Chính phủ đã ban hành Nghị định 142/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo, có hiệu lực từ ngày 1-5. Trong đó, Điều 18 quy định về thông báo và gắn nhãn hiển thị đối với nội dung do hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra hoặc chỉnh sửa.
Điều 11 của Luật Trí tuệ nhân tạo quy định bên triển khai phải thông báo rõ ràng khi cung cấp ra công cộng nội dung do hệ thống AI tạo ra hoặc chỉnh sửa có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật hoặc nguồn gốc nội dung.
Bên triển khai có trách nhiệm thông báo rõ ràng khi cung cấp ra công cộng văn bản, âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống AI nếu nội dung đó có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Hướng dẫn nội dung này, Chính phủ quy định bên triển khai phải gắn nhãn dễ nhận biết đối với âm thanh, hình ảnh hoặc video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống AI trong các trường hợp: Mô phỏng hoặc giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật; tái hiện sự kiện thực tế để phân biệt với nội dung thật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Việc thông báo và gắn nhãn hiển thị phải bảo đảm rõ ràng, dễ hiểu và dễ nhận biết đối với người tiếp nhận. Việc này phải được thực hiện trước hoặc tại thời điểm người tiếp nhận tiếp cận nội dung, không được thiết kế theo cách che giấu hoặc làm giảm khả năng nhận biết bản chất của nội dung. Đồng thời, hình thức thông báo và gắn nhãn phải phù hợp với loại hình nội dung, phương thức cung cấp nội dung và không gây cản trở đáng kể việc hiển thị, trình diễn hoặc sử dụng nội dung.
Theo nghị định, bên triển khai không phải thực hiện nghĩa vụ gắn nhãn hiển thị trong các trường hợp nội dung được chỉnh sửa kỹ thuật nhằm cải thiện chất lượng âm thanh, hình ảnh hoặc video mà không làm thay đổi bản chất hoặc ngữ cảnh chính của nội dung. Quy định này cũng áp dụng với văn bản được xử lý bằng công cụ hỗ trợ sửa lỗi chính tả, ngữ pháp, tóm tắt, diễn giải hoặc dịch thuật mà không làm sai lệch nội dung cơ bản của văn bản gốc.
Ngoài ra, nội dung được sử dụng trong phạm vi nội bộ của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và không được cung cấp ra công cộng; hoặc nội dung được tạo ra trong quá trình nghiên cứu, phát triển hoặc thử nghiệm trong môi trường kiểm soát và không được cung cấp ra công cộng cũng thuộc trường hợp không phải thực hiện nghĩa vụ gắn nhãn hiển thị.
Nghị định cho phép bên triển khai lựa chọn hình thức thể hiện thông báo và nhãn hiển thị phù hợp với loại hình nội dung và phương thức cung cấp, gồm hiển thị trực tiếp trên nội dung; hiển thị tại tiêu đề, phần mô tả hoặc chú thích kèm theo nội dung; hiển thị trên giao diện của nền tảng cung cấp nội dung; hoặc phát thông báo bằng âm thanh và các hình thức phù hợp khác.
Đối với tác phẩm điện ảnh, chương trình nghệ thuật hoặc nội dung sáng tạo, việc thông báo và gắn nhãn hiển thị do bên triển khai trực tiếp đưa nội dung ra công cộng thực hiện và có thể được thực hiện tại phần mở đầu, phần kết thúc, phần danh đề, phần mô tả hoặc tài liệu kèm theo tác phẩm, phù hợp với đặc thù của từng loại hình.
Nghị định quy định việc thông báo và gắn nhãn phải bảo đảm người tiếp nhận có thể nhận biết rõ ràng nội dung được tạo ra hoặc được chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo, không gây nhầm lẫn về nguồn gốc của nội dung.
Trường hợp nội dung do hệ thống AI tạo ra hoặc chỉnh sửa trong quá trình sản xuất, bên thực hiện việc tạo ra hoặc chỉnh sửa nội dung có trách nhiệm cung cấp thông tin cần thiết để thực hiện nghĩa vụ này; bên trực tiếp đưa nội dung ra công cộng thực hiện nghĩa vụ trên cơ sở thông tin được cung cấp.
Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm công bố và cập nhật hướng dẫn kỹ thuật tham chiếu về hình thức thông báo và gắn nhãn hiển thị theo quy định tại Điều 18. Việc công bố không làm phát sinh thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh hoặc nghĩa vụ ngoài quy định của nghị định.
Theo Luật Trí tuệ nhân tạo, bên triển khai là tổ chức, cá nhân sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo thuộc phạm vi kiểm soát của mình trong hoạt động nghề nghiệp, thương mại hoặc cung cấp dịch vụ; không bao gồm trường hợp sử dụng cho mục đích cá nhân, phi thương mại.
