Mỹ dự kiến sẽ tổ chức một lễ ký kết vào ngày 22-1 cho “Hội đồng Hòa bình” của Tổng thống Donald Trump, bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ.
Lời mời tham gia hội đồng đã được gửi tới hàng chục quốc gia trong tuần này, trong đó một số đã xác nhận nhận được và bày tỏ sẵn sàng tham gia. Tuy nhiên, nhiều nước khác cho đến nay vẫn tỏ ra do dự.
Dưới đây là những gì hiện đã được biết về hội đồng này, theo kênh Al Jazeera.
“Hội đồng Hòa bình” là gì?
Lần đầu được đề xuất vào tháng 9-2025, bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Hội đồng Hòa bình ban đầu được định hình như một cơ chế hỗ trợ việc quản lý, tái thiết và phục hồi kinh tế Dải Gaza.
Nhà Trắng chính thức công bố việc thành lập Hội đồng Hòa bình vào tuần trước. Tuy nhiên, bản điều lệ dài 11 trang của tổ chức này, gồm 8 chương và 13 điều, không nhắc đến Gaza.
Thay vào đó, văn bản đề xuất một phạm vi thẩm quyền rộng cho một tổ chức quốc tế mới, “nhằm thúc đẩy ổn định, khôi phục quản trị đáng tin cậy và hợp pháp, cũng như bảo đảm hòa bình bền vững tại những khu vực bị ảnh hưởng hoặc có nguy cơ xung đột”.
Cơ cấu quản trị gồm 3 tầng: Hội đồng Hòa bình, ban điều hành và chủ tịch hội đồng.
Theo Nhà Trắng, một “hội đồng điều hành sáng lập” đứng ở cấp cao nhất. Hội đồng Hòa bình bỏ phiếu về ngân sách, chính sách và các bổ nhiệm cấp cao, trong khi ban điều hành, gồm 7 thành viên, chịu trách nhiệm triển khai sứ mệnh.
Các thành viên ban điều hành bao gồm cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và con rể của Tổng thống Trump là ông Jared Kushner.
Chủ tịch hội đồng là ông Trump. Ông giữ quyền quyết định cuối cùng trong việc diễn giải điều lệ và có quyền phủ quyết đối với các quyết định then chốt, bao gồm việc loại bỏ tư cách thành viên và các hành động của ban điều hành.
Dù điều lệ không nhắc đến Gaza nhưng các phát ngôn của Nhà Trắng liên quan hội đồng này nhắc nhiều đến Gaza.
Theo Nhà Trắng, các thành viên hội đồng “sẽ giám sát một danh mục nhiệm vụ xác định, then chốt đối với sự ổn định và thành công lâu dài của Gaza”, bao gồm “nâng cao năng lực quản trị, quan hệ khu vực, tái thiết, thu hút đầu tư, huy động nguồn tài chính quy mô lớn và vốn”.
Bên dưới hội đồng sáng lập là “ban điều hành Gaza”, phụ trách điều phối khu vực và được đại diện từ các nước Ả Rập hỗ trợ. Nhiệm vụ của cơ quan này là giúp “hỗ trợ quản trị hiệu quả” tại Gaza.
Ở cấp thấp nhất trong hệ thống là “Ủy ban quốc gia về quản lý Gaza” (NCAG), dự kiến do ông Ali Shaath, cựu thứ trưởng của Chính quyền Palestine, đứng đầu.
Song song với các cấu trúc dân sự này là một trụ cột quân sự, do Tướng Mỹ Jasper Jeffers chỉ huy với tư cách tư lệnh “lực lượng ổn định quốc tế”, có nhiệm vụ bao gồm cả “giải trừ vũ khí vĩnh viễn”.
Tư cách thành viên Hội đồng Hòa bình chỉ dành cho các quốc gia được chủ tịch mời. Các nước thành viên được đại diện bởi nguyên thủ quốc gia hoặc quan chức cấp cao của chính phủ và phải đóng góp cho các hoạt động phù hợp với luật pháp trong nước của mình.
Nhiệm kỳ thành viên thông thường kéo dài ba năm. Tuy nhiên giới hạn này không áp dụng đối với các quốc gia đóng góp 1 tỉ USD trong năm đầu tiên, qua đó được trao một ghế thường trực.
Những quốc gia nào đã được mời và những nước nào đã đồng ý tham gia?
Một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết hôm 21-1 rằng đến nay khoảng 35 nhà lãnh đạo thế giới đã cam kết tham gia Hội đồng Hòa bình, trong tổng số khoảng 50 lời mời đã được gửi đi, theo hãng tin Reuters.
Danh sách này bao gồm các đồng minh của Mỹ ở Trung Đông như Israel, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Bahrain, Jordan, Qatar và Ai Cập. Các thành viên khối quân sự Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO) là Thổ Nhĩ Kỳ và Hungary cũng đồng ý tham gia, cùng với Morocco, Pakistan, Indonesia, Kosovo, Uzbekistan, Kazakhstan, Paraguay và Việt Nam.
Những nước khác chấp nhận lời mời còn có Armenia và Azerbaijan, hai quốc gia đã đạt được một thỏa thuận hòa bình do Mỹ làm trung gian vào tháng 8-2025 sau khi lãnh đạo hai nước gặp ông Trump tại Nhà Trắng.
Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cũng chấp nhận lời mời tham gia. Động thái này diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Washington và Minsk đang có xu hướng xích lại gần nhau.
Những quốc gia nào từ chối hoặc chưa xác nhận tham gia?
Na Uy và Thụy Điển đã từ chối lời mời.
Bộ trưởng Kinh tế Ý Giancarlo Giorgetti cho biết việc tham gia hội đồng này dường như có vấn đề. Nhật báo Il Corriere della Sera của Ý đưa tin rằng việc tham gia một nhóm do lãnh đạo của một quốc gia đứng đầu sẽ vi phạm Hiến pháp Ý.
Pháp cũng dự định từ chối lời mời, theo một nguồn tin thân cận với Tổng thống Emmanuel Macron.
Canada cho biết nước này đã đồng ý “về nguyên tắc” tham gia, nhưng các chi tiết vẫn đang được hoàn thiện.
Các đồng minh quan trọng khác của Mỹ như Anh, Đức và Nhật vẫn chưa đưa ra lập trường công khai rõ ràng, dù một phát ngôn viên chính phủ Đức cho biết Thủ tướng Friedrich Merz sẽ không tham dự lễ ký kết hội đồng vào ngày 22-1.
Ukraine cho biết các nhà ngoại giao của nước này đang xem xét lời mời, nhưng Tổng thống Volodymyr Zelensky nói rằng ông khó có thể hình dung việc ngồi chung trong bất kỳ hội đồng nào với Nga sau bốn năm chiến tranh.
Nga và Trung Quốc được mời nhưng chưa xác nhận sẽ tham gia.
Nhiều quốc gia khác tại Nam Á và Đông Nam Á, trong đó có Ấn Độ và Thái Lan, cũng đã được mời nhưng đến nay vẫn chưa đưa ra quyết định.
Giáo hoàng Leo XIV, đã được mời tham gia hội đồng và đang đánh giá đề xuất này, Vatican cho biết hôm 21-1.
