Tại hói (làng nhỏ nằm bên khe suối) Châu Ê ở thôn La Khê, Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy (Thừa Thiên-Huế), người dân vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại năm 1999, núi Châu Ê nổi cơn thịnh nộ và vùi lấp nhà cửa.
Người dân hói Châu Ê bỏ đi, để lại những ngôi nhà hoang điêu tàn. Ảnh: LÊ PHI
Vùi nát nhà dân
Mặt đất nứt toác, núi như chuyển động và cứ thế xẻ từng vách đá ném xuống chôn vùi những người dân vốn tựa lưng vào nó để mưu sinh bao đời nay. Hàng ngàn khối đất đá đổ ào xuống. Năm ngôi nhà nhỏ bị chôn vùi hoàn toàn. Núi đất biến người dân thành những kẻ trắng tay. Một thời gian sau đó, năm hộ dân này đã được di dời khẩn cấp. Họ được bố trí những lô đất mới để lánh nạn.
Anh Trần Văn Viện nhớ lại: “Nhà tui bị đất đá chôn vùi hết. May mà nghe tiếng rắc rắc trên núi nên kịp ôm con bỏ chạy, không thì bị chôn sống cả rồi”.
Hàng chục hộ đã bỏ làng đi dần, đến bây giờ chỉ còn 16 hộ trong khu vực báo động.
Mệ Lê Thị Thí cùng các con vô cùng hoang mang trước vết sụt lún dị thường của lòng đất. Ảnh: LÊ PHI
Bà Lê Thị Thí sống trong hói Châu Ê nói: “Mưa lần mô là đất đá trút xuống lần đó. Cứ thấy thình thịch trên núi là tui chạy ra đường lớn, có khi đến người quen ở tạm”. Bà Thí hiện đang ở với hai đứa cháu bên vách núi Châu Ê. Nơi đây đã nuôi lớn sáu đứa con của bà nhưng sự hung hãn của núi khiến họ sợ hãi đã bỏ hói mà đi.
Cả làng sợ hãi, một số gia đình đã bỏ làng ra đi để bảo toàn tính mạng khi còn chưa quá muộn. Những hộ còn ở lại sống trong thấp thỏm âu lo, không biết cái chết ập xuống lúc nào nếu lòng đất tiếp tục dậy sóng.
Ông Nguyễn Văn Tân, trưởng thôn La Khê, nhớ lại: “Khu vực đó lâu nay người dân sinh sống yên bình. Sau năm 1999 đến nay, lòng đất cứ quẫy đạp, đá trên núi cứ sập xuống uy hiếp dân làng”.
Địa điểm thường xuyên sụt lở nằm bên khe Châu Ê, tựa lưng vào núi Châu Ê. Cứ mùa mưa đến, đất đá từ núi Châu Ê, từ đồi Thiên An đổ vùi sập nóc nhà. Người dân ngủ không trọn giấc, có khi thức trắng đêm, nơm nớp âu lo trong những ngày mưa lũ.
Đá lấn đất trồng trọt
Các bãi cát mọc lên như nấm gần núi Châu Ê. Ảnh: LÊ PHI
Tháng 11-2010, cả thôn La Khê lại một phen hoảng loạn. Lòng đất vẫn tiếp tục làm khổ những người dân còn lại ở hói Châu Ê. Núi Châu Ê cuốn sập nhà văn hóa thôn, người dân phải bỏ chạy giữa đêm khuya.
“Khoảng 9 giờ tối thì đất bắt đầu nứt và sập. Người dân trong hói gọi điện thoại ra cầu cứu. Khi tui huy động anh em dân quân tự vệ, thanh niên và cán bộ thôn đến hiện trường thì ngôi nhà văn hóa đã hoàn toàn biến mất” - ông Tân như vẫn chưa kịp hoàn hồn kể lại.
Lòng đất ở hói Châu Ê vẫn tiếp tục rạn nứt. Có nơi đất nứt kéo dài khoảng 400 m và trôi xuống khe làm thu hẹp con đường chính rộng lớn đi vào hói. Nay con đường này bé lại, rất nguy hiểm vào mùa mưa khi đất liên tục sạt lở. Người dân đã dùng đá để vá những lỗ thủng không đáy trong lòng đất. 16 hộ còn lại này được xem là những hộ dân liều mạng vì dám ở lại giữ gìn những tấc đất ngày xưa cha ông đã bỏ sức khai hoang.
Anh Lê Út khiếp đảm kể: “Hôm qua về thăm nhà, nhìn thấy các luồng đất nứt mà tui hết hồn. Cây cối khu vực vào xóm bị đất cuốn sập và chôn vùi hết. Nhà mạ (mẹ) tui cũng chênh vênh trên vách núi”.
Toàn thôn La Khê chỉ có 57 hộ với 215 nhân khẩu nhưng hầu như không có đất làm ruộng lúa, chỉ có những mảnh đất cằn cỗi để trồng những thứ cây dễ sống. Độ màu mỡ không còn, đất đá khô cằn nên người dân sống rất khó khăn. “Diện tích đất trồng hoa màu đang dần thu hẹp vì bị đất đá xâm lấn. Dân bám trên những mảnh đất cằn cỗi ấy mà sống cũng vật vờ lắm” - ông Tân, trưởng thôn, nói.
Sống liều
Chị Nguyễn Thị Sương, đang sống liều trong hói Châu Ê, cho rằng chưa chứng kiến điều gì kinh hãi bằng việc đất đá sập lún. Mưa lũ cũng không sợ bằng việc nền nhà chuyển động như muốn kéo tất cả xuống hố sâu. Theo chị Sương thì cứ mưa đến là núi sập. Người dân khiếp sợ nhưng chưa có điều kiện nên họ chưa thể chuyển đi. Ngoài ra, những hộ dân như chị Sương chưa chuyển đi là vì còn phải lo chuyện hương khói tổ tông trong hói Châu Ê. Hói ngày càng vắng người. Xóm nghèo càng thêm điêu tàn, hoang vu.
“Núi sập xuống đè hết nhà cửa và đồ đạc. Mỗi khi mưa trút xuống là lo sợ nơm nớp. Bây giờ chưa có nhà ở mới nên sống liều chứ đất đè chết khi mô không biết” - chị Hồ Thị Kim Long cho biết.
Theo người dân trong hói thì khe Châu Ê là một nhánh của sông Hương. Nguyên nhân của việc đất đá thường xuyên đổ xuống gây hỗn loạn là có phần tác động của con người. Tại khu vực thôn La Khê có hàng chục bãi cát sạn, hàng trăm phương tiện tàu ghe đang cày xới lòng sông Hương. Sự cày xới này đã làm lòng đất thay đổi, dẫn đến những hậu quả khôn lường tại hói Châu Ê.
Mặt khác là do việc ngăn đập thủy điện Bình Điền và hồ Tả Trạch đã làm cho vùng đất này có những mạch nước ngầm dần dần xói mòn trong lòng đất. Đất có thể bị kéo sập bất cứ khi nào nếu chênh lệch mức nước. “Nước hồ luôn lớn hơn và dần dần thấm vào đất, rữa trôi đất đá. Nó tạo thành các mạch ngầm khi nước lũ về thì đất đá những khu vực nào yếu hơn sẽ tự động bị lún sụt” - ông Tân nói về sự khác thường của lòng đất.
| Theo ông Nguyễn Văn Tân - trưởng thôn La Khê thì hiện tại UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế đang lên kế hoạch cấm khai thác cát sạn tại các bến bãi gần khu vực ven thành phố (trong đó có La Khê). Những bến bãi này sẽ được chuyển đi nơi khác cách chỗ cũ khoảng 10 km về phía thượng nguồn để tránh tình trạng sụt lún và làm ảnh hưởng đến các di tích. Khi chuyển các bến cát này đi, có lẽ lòng đất Châu Ê sẽ bớt phần hung hãn, người dân sẽ vơi đi nỗi ám ảnh thường nhật về nạn sụt lún. |
LÊ PHI
