Xử vụ điện kế điện tử giả: Thiệt hại bao nhiêu?

Hôm qua (18-5), TAND TP.HCM đã đưa vụ sai phạm trong việc mua bán điện kế điện tử vào các năm 2003-2004 ở Công ty Điện lực TP.HCM ra xét xử. Tòa dành nguyên cả ngày cho phần thủ tục và để VKS công bố bản cáo trạng dài 58 trang. Mười bảy bị cáo trong vụ án đều được tại ngoại, trong đó nguyên đại biểu Quốc hội, nguyên giám đốc Công ty Điện lực TP Lê Minh Hoàng, phó giám đốc Lê Văn Hoành cùng 10 cán bộ chủ chốt của công ty bị truy tố về tội cố ý làm trái... Năm bị cáo của Công ty Linkton Vina bị truy tố về tội sản xuất, buôn bán hàng giả.

Qua mặt EVN?

Trước khi VKSND TP (thừa ủy quyền của VKSND tối cao) công bố cáo trạng, chủ tọa Nguyễn Đức Sáu điềm đạm nói: “Theo nghi thức, khi công tố viên đọc cáo trạng, các bị cáo phải đứng nghe. Tuy nhiên, trong vụ này có nhiều người không đủ sức khỏe nên tòa cho phép các bị cáo ngồi. Tòa có mời tổ y tế nên có bị cáo nào bị bệnh thì báo cho tòa biết để được chăm sóc”...

Theo cáo trạng của VKSND tối cao, giữa năm 2003, Công ty Điện lực TP đã có tờ trình gửi Tổng Công ty Điện lực Việt Nam (EVN) xin mua sắm trang thiết bị, trong đó có gói thầu 40 ngàn chiếc điện kế điện tử thay thế điện kế thường. Theo tờ trình, giá một chiếc điện kế điện tử là 340 ngàn đồng (tổng giá trị là 13,6 tỷ đồng).

Theo phân cấp của EVN, với giá trị gói thầu dưới 15 tỷ đồng, Công ty Điện lực TP có quyền tự quyết từ khâu lập hồ sơ mời thầu đến ký và thực hiện hợp đồng theo kế hoạch được EVN phê duyệt, đảm bảo chất lượng, giá cả cạnh tranh. Thế nhưng sau khi được EVN chấp thuận, Công ty Điện lực TP đã tự ý thay đổi số lượng, giá cả của gói thầu từ 40 ngàn chiếc xuống còn 10 ngàn chiếc; tự nâng giá từ 340 ngàn đồng/chiếc lên 580 ngàn đồng/chiếc mà không báo cho EVN. Cạnh đó, trong tờ trình gửi EVN, Công ty Điện lực TP chỉ xin mua 40 ngàn chiếc điện kế nhưng sau đó đã tự mua hơn 300 ngàn chiếc với giá tiền hơn 181 tỷ đồng mà không báo cáo cho EVN để điều chỉnh kế hoạch.

Trong quá trình mời thầu, đấu thầu, Công ty Điện lực TP đã đồng ý cho Công ty Linkton Singapore trúng thầu trong khi hồ sơ, năng lực của Linkton Singapore chưa đáp ứng quy chế, không cần nộp bảo lãnh... Chưa hết, trong hợp đồng là mua điện kế điện tử có xuất xứ từ Singapore nhưng điều kiện giao hàng, thanh toán... lại chấp nhận như hàng có sẵn trong nước.

Với hàng loạt sơ hở trên, thay vì người trúng thầu phải bán điện kế có xuất xứ từ Singapore như hợp đồng thì họ lại bán cho Công ty Điện lực TP điện kế sản xuất trong nước mà cơ quan chức năng xác định đây là hàng giả. Sau đó, Công ty Điện lực TP đã gắn các công tơ điện hàng giả này cho người dân TP sử dụng.

Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng xác định 12 bị cáo của Công ty Điện lực TP biết các sai phạm nêu trên nhưng vẫn làm. VKSND tối cao xác định bị cáo Hoàng là người chịu trách nhiệm chính trong sai phạm này.

Thiệt hại bao nhiêu?

Mấu chốt của vụ án là phải xác định giá trị thiệt hại là bao nhiêu để quy trách nhiệm cho các bị cáo. Đây cũng là điểm mà các cơ quan tố tụng chưa thống nhất và TAND TP từng phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung.

Thực tế để mua hơn 300 ngàn chiếc điện kế điện tử giả, Công ty Điện lực TP đã bỏ ra hơn 181 tỷ đồng. Theo quy định, với hàng giả phải bị tịch thu, tiêu hủy nhưng sau đó, số điện kế này được cho phép tiếp tục sử dụng sau khi đã sửa chữa, thay nhãn mác cho đúng... để giảm thiệt hại. Theo giám định, chi phí cho công đoạn sửa chữa, thay nhãn mác... mất thêm 8,1 tỷ đồng.

Lý giải cho việc nâng giá từ 340 ngàn đồng lên 580 ngàn đồng/chiếc điện kế, bị cáo Hoàng cho rằng trong tờ trình lên EVN không có bộ phận phát sóng trong mỗi chiếc điện kế nên Công ty Điện lực TP phải mua thêm cho đồng bộ. Tuy nhiên, cơ quan giám định (Bộ Tài chính) lại không biết giá của một chiếc điện kế điện tử là bao nhiêu khi có thêm bộ phận phát sóng. Vì thế đến nay, các cơ quan chức năng cũng chưa nắm được giá thật của một chiếc điện kế điện tử này là bao nhiêu.

Bị cáo Hoàng và các thuộc cấp gây thiệt hại cho nhà nước bao nhiêu? Việc mời thầu, trúng thầu... có đúng quy định? Hôm nay tòa sẽ thẩm vấn từng bị cáo để làm rõ những khúc mắc này.