Ông Võ Ngọc Hiệp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng vừa có công văn gửi Sở Tài chính yêu cầu báo cáo tình hình giải ngân vốn đầu tư công năm 2025. Đồng thời, báo cáo tình hình chuẩn bị hồ sơ, thủ tục của các dự án dự kiến khởi công mới năm 2026.
Truy vết trách nhiệm: Không có vùng cấm cho sự chậm trễ
Trong bối cảnh Lâm Đồng nằm trong nhóm địa phương có tỉ lệ giải ngân dưới mức bình quân cả nước, lãnh đạo tỉnh quyết định hành động quyết liệt ngay đầu tháng 1-2026.
Công văn gửi Sở Tài chính và các đơn vị liên quan là mệnh lệnh hành chính. Theo đó, hạn chót ngày 9-1, Sở Tài chính phải báo cáo bức tranh toàn cảnh về giải ngân vốn đầu tư công năm 2025.
Điểm nhấn trong chỉ đạo lần này là yêu cầu cá thể hóa trách nhiệm. UBND tỉnh yêu cầu không đổ lỗi cho khách quan mà phải phân tích cụ thể nguyên nhân chủ quan từ việc chấp hành chỉ đạo của cấp trên. Tỉnh yêu cầu xác định rõ trách nhiệm từng tập thể, cá nhân, trách nhiệm phối hợp giữa các đơn vị và điểm mặt nhà thầu thi công yếu kém.
UBND tỉnh yêu cầu thống kê ngay các dự án vốn năm 2024 chuyển sang 2025 bị hủy. Đồng thời dự báo những dự án vốn 2025 có nguy cơ bị hủy do không đủ điều kiện kéo dài sang 2026.
Tỉnh giao Sở Tài chính theo dõi, đôn đốc, tổng hợp, báo cáo tình hình giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 theo các mốc từ 31-12-2025 đến ngày 31-1-2026.
Sở Tài chính tham mưu kịch bản làm việc với các chủ đầu tư có dự án giải ngân thấp, không đạt yêu cầu, bao gồm các đơn vị, nhà thầu có vướng mắc. Các nội dung này và báo cáo thủ tục của 34 dự án khởi công mới năm 2026 phải gửi UBND tỉnh trước ngày 9-1.
Nguyên nhân và giải pháp
Một chuyên gia cho rằng nếu chỉ nói do "vướng giải phóng mặt bằng" hay "thiếu vật liệu" thì đó là những câu trả lời đã quá cũ kỹ. Theo chuyên gia này, nguyên nhân cốt lõi nằm ở "căn bệnh" sợ sai và hội chứng "bóng chuyền hành chính".
Vấn đề là cán bộ thực thi sợ trách nhiệm, dẫn đến quy trình thẩm định, phê duyệt hồ sơ bị kéo dài, chạy lòng vòng từ sở này sang ban nọ. Như một quả bóng chuyền, không ai dám "đập bóng" dứt điểm.
Giải pháp là cần cơ chế bảo vệ cán bộ dám làm, đồng thời có chế tài "thanh loại" ngay những vị trí trì trệ. Cần giao khoán thời gian xử lý hồ sơ theo giờ thay vì theo ngày.
Vấn đề thứ hai là năng lực nhà thầu yếu, luôn chờ tiền tạm ứng mới làm hoặc thi công dàn trải dẫn đến đứt gãy dòng tiền. Giải pháp là kiên quyết cắt hợp đồng, cấm thầu vĩnh viễn với đơn vị chây ì, thay thế bằng nhà thầu có năng lực. Đừng để dự án công trở thành "bình thở oxy" cho doanh nghiệp yếu kém.
Vấn đề tiếp theo là khâu chuẩn bị đầu tư. Đa phần vốn tắc là do khi lập dự án tính toán không kỹ, khi thực hiện mới thấy vướng quy hoạch, sai thiết kế. Giải pháp là thà chậm ở khâu chuẩn bị để kỹ lưỡng còn hơn nhanh lúc đầu rồi "đắp chiếu" về sau.
"Tiền đầu tư công là nguồn vốn dẫn dắt nền kinh tế. Để tiền 'ngủ đông' là sự lãng phí cơ hội phát triển. Động thái mổ xẻ quyết liệt của Lâm Đồng là liều thuốc đắng cần thiết để dòng vốn thực sự chảy vào đời sống", vị chuyên gia nhận định.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, số giải ngân thực tế đến hết ngày 25-12-2025 là 635.624,3 tỷ đồng, đạt 69,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và có 11 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước.
Tuy nhiên, vẫn còn 21 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới bình quân chung, trong đó gồm các tỉnh: Tuyên Quang; Sơn La; Đắk Lắk; Vĩnh Long; Quảng Trị; Lâm Đồng; Khánh Hòa; Cao Bằng; Hưng Yên, An Giang, Lạng Sơn, Cà Mau và các thành phố: Cần Thơ, Đà Nẵng; Huế và TP.HCM.
