Hàn lưu: Kết quả của môi trường sáng tạo

Tuy đang ở đỉnh cao Hàn lưu cũng bị xem là chựng lại vì bảo thủ, bóp nghẹt sáng tạo.

. PV: Hàn lưu là hiện tượng được nhiều người quan tâm. Trong một thời gian ngắn Hàn lưu đã phát triển mạnh tạo dấu ấn trên nhiều châu lục. Xin ông cho biết việc phát triển, đầu tư cho văn hóa được chính phủ Hàn Quốc thực hiện như thế nào?

+ GS Won - Taek Kang, ĐH Quốc gia Seoul: Hàn lưu ra đời sau thời kỳ chuyển từ chính quyền quân sự qua chính phủ dân sự. Thời điểm này, chính phủ gặp rất nhiều khó khăn. Bởi trước đó, xã hội được kiểm soát và mọi thứ nằm trong trật tự, dễ dàng điều khiển hơn nhưng sau khi dân chủ hóa thì nhu cầu người dân độc lập hơn, nên khó khăn lớn nhất là làm sao để hài hòa những nhóm xã hội khác nhau.

Chính vì thế, việc phát triển hay đầu tư văn hóa chưa phải là dự định của chính phủ hướng tới ngay sau thời kỳ chuyển tiếp. Thế nhưng sau khi tiến trình dân chủ hóa ổn định thì văn hóa lại phát triển. Bởi với dân chủ hóa, chính phủ tham gia ít hơn, người dân quyết định nhiều hơn và trong quá trình bầu cử các đảng phải phải đưa ra những lời hứa dựa trên lợi ích của người dân và đảm bảo thực hiện được những lời hứa đó. Thế nên phát triển văn hóa là kết quả tự nhiên của tiến trình dân chủ hóa chứ không phải chính sách của chính phủ chuẩn bị từ trước.

Nhóm nhạc SNSD trong chuyến lưu diễn SM Town Live World Tour đánh dấu K-pop làm xáo trộn làng giải trí Âu - Mỹ vào cuối năm 2011. Ảnh: MSD

Chú ý nhu cầu công chúng

. Ông đánh giá mức độ thành công của Hàn lưu như thế nào?

+ Tôi không thể nói chính xác mức độ thành công của Hàn lưu trên thế giới nhưng tôi nghĩ là thành công. Tại nhiều quốc gia tôi đến thì hầu như ở đâu tôi cũng có thể bắt gặp văn hóa Hàn thông qua âm nhạc, phim, trang phục...

. Thực tế Hàn lưu vẫn chỉ dừng ở quảng bá văn hóa đại chúng với các sản phẩm nhạc Hàn (K-pop), phim truyền hình Hàn (K-movies), thời trang Hàn... chứ chưa phải là những sản phẩm văn hóa tinh hoa của giới trí thức.

+ Trong văn hóa Hàn Quốc có rất nhiều bộ phận văn hóa khác nhau. Tại sao văn hóa đại chúng Hàn Quốc phổ biến hơn? Bởi văn hóa đại chúng gồm nhạc, phim, thời trang... là những sản phẩm văn hóa hấp dẫn hơn, đặc biệt đối với giới trẻ. Vì thế không thể nói chính phủ hay các công ty quảng bá văn hóa của Hàn Quốc chỉ chú trọng quảng bá văn hóa đại chúng.

Ngay cả văn hóa đại chúng thì cũng có nhiều nhánh rẽ, Hàn lưu thành công tôi nghĩ một phần do những sản phẩm văn hóa Hàn phù hợp cho từng quốc gia cụ thể. Ngoài những nước châu Á có tương đồng văn hóa thì như các quốc gia thuộc khối Ả Rập cũng rất mê phim Hàn và sau đó là văn hóa Hàn. Không ai nghĩ những quốc gia này có thể thích văn hóa Hàn nhưng thực tế phim Hàn rất mạnh ở thị trường này. Đặc biệt là những phim lấy đề tài gia đình, thể hiện vai trò của người cha, người chồng trong gia đình thì phù hợp với người dân Ả Rập.

Không phải băn khoăn về bước đi

. Hàn lưu giúp kinh tế lẫn hình ảnh Hàn Quốc phát triển như thế nào?

+ Tôi không nắm được con số cụ thể về kim ngạch xuất khẩu của các công ty giải trí nhưng điều quan trọng nhất của Hàn lưu làm được là phổ cập hình ảnh Hàn Quốc trên toàn thế giới.

. Vậy Việt Nam nên chuẩn bị những bước đi như thế nào để có thể xuất khẩu văn hóa ?

+ Khoan hãy băn khoăn bước đi như thế nào, quan trọng là các bạn phải tạo ra môi trường để người trẻ có thể sáng tạo, phát triển tư duy. Có sáng tạo mới mong có những cái gì đó để phát triển sau này. Giới trẻ ở Hàn Quốc hiện tại không bị áp lực từ chính quyền hay bất kỳ ai trong việc tự do sáng tạo của họ.

Xin cảm ơn ông.

QUỲNH TRANG