Ngày 22-5, Bộ Y tế tổ chức cuộc họp trực tuyến về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola.
4 dấu hiệu bất thường của đợt dịch mới
Tại cuộc họp, TS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho biết Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nhóm A đặc biệt nguy hiểm. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh, tỉ lệ tử vong có thể lên tới 90%.
Virus Ebola lây truyền sang người từ các loài động vật hoang dã như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng. Bệnh lây lan từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, nội tạng hoặc các dịch cơ thể khác của người nhiễm bệnh.
Sự lây nhiễm cũng có thể xảy ra khi tiếp xúc với các bề mặt và vật dụng bị nhiễm bẩn bởi các dịch này như chăn ga gối đệm hoặc quần áo.
Bệnh Ebola có 6 chủng, trong đó 3 chủng phổ biến nhất gồm chủng virus Ebola, chủng virus Sudan và chủng virus Bundibugyo. Chủng Bundibugyo được xác định là nguyên nhân gây nên đợt dịch bệnh hiện tại ở khu vực châu Phi.
Đáng chú ý, hiện mới chỉ có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh Ebola do chủng Ebola gây ra. Các chủng khác bao gồm cả Bundibugyo vẫn chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tình hình dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda đang diễn biến phức tạp. Ngày 17-5, WHO đã chính thức công bố đợt dịch này là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế. Kể từ năm 1976 đến nay, dịch bệnh đã được ghi nhận tại 13 quốc gia châu Phi. Đợt bùng phát hiện tại là lần thứ 17 xuất hiện tại Congo.
Các quốc gia ngoài khu vực châu Phi như Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, Vương quốc Anh và Ý cũng từng ghi nhận ca bệnh xâm nhập, hầu hết là nhân viên y tế tham gia hỗ trợ chống dịch hoặc công dân di chuyển từ vùng dịch trở về.
Cụ thể, tại Congo, ngày 5-5 WHO ghi nhận 4 nhân viên y tế tại tỉnh Ituri tử vong. Đến ngày 15-5, nguyên nhân tử vong được xác nhận là do nhiễm chủng virus Bundibugyo.
Đến ngày 16-5, tỉnh Ituri ghi nhận 8 trường hợp xác định tại phòng xét nghiệm, 246 trường hợp nghi ngờ và 80 trường hợp tử vong nghi ngờ. Tính đến ngày 18-5, số trường hợp mắc và tử vong tiếp tục gia tăng lên 516 ca nghi nhiễm, trong đó có 131 ca tử vong.
Tại Uganda, tính đến ngày 16-5 đã ghi nhận 2 trường hợp mắc bệnh, trong đó 1 ca tử vong. Cả 2 trường hợp này đều đến từ Congo, chưa xác định có mối liên quan về dịch tễ rõ ràng nhưng các chùm ca bệnh tại 2 nước đều có triệu chứng phù hợp với bệnh do chủng Bundibugyo gây ra.
TS Hoàng Minh Đức chỉ ra 4 điểm bất thường của đợt dịch lần này. Thứ nhất, việc xuất hiện các chùm ca bệnh tử vong bất thường trong cộng đồng với các triệu chứng của bệnh Ebola do chủng Bundibugyo. Cùng với đó, việc 4 nhân viên y tế tử vong do nghi ngờ mắc bệnh gây quan ngại lớn về sự lây truyền liên quan đến chăm sóc sức khỏe, những lỗ hổng trong các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn và khả năng bùng phát trong các cơ sở y tế.
Thứ hai là giới chuyên môn chưa chắc chắn về số lượng người nhiễm bệnh thực sự, phạm vi lây lan và mối liên quan dịch tễ.
Thứ ba thể hiện ở tỉ lệ mẫu bệnh phẩm có kết quả dương tính cao, với 8/13 trường hợp dương tính được thu thập ở nhiều khu vực khác nhau. Sự gia tăng các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh và các chùm ca tử vong trên khắp tỉnh Ituri cho thấy có khả năng ghi nhận số ca mắc thực tế lớn hơn số lượng đã được báo cáo, đồng thời phản ánh nguy cơ lây lan ở cấp địa phương và khu vực.
Dấu hiệu thứ tư là dịch bệnh đã ghi nhận sự lây lan sang các nước có chung đường biên giới.
Việt Nam sẵn sàng sinh phẩm xét nghiệm, giám sát chặt người nhập cảnh
TS Hoàng Minh Đức thông tin, WHO đánh giá nguy cơ dịch bệnh ở mức cao tại quốc gia bị ảnh hưởng và khu vực, nhưng ở mức thấp trên phạm vi toàn cầu trong đó có Việt Nam.
Tính đến ngày 21-5, Việt Nam chưa từng ghi nhận trường hợp mắc bệnh Ebola. Dù nguy cơ xâm nhập vào nước ta từ Congo và Uganda là thấp, nhưng không thể loại trừ khả năng lây lan dịch bệnh thông qua hành khách nhập cảnh trở về từ các quốc gia, khu vực đang có dịch.
Cục Phòng bệnh đã phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam theo dõi sát diễn biến tình hình dịch, nhận định nguy cơ xâm nhập và liên tục cập nhật các biện pháp phòng chống thông qua cơ quan đầu mối Điều lệ Y tế quốc tế.
Đồng thời, Cục Phòng bệnh đã ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát, phòng chống bệnh, yêu cầu giám sát chặt chẽ người nhập cảnh, đặc biệt lưu ý những người đến từ các khu vực quốc gia có dịch bệnh.
Bộ Y tế đã phân công các Viện Vệ sinh dịch tễ và Viện Pasteur sẵn sàng hỗ trợ các địa phương. Các Viện đã tiến hành họp trực tuyến với các địa phương để cung cấp thông tin, cập nhật tình hình, hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật và thống nhất nội dung về giám sát, lấy mẫu, vận chuyển mẫu bệnh phẩm xét nghiệm trên toàn quốc.
Về năng lực xét nghiệm, hiện tại một số Viện đầu ngành của Bộ Y tế như Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP.HCM đã có đầy đủ trang thiết bị, nhân lực cùng phòng an toàn sinh học cấp III để xét nghiệm giải trình tự gen và Realtime PCR chẩn đoán xác định virus Ebola.
2 đơn vị này cũng đã đặt mua sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu theo hướng dẫn của WHO, dự kiến các sinh phẩm sẽ về đến Việt Nam trong 7-10 ngày.
Trong thời gian tới, Cục Phòng bệnh sẽ tiếp tục tổ chức hội thảo tập huấn về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola tới các sở y tế, trung tâm kiểm soát bệnh tật, trung tâm kiểm dịch y tế quốc tế các tỉnh, thành, đặc biệt mời chuyên gia của Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ chia sẻ kinh nghiệm về phòng, chống dịch bệnh do virus Ebola.
Cục sẽ phối hợp chặt chẽ với WHO và các quốc gia để cập nhật tình hình dịch bệnh, các biện pháp phòng, chống trên thế giới và kịp thời chỉ đạo các địa phương thực hiện các biện pháp phòng, chống và tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.
Dịch bệnh Ebola đầu tiên được ghi nhận vào năm 1976 tại Nam Sudan và Congo, dịch bệnh xảy ra tại một ngôi làng gần sông Ebola nên từ đó căn bệnh này được đặt tên là Ebola.
