Sáng 28-5, Thành ủy TP.HCM tổ chức hội nghị sơ kết 1 năm mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị thành phố, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Cấp xã lo ngại nguy cơ tinh giản
Tại đây, các phường, xã đã nêu những mặt thuận lợi, khó khăn và kiến nghị đến Thành ủy TP.HCM.
Bí thư Đảng ủy phường Sài Gòn Nguyễn Tấn Phát cho biết địa bàn có tình trạng một số công chức ở phường có xu hướng xin chuyển công tác đến các sở, ngành TP nhằm đảm bảo tính ổn định lâu dài về vị trí việc làm.
Công chức cũng không đăng ký điều chuyển sang các phường khác do vẫn còn tâm lý lo ngại về nguy cơ tinh giản biên chế trong tương lai, làm cho nguồn nhân lực tại địa phương ngày càng giảm.
Việc phân bổ biên chế dựa vào quy mô dân số để đảm bảo lộ trình khung biên chế định mức theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo sắp xếp đơn vị hành chính của Chính phủ chưa phù hợp với khối lượng công việc thực tế tại phường.
Bí thư Đảng ủy phường Sài Gòn nhìn nhận việc tiếp nhận chuyển giao một số lượng lớn cơ sở đảng và đảng viên từ Trung ương và TP chuyển về (39 tổ chức đảng và khoảng 6.700 đảng viên) nhưng không khảo sát thực dẫn đến địa phương phải phân bổ lại các nguồn lực để tạm thời duy trì một số nhiệm vụ chủ yếu trong quản lý đối với các tổ chức đảng này.
Theo ông, việc tiếp nhận này cũng gây áp lực giải quyết công việc rất lớn đến đội ngũ cán bộ, công chức của các cơ quan tham mưu giúp việc của Đảng ủy phường.
Đối với các hồ sơ phi địa giới hành chính thuộc lĩnh vực hộ tịch, số lượng hồ sơ tiếp nhận ngày càng nhiều, tính chất xử lý phức tạp hơn, trong khi nguồn nhân lực và điều kiện tổ chức thực hiện tại phường còn hạn chế. Hiện phường Sài Gòn chỉ có 1 công chức phụ trách lĩnh vực hộ tịch.
Điều này tạo áp lực lớn đối với đội ngũ công chức trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý hồ sơ và chất lượng phục vụ người dân trong thời gian đầu triển khai mô hình mới.
Ngoài ra, hiện cũng chưa có quy định cụ thể về vị trí việc làm, cơ cấu ngạch công chức hoặc định biên đối với nhân sự chuyên trách tham mưu, giúp việc cho công tác Đảng tại Đảng ủy UBND phường. Trong khi đó khối lượng công việc đối với công tác đảng vụ là rất nhiều.
“Thời gian qua, nhiệm vụ này chủ yếu do lực lượng người hoạt động không chuyên trách đảm nhiệm. Tuy nhiên, lực lượng người hoạt động không chuyên trách sẽ chấm dứt hoạt động kể từ ngày 1-6. Do đó, phường gặp khó khăn trong việc bố trí nhân sự phù hợp”, ông Nguyễn Tấn Phát nêu.
Cần cơ chế linh hoạt trong sử dụng nhân lực
Bí thư phường Sài Gòn cũng nêu các bất cập trong phân cấp, phân quyền. Nhiều nội dung chưa thực sự đồng bộ hoặc chưa đi kèm với cơ chế hướng dẫn, hỗ trợ đầy đủ. Một số nhiệm vụ tuy đã được phân quyền cho cấp cơ sở nhưng quy trình thực hiện còn phụ thuộc nhiều vào ý kiến của cơ quan cấp trên hoặc các sở, ngành liên quan, dẫn đến phát sinh tình trạng chờ hướng dẫn, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.
Từ đó, ông kiến nghị Trung ương chấp thuận cơ chế phân bổ biên chế theo nguyên tắc số dân, số tổ chức Đảng, đảng viên, đặc thù của địa phương, trung tâm hành chính công thực hiện nhiệm vụ phi địa giới. Đồng thời, có cơ chế linh hoạt trong sử dụng nhân lực, nhất là đối với các lĩnh vực còn thiếu; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Ông cũng kiến nghị Trung ương có quy định về Quy chế phối hợp công tác giữa cấp ủy địa phương với cơ quan quản lý cán bộ (đơn vị ngân hàng, tập đoàn, tổng công ty, cơ quan, đơn vị trực thuộc Trung ương).
UBND TP cần có đánh giá cụ thể để điều chỉnh theo hướng phù hợp với năng lực thực tế của cấp cơ sở. Đối với những nhiệm vụ có tính chất chuyên môn sâu, yêu cầu cao về nguồn lực, cần xem xét phân cấp có điều kiện hoặc giữ lại ở cấp trên; đồng thời, tăng cường cơ chế hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn từ các sở, ngành đối với cấp xã trong quá trình thực hiện.
Bí thư Đảng ủy xã Bà Điểm Nguyễn Anh Tuấn cũng nhìn nhận có nhiều khó khăn do diện tích rộng, quy mô dân số đông, khối lượng công việc tăng đột biến sau sáp nhập.
“Cấp phòng đảm nhận công việc của nhiều sở, ngành của TP, biên chế giao quá ít so với số đầu việc gây quá tải tại các phòng chuyên môn đặc biệt ở Ban Xây dựng Đảng, Phòng Kinh tế xã và Phòng Văn hóa - Xã hội”, ông Tuấn nói và cho biết có tình trạng thiếu cán bộ, công chức có chuyên môn sâu ở các lĩnh vực công nghệ thông tin, chuyển đổi số; nhân sự chuyên trách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo…
Ông Nguyễn Anh Tuấn kiến nghị Trung ương nghiên cứu điều chỉnh các quy định về khung biên chế của Khối Đảng – Đoàn thể xã cao hơn khung biên chế theo Hướng dẫn 31/2025 của Ban Tổ chức Trung ương để phù hợp với quy mô dân số, số lượng đảng viên, khối lượng công việc và tính chất nhiệm vụ của xã, phường, đặc khu cụ thể.
Đồng thời, xem xét, nghiên cứu tách Ban Xây dựng đảng cấp xã thành Ban Tổ chức Đảng ủy, Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy xã nhằm đồng bộ với cấp TP.
Thay đổi cách nghĩ, cách làm
Kết luận sau đó, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho rằng, việc chuyển từ chính quyền địa phương ba cấp sang chính quyền địa phương hai cấp sau 80 năm là "một cuộc cách mạng", khiến bộ máy đối mặt áp lực lớn về nhân sự, khối lượng công việc và phương thức điều hành.
Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, sau một năm triển khai mô hình mới cho thấy hướng đi đúng. TPHCM cùng cả nước đã đạt được nhiều kết quả tích cực; nâng cao “hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”, đồng thời bảo đảm bộ máy gần dân và kịp thời giải quyết nhu cầu của người dân ở cơ sở.
Trong đó, công tác cải cách hành chính đã có những chuyển biến rõ nét, cắt giảm nhiều thủ tục, việc ứng dụng VNeID trong giải quyết thủ tục hành chính đã thay thế phương thức quản lý cũ. Đây là nền tảng để xây dựng chính quyền số và phương thức quản trị hiện đại hơn.
Cùng với đó, TP được Trung ương ban hành nhiều chính sách đặc thù như: Nghị quyết số 98 và Nghị quyết số 260 của Quốc hội, gần đây nhất là Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị và sắp tới là Luật Đô thị đặc biệt…
Bí thư Thành ủy TP.HCM cũng chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế mà TP đang đối diện như biên chế giảm nhưng khối lượng công việc tăng mạnh, nhiều nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp về cấp xã.
Điều kiện làm việc, trang thiết bị, phần mềm quản lý ở nhiều nơi chưa đồng bộ; có địa bàn dân số đông, hồ sơ tồn đọng lớn, áp lực khiếu nại, đất đai, an sinh xã hội rất nặng nề. Hơn nữa, một bộ phận cán bộ chưa thích nghi với môi trường mới, có người chịu áp lực vì công việc tăng lên, có người chưa quen với vai trò mới khi được phân cấp mạnh hơn trước.
Hiện nhiều xã, phường có sự chông chênh, mất cân đối giữa khối lượng công việc và biên chế. Nhiều đầu việc được phân cấp mạnh về cơ sở, số lượng nhân sự lại thu hẹp, dẫn tới nơi quá tải, nơi ít việc nhưng biên chế gần tương đương nhau.
Về đội ngũ cán bộ, Bí thư Trần Lưu Quang nói có trường hợp cán bộ không được đào tạo chuyên môn quản lý nhà nước nhưng chuyển sang đảm nhiệm vị trí điều hành chính quyền.
Ông đưa ra ví dụ một số lãnh đạo đảng, đoàn thể cấp quận nay làm chủ tịch phường, trong khi vị trí này sau phân cấp phải đảm đương thêm nhiều nhiệm vụ từ cấp quận, TP và bộ ngành chuyển xuống. "Đó không là lỗi của cán bộ mà là do chúng ta chưa sắp xếp đúng", Bí thư Trần Lưu Quang nói.
Vì vậy, điều quan trọng nhất là cần đánh giá khách quan TP đã thực hiện tốt những gì, chưa tốt những gì và có hướng xử lý hiệu quả để thực hiện tốt hơn trong thời gian tới.
Từ thực tế này, Bí thư Thành ủy TP.HCM yêu cầu đội ngũ cán bộ phải thay đổi cách nghĩ, cách làm để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của thành phố trên nguyên tắc chuyển từ lượng sang chất.
Ông nhấn mạnh đến việc chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển, không phải siết quản lý mà phải xem anh em mong muốn gì để hỗ trợ làm; chuyển từ tư duy xin- cho sang tư duy tự chủ, tự chịu trách nhiệm có kiểm soát quyền lực.
Bí thư Thành ủy TP.HCM cũng nhấn mạnh yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở; tự học hỏi lẫn nhau để giúp cán bộ làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu số, xử lý hồ sơ nhanh hơn cho người dân và doanh nghiệp…
