Mấy ngày nay, mạng xã hội bàn luận nhiều về đoạn clip ghi lại phần trao đổi trong một chương trình phát sóng trên truyền hình giữa Hoa hậu Đoàn Thiên Ân và Hoa khôi Uyên Nhi (hoa khôi Trường Đại học Nam Cần Thơ).
Theo đó, Hoa hậu Đoàn Thiên Ân đã sử dụng thuật ngữ “pick me girl” (sử dụng để chỉ những cô nàng thích chứng tỏ mình nổi trội, vượt bậc và đặc biệt hơn những cô gái khác, thường mang ý mỉa mai- PV) để nói về Hoa khôi Uyên Nhi. Ngay khi Đoàn Thiên Ân dứt lời nhận xét, Uyên Nhi gượng gạo đáp lời: "Chị nói vậy tội em quá".
Dù phát ngôn được đưa ra trong bối cảnh đối thoại cá nhân, song việc một khái niệm mang hàm ý tiêu cực xuất hiện công khai trên sóng truyền hình đã đặt ra nhiều câu hỏi về chuẩn mực ngôn ngữ nơi công cộng, đặc biệt là khi người phát ngôn là người của công chúng.
Dưới góc độ pháp lý, danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Trường hợp thông tin, hình ảnh được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng gây ảnh hưởng xấu đến cá nhân nào thì phải được gỡ bỏ, cải chính bằng chính phương tiện đó. Nếu thông tin do cơ quan, tổ chức, cá nhân cất giữ thì phải bị hủy bỏ. Người bị ảnh hưởng có quyền yêu cầu bác bỏ thông tin, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 34 Bộ luật Dân sự
Việc công khai gán ghép hoặc “dán nhãn” một cá nhân vào một khái niệm mang tính tiêu cực, khi không có căn cứ rõ ràng hoặc không được sự đồng ý của người đó, là hành vi không chuẩn mực, không phù hợp, thậm chí có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Người nổi tiếng, người đẹp, hoa hậu vốn được xem là biểu tượng của chân - thiện - mỹ, sở hữu một "quyền năng" xã hội rất lớn. Mỗi lời nói, hành động của họ có thể trở thành thước đo cho một bộ phận lớn khán giả, đặc biệt là giới trẻ.
Khi nghệ sĩ sử dụng những thuật ngữ mang tính “dán nhãn” tiêu cực, họ vô tình tạo ra tiền lệ cho việc công khai công kích cá nhân dưới danh nghĩa “thẳng thắn”. Một người nổi tiếng thực thụ cần hiểu rằng giá trị của họ nằm ở khả năng lan tỏa năng lượng tích cực và sự tử tế, thay vì tạo ra những tranh cãi xoay quanh các khái niệm gây chia rẽ.
Trong kỷ nguyên số, một phát ngôn sơ suất có thể trở thành vũ khí cho nạn bạo lực mạng. Thuật ngữ như “pick me girl” vốn dĩ đã mang tính định kiến giới và công kích cá nhân. Khi người nổi tiếng sử dụng nó trên sóng truyền hình, họ đã vô tình bình thường hóa việc xúc phạm danh dự người khác bằng những từ ngữ lóng mang tính miệt thị.
Phát ngôn thiếu chuẩn mực của nghệ sĩ có thể tạo ra một làn sóng tấn công tập thể nhắm vào nạn nhân, gây ra những tổn thương tâm lý sâu sắc mà đôi khi chính người phát ngôn cũng không lường trước được.
Danh tiếng của nghệ sĩ là một loại tài sản đặc biệt, được xây dựng dựa trên sự tin yêu của khán giả. Việc kiểm soát cảm xúc và lựa chọn ngôn ngữ phù hợp trong mọi tình huống (dù là bột phát hay theo kịch bản) là biểu hiện của sự chuyên nghiệp.
Nghệ sĩ đại diện cho các giá trị nhân văn của thương hiệu. Những phát ngôn lệch chuẩn không chỉ hủy hoại hình ảnh cá nhân mà còn làm tổn hại đến niềm tin của công chúng vào những danh hiệu cao quý mà họ đang nắm giữ.
Tóm lại đây là một bài học về phát ngôn lần trước khi nói trên sóng truyền hình. Người nổi tiếng nên tận dụng sức ảnh hưởng của mình để xây dựng môi trường mạng văn minh, trở thành bộ lọc văn hóa, giúp công chúng tiếp cận với những giá trị ngôn ngữ chuẩn mực, giàu tính xây dựng.
