Đây là điều đáng suy nghĩ cho việc chọn công nghệ xử lý rác hợp lý hơn trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp cạnh tranh về việc xử lý rác.
Theo chủ trương xã hội hóa, một số dự án khu xử lý rác sinh hoạt trên địa bàn TP.HCM do tư nhân đầu tư đã nhận và xử lý rác. Chủ đầu tư các bãi rác này tuyên bố đây là những dự án xử lý rác có công nghệ hiện đại. Rác được phân loại, tách rác vô cơ như nhựa, bao nylon, kim loại, giấy để tái chế; một phần rác hữu cơ được làm phân compost và chỉ những phần không tái chế, không làm phân bón được mới đem chôn.
Vẫn chuộng chôn rác!
Đến thời điểm này, việc xử lý rác trên địa bàn thành phố vẫn theo phương cách cũ là chôn lấp.
Cụ thể, dự án xử lý rác Đa Phước (ở huyện Bình Chánh) có nhà máy phân loại rác, công suất tối thiểu là 500 tấn/ngày và nhà máy compost có khả năng chế biến đến 1.000 tấn nguyên liệu rác/ngày thành khoảng 600 tấn phân hữu cơ, vừa cung cấp cho sản xuất nông nghiệp trong nước vừa xuất khẩu. Đặc biệt, theo công nghệ tiên tiến của Hoa Kỳ, nước rỉ rác và khí gas (metan) sẽ được thu hồi và xử lý để không ảnh hưởng đến môi trường và dùng khí metan sản xuất thành điện. Bãi rác này chính thức vận hành từ gần cuối năm 2007 nhưng hiện bãi rác cũng chỉ chôn lấp.
Tương tự, ở các bãi rác Phước Hiệp (huyện Củ Chi) do Công ty Môi trường đô thị TP.HCM mỗi ngày tiếp nhận lượng rác tương đương với bãi rác Đa Phước. Cách xử lý rác ở đây vẫn trung thành với phương pháp truyền thống là chôn lấp.
Hiện mỗi ngày TP.HCM phải chi hơn 2 tỉ đồng cho việc xử lý rác, đó là chưa kể đến chi phí vận chuyển. Ảnh: MP
Theo ông Nguyễn Trung Việt, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, việc thu gom, tái chế và sản xuất phân bón từ rác là giải pháp tốt, không làm mất nhiều diện tích đất như công nghệ… chôn rác đang áp dụng tại các bãi rác của TP.HCM. Ngoài ra, rác không những được coi là một nguồn tài nguyên sản sinh ra tiền mà việc xử lý rác tốt sẽ làm giảm phát thải khí CO2, sẽ được hưởng tín dụng ưu đãi từ các tổ chức bảo vệ môi trường của thế giới.
Tuy nhiên, trong tổng lượng rác sinh hoạt phát sinh hằng ngày khoảng 6.700 tấn rác thì tỉ lệ tái chế, làm phân chỉ khoảng 5% và số còn lại hầu hết chỉ là chôn lấp. Như vậy, cách xử lý rác của TP.HCM hiện nay cho thấy đang lãng phí nguồn tài nguyên trong khi hằng ngày thành phố phải chi trên 2 tỉ đồng để xử lý rác. Con số này sẽ không dừng lại do các chủ đầu tư của các bãi rác thường xuyên tìm cách đẩy giá xử lý rác tăng lên.
Biến rác thành nhiên liệu
Ông Nguyễn Trung Việt nhận xét lượng rác sinh hoạt ở thành phố tăng khá nhanh. Dự báo đến năm 2020, lượng rác thải của thành phố sẽ là 16.400 tấn/ngày. Trong thời gian tới sẽ ưu tiên xử lý rác theo công nghệ mới vừa thu lợi vừa tiết kiệm được quỹ đất.
Theo ông Lăng Xuân Bình, Giám đốc Công ty Phúc Yên, rác thải sinh hoạt ở TP.HCM có tỉ lệ rác hữu cơ khá cao, có thể tái chế thành phân bón hoặc xử lý, tạo ra khí gas làm nhiên liệu phát điện… thu lợi nhuận và thành phố cũng sẽ tốn ít đất hơn cho việc chôn rác. Nhưng nếu không có biện pháp xử lý thích hợp thì các bãi rác không những phát tán mùi hôi mà còn rò rỉ nước rỉ rác, gây hại cho môi trường.
Ông Bình đề xuất một phương pháp xử lý rác hoàn toàn mới, theo công nghệ bình áp suất trọng lực. Cụ thể, rác sau khi được tiếp nhận tại nhà máy sẽ được tách lọc thành vô cơ, hữu cơ. Phần vô cơ được tái chế và chất hữu cơ được đưa vào bình áp suất trọng lực đặt sâu dưới lòng đất khoảng 700 m tạo điều kiện môi trường và vi sinh thích hợp để chuyển đổi thành glucô và chưng cất thành sản phẩm cuối cùng là ethanol. Chất này được coi là nhiên liệu sinh học, có thể thay thế cho nhiên liệu hóa thạch như xăng dầu đang dần cạn kiệt. “Việc xử lý rác hữu cơ theo hệ thống khép kín, nằm sâu trong lòng đất và nước rỉ rác được chưng cất thành nước sạch. Do vậy, công nghệ này không phát tán khí độc gây hiệu ứng nhà kính, không làm rò rỉ nước rỉ rác mà còn tạo ra được nước sạch” - ông Bình nói.
Việc chôn lấp rác như hiện nay cần được thay thế bằng công nghệ hiện đại để tạo ra nhiều sản phẩm hữu ích, không làm mất nhiều diện tích đất… Ảnh: MP
Chi 10 triệu USD để thử công nghệ
Theo ông Bình, ước tính để đầu tư nhà máy xử lý rác theo công nghệ bình áp suất trọng lực với công suất 2.000 tấn/ngày thì diện tích khoảng 20 ha với 150 triệu USD. Nếu dự án được TP.HCM chấp thuận thì giá xử lý rác chỉ khoảng 15 USD/tấn và sẽ giảm dần vào những năm sau đó xuống dưới 10 USD/tấn do tạo được nguồn thu nhờ việc bán các sản phẩm đầu ra, nhất là ethanol. Điều này cũng có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng của quốc gia. Công nghệ này đã được đăng ký độc quyền ở Mỹ. Nhưng để chứng minh những tính năng ưu việt của công nghệ này, công ty ông Bình sẵn sàng đầu tư khoảng 10 triệu USD để xây dựng, vận hành một nhà máy mẫu, xử lý khoảng 20-30 tấn rác/ngày. Thời gian xây dựng, vận hành nhà máy mẫu này chỉ khoảng một năm. Tuy nhiên, ông Bình mong muốn khi TP.HCM cho phép chạy mẫu thì phải có những đảm bảo rằng nếu công nghệ này ưu việt, công ty phải được TP.HCM chấp thuận dự án.
| Ưu tiên tái chế, giá thành thấp Hiện nay chủ trương thu hút nguồn lực tư nhân đầu tư vào lĩnh vực xử lý rác ở TP.HCM phát huy hiệu quả khá tốt. Ngoài các bãi rác đang vận hành (Đa Phước, Vietstar) thì nhiều dự án khác (Tâm Sinh Nghĩa, Thành Công) do tư nhân đầu tư cũng đang chạy nước rút, chuẩn bị nhận rác. Ngoài ra, một số nhà đầu tư cũng muốn vào khu xử lý rác Thủ Thừa (Long An) nhưng thành phố chưa dám nhận do còn vướng mặt bằng. Rác sinh hoạt ở thành phố tăng khá nhanh, sẽ tăng lên 8.000 tấn/ngày vào năm 2015. Tuy vậy, các bãi chôn lấp rác hiện ở TP.HCM thừa sức đáp ứng lượng rác thải này nên không còn lo chuyện ứ rác. Nhưng điều cần quan tâm trong thời gian tới là ưu tiên chọn lựa công nghệ xử lý rác hiện đại, tăng tỉ lệ tái chế lên cao và giá thành xử lý rác thấp. Đồng thời sẽ có những ràng buộc cụ thể để đảm bảo các nhà đầu tư thực hiện theo đúng các cam kết về việc tái chế chứ không phải chỉ tập trung chôn lấp như thời gian qua. Ông NGUYỄN TRUNG VIỆT, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM |
NGUYÊN VÕ
