Chiết nạp gas lậu: Thiếu chế tài xử lý

Chiều qua (24-2), Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo bàn về thực trạng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chiết nạp gas và các giải pháp ngăn chặn.

“Cùng với sự lớn mạnh của thị trường thì môi trường kinh doanh gas đang tồn tại nhiều bất cập như chất lượng vỏ bình gas, nạn kinh doanh gas giả, sang chiết nạp trái phép, nhái nhãn mác, nhập khẩu bình gas cũ và các hành vi cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp” - đại diện Công ty Luật hợp danh Bross và cộng sự nhận xét khái quát.

1/3 số lượng vỏ bình gas là giả mạo

Cũng theo vị đại diện này, có hai loại vi phạm phổ biến trong hoạt động kinh doanh gas. Thứ nhất là thu gom bình gas của các doanh nghiệp khác và tẩy xóa các dấu hiệu, thương hiệu trên bình, sau đó chiết nạp gas vào để bán ra thị trường. “Trong khoảng 70 công ty kinh doanh gas trên thị trường, chỉ có khoảng 40 công ty có đăng ký nhãn hiệu vỏ bình gas. Khoảng 30% số lượng vỏ bình gas cung cấp trên thị trường là giả mạo”.

Thực tế, một số tổ chức và cá nhân lập ra các nhà máy với chức năng đăng ký là cải tạo, sửa chữa vỏ bình gas nhưng thực tế là chiếm dụng vỏ bình gas của hãng khác, sau đó cải tạo, đóng dập số serie mới, sơn hoặc dán logo, nhãn mác biến thành vỏ bình gas của hãng mình để bán ra thị trường. Trong khi đó, vỏ bình gas là tài sản lớn nhất của doanh nghiệp, chiếm khoảng 60%-70% tổng giá trị tài sản. Đơn vị sở hữu bình gas phải đóng thuế, phải mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự, chi phí quảng bá cho thương hiệu...

Vi phạm phổ biến thứ hai là chiết nạp gas và các bình mang thương hiệu gas có uy tín để bán thường là có gian lận về trọng lượng. Theo số liệu từ Bộ Khoa học và Công nghệ, gần 65% cơ sở kinh doanh được kiểm tra có vi phạm về trọng lượng, mức độ vi phạm khoảng 3% ở mỗi bình khi giao hàng. Bộ này cũng cảnh báo hiện có hơn 10% vỏ bình gas không qua kiểm định và con số thực tế có thể lớn hơn rất nhiều.

Thực tế khiến các doanh nghiệp kinh doanh gas chân chính giảm lợi nhuận ước tính khoảng 6-8 tỷ đồng mỗi tháng do bị giảm sản lượng kinh doanh gas và thêm khoảng 3-4 tỷ đồng mỗi tháng (với thị trường miền Bắc) do bị chiếm dụng vỏ bình bất hợp pháp. Ngoài ra, theo thống kê, riêng năm 2008, cả nước đã xảy ra 42 vụ cháy nổ gas làm sáu người chết và bị thương.

Xử lý nhẹ hều!

Đó là nhận xét của nhiều đại diện doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này. Đại diện Công ty Luật Bross đưa ra dẫn chứng về trường hợp bà Phan Thị Tâm A (quận Bình Thạnh, TP.HCM) bị cơ quan chức năng bắt giữ hai lần trong vòng 20 ngày về tội tiêu thụ gas giả nhãn hiệu số lượng lớn, thế nhưng tổng mức nộp phạt hành chính chỉ là 30 triệu đồng.

Trường hợp bị cáo Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Miền Đông thì chỉ bị tuyên 18 tháng tù, cho hưởng án treo về tội sản xuất, mua bán hàng giả trong khi bị cáo này có 11 hành vi vi phạm pháp luật như chiếm đoạt tài sản trái phép của các công ty kinh doanh gas, biến hàng thật thành hàng giả...

Ông Trần Đức Vĩnh, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và chức vụ (C15) thừa nhận do thiếu hành lang pháp lý nên việc điều tra, xử lý vi phạm còn rất hạn chế. “Những năm vừa qua mới chỉ có một thông tư, một quyết định liên quan đến việc kinh doanh mặt hàng này” - ông Vĩnh nói.

Đồng tình, đại diện Hiệp hội Gas Việt Nam nhận xét: “Thị trường kinh doanh gas phát triển quá nóng trong khi hành lang pháp lý lại chưa đầy đủ...”. Nhưng quan trọng hơn, theo ông, việc xử lý vi phạm trên thực tế không nghiêm túc, “có trường hợp bắt hôm trước hôm sau thả, có trường hợp vi phạm 6-7 lần vẫn chỉ xử lý hành chính. Lợi nhuận phi pháp lớn trong khi chế tài xử phạt quá nhẹ, chỉ vài ba triệu đồng nên không đủ sức răn đe”.

Cạnh tranh kiểu “cá lớn nuốt cá bé”

Theo ông Trần Văn Doanh (C15), những người trực tiếp hoạt động đấu tranh chống loại tội phạm này có hai trăn trở. Hiện nay, có hai vi phạm có thể xử lý được hình sự. Thứ nhất là giả chất lượng. Nhưng “Xin hỏi tất cả đơn vị kinh doanh gas có doanh nghiệp nào đăng ký chất lượng gas hay không? Trong khi để xử lý được hình sự thì phải tổ chức giám định. Điều này gây khó cho chúng tôi”.

Vi phạm thứ hai là xâm phạm sở hữu công nghiệp, theo ông Doanh, chính các doanh nghiệp kinh doanh gas cũng có lỗi. “Tại sao các doanh nghiệp lại cho phép nhau công khai thu mua vỏ bình của nhau? Chúng tôi từng kiểm tra, phát hiện có cơ sở đang cất giữ hàng ngàn vỏ bình nhưng không xử lý được vì không bắt được quả tang họ đang sang chiết lậu”. Ông Doanh còn nói thực tế, nhiều doanh nghiệp cạnh tranh không lành mạnh, triệt tiêu lẫn nhau theo kiểu “cá lớn nuốt cá bé”. “Doanh nghiệp này thu mua hết vỏ bình của doanh nghiệp kia, phải doanh nghiệp vốn nhỏ thì lấy đâu vốn mà tiếp tục quay vòng kinh doanh. Để chống được tình trạng này có một biện pháp rất hiệu quả, các doanh nghiệp có dám cam kết để đưa vào luật, nếu thu gom vỏ bình của nhau, cứ sang chiết gas là phạm luật?” - ông Doanh hỏi.