Bến Tre: Nuôi cá tra một mình là... thua!

Những năm gần đây diện tích nuôi cá tra xuất khẩu của tỉnh Bến Tre tăng khá nhanh. Cuối năm 2008, toàn tỉnh có khoảng 600 ha cá tra. Sang năm 2009 dù nghề nuôi không gặp mấy suôn sẻ, song diện tích vẫn gia tăng đến 750 ha, dự kiến sản lượng thu hoạch đạt khoảng 100.000 tấn/năm. UBND tỉnh cũng đã phê duyệt quy hoạch đến năm 2020, diện tích nuôi cá tra thương phẩm của tỉnh sẽ tròm trèm 3.000 ha.

Không để sản xuất nhỏ lẻ

Tương tự như nhiều địa phương khác trong khu vực, giai đoạn khủng hoảng về giá, nguyên liệu lúc thừa lúc thiếu, nông dân Bến Tre rơi vào tình cảnh lỗ lã, bị thương lái quỵt nợ là chuyện không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, theo ghi nhận tại tỉnh này thì tình trạng bỏ trống ao ít xảy ra. Một động thái để giữ nghề nuôi phát triển đang được ngành nông nghiệp tích cực triển khai là “chuỗi liên kết bền vững”.

Bà Trần Thị Thu Nga, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bến Tre, lý giải: Thời điểm làm ăn khó khăn như hiện nay, không thể để nông dân tự sản xuất nhỏ lẻ. Từng nhóm hộ nuôi phải gắn kết với nhau. “Chúng tôi quan tâm đến chuỗi liên kết để phát triển nghề nuôi bền vững giữa nhà sản xuất giống, nhà khoa học, người nuôi cá, các cơ sở chế biến thức ăn, doanh nghiệp chế biến xuất khẩu, ngân hàng và dịch vụ hậu cần. Tất cả cùng tồn tại song song với khâu quản lý nhà nước” - bà Nga nói.

Để làm tốt điều này, tỉnh chủ động đầu tư 850 con cá tra bố mẹ, xây dựng quy trình sản xuất con giống sạch bệnh, chất lượng cao, giao cho Trung tâm Giống thủy sản Bến Tre đảm nhận. Trung bình mỗi năm trung tâm có thể cung cấp cho các cơ sở ương giống vệ tinh từ 150 triệu đến 200 triệu đồng cá bột. Bước đầu đáp ứng khoảng 30% lượng cá giống cho người nuôi trong tỉnh...

Theo bà Nga, cơ quan quản lý nhà nước và các nhà khoa học luôn kề cận với nông dân, thường xuyên kiểm tra các cơ sở cung cấp thức ăn, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc kháng sinh có chừng mực... Việc tăng cường kiểm tra vệ sinh môi trường trong từng hộ nuôi, vùng nuôi cũng là một cách quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm.

Chủ trương liên kết nhiều nhà, khuyến khích gắn kết giữa các hộ nuôi là giúp cho nông dân không bơ vơ khi tham gia nghề nuôi. Bài học từ nhiều địa phương như xã Phú Đức, Phú Túc (Châu Thành), một số xã dọc sông Ba Lai (huyện Bình Đại, huyện Ba Tri) và các xã Tân Thiềng, Vĩnh Bình, Long Thới (Chợ Lách) cho thấy niên vụ vừa qua không ít hộ dân nuôi nhỏ lẻ tiêu thụ cá rất khó khăn, bị thương lái bắt ép giá, thậm chí bị quỵt nợ hàng trăm triệu đồng...

Với mô hình liên kết bền vững mà Bến Tre đề ra, ngành nông nghiệp sẽ làm cầu nối để các ngân hàng, doanh nghiệp chế biến thức ăn, nhà máy thu mua nguyên liệu, tích cực hỗ trợ vay vốn, sử dụng thức ăn có nguồn gốc đúng giá thành... Đồng thời ký hợp đồng nuôi gia công, bao tiêu sản phẩm, hỗ trợ về khoa học kỹ thuật... Gặp lúc giá cả sụt giảm, cá nguyên liệu khó tiêu thụ, nông dân sẽ có nhiều lợi thế hơn, từ đó người sản xuất cảm thấy an tâm khi bỏ vốn ra đầu tư.

Sản xuất, chế biến khép kín

Các doanh nghiệp thu mua, chế biến cá tra xuất khẩu của tỉnh như Faquimex, Aquatex, Besseaco đều quy hoạch vùng nuôi trên dưới 100 ha để chủ động nguồn nguyên liệu cho nhà máy. Ngoài ra, các công ty còn hướng đến việc liên kết với từng nhóm hộ dân nuôi cá, ký hợp đồng nuôi gia công, bao tiêu sản phẩm... Có sẵn vùng nuôi cá nguyên liệu rộng lớn, các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu chủ động chia lịch thả giống, thu hoạch rải đều trong năm để duy trì hoạt động của nhà máy chế biến. Khi đã khép kín từ A đến Z thì hiệu quả kinh doanh sẽ ổn định.

Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu lâm thủy sản Bến Tre (Faquimex) có 170 ha nuôi cá phục vụ chế biến xuất khẩu. Ngay tại các vùng nuôi, công ty đều xây dựng nhà xưởng sơ chế cá sau khi thu hoạch, dùng xe trữ lạnh để vận chuyển về nhà máy ngay trong ngày. Mô hình sản xuất chế biến xuất khẩu khép kín của Faquimex tạo ra khá nhiều lợi thế, từ khâu tự sản xuất, tuyển chọn con giống sạch bệnh đến việc chủ động nuôi cá theo đúng quy trình kỹ thuật, đảm bảo chất lượng sản phẩm...