khoản tiền lãi của số tiền trốn đóng theo mức 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng hoặc đóng thiếu, tương ứng với thời gian trốn đóng theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế.
Chia sẻ PLO, BHXH TP.HCM cho biết, việc ban hành Nghị định số 90/2026 không chỉ nhằm hoàn thiện cơ chế xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế mà còn đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh nhiều luật chuyên ngành đã được sửa đổi, bổ sung. Nghị định thay thế Nghị định số 117/2020 và các văn bản liên quan, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng tính răn đe đối với các hành vi vi phạm và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân.
Tại TP.HCM, đến nay có hơn 12,1 triệu người tham gia BHYT, đạt tỷ lệ bao phủ 95,23% dân số. Năm 2026, BHXH TP.HCM ký hợp đồng khám chữa bệnh BHYT với 457 cơ sở y tế trên địa bàn, bảo đảm mạng lưới phục vụ ngày càng rộng khắp, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tồn tại tình trạng chậm đóng, đóng thiếu hoặc trốn đóng BHYT. Tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn hiện hơn 6.482 tỷ đồng, chiếm 4,03% kế hoạch thu được giao. Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khám chữa bệnh của người lao động mà còn tác động đến tính bền vững của quỹ an sinh xã hội.
BHXH TP.HCM khẳng định, mọi hành vi chậm đóng, trốn đóng BHYT đều xâm hại quyền lợi chính đáng của người lao động; mọi hành vi lạm dụng, trục lợi quỹ BHYT đều ảnh hưởng đến quyền lợi chung của hàng triệu người tham gia. Vì vậy, việc phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm không chỉ là yêu cầu thực thi pháp luật mà còn là giải pháp bảo vệ nguồn lực an sinh xã hội của cộng đồng.
Trong thời gian tới, BHXH TP.HCM sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, phổ biến các quy định của Nghị định số 90/2026/NĐ-CP; tăng cường phối hợp thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Qua đó góp phần bảo vệ quyền lợi người tham gia, bảo đảm sử dụng hiệu quả quỹ BHYT, củng cố niềm tin của nhân dân vào chính sách BHYT và lan tỏa sâu rộng giá trị nhân văn của hệ thống an sinh xã hội.
