Đài Truyền hình Nhà nước Iran trích dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Ramin Mehmanparast nói rằng bản án khép bà Sakineh Mohammadi Ashtiani, 43 tuổi, vào tội ngoại tình đang được duyệt xét, và việc tuyên án vì tội "đồng lõa giết người" nhắm vào bà vẫn đang được xúc tiến.
Đây là lần thứ hai Iran tuyên bố hoãn tử hình bà Ashtiani, lần trước vào năm 2007. Ông Mehmanparast đã bác bỏ thông tin cho rằng, bà này đã bị đánh 99 roi để trừng phạt, cho đó là tin bịa đặt của phương Tây nhằm tạo thêm tình tiết thương tâm cho vụ việc.
Không biết có phải do áp lực của quốc tế hay không dẫn đến quyết định hoãn tử hình bằng cách ném đá vào bà Ashtiani, song lãnh đạo Iran ít khi nào tỏ dấu hiệu cho thấy họ khuất phục phương Tây. Báo chí Iran cho biết án tử hình ném đá có thể được chuyển sang treo cổ hoặc các hình thức khác. Cách mạng Hồi giáo Iran từng khẳng định rằng họ không bị ảnh hưởng về chính trị hay văn hóa từ bên ngoài, nhất là từ phương Tây.
Biểu tình tại Brandenburg, Đức phản đối án tử hình ném đá với Ashtiani
Tại phiên tòa đầu tiên vào tháng 5/2006 ở Tabriz, bà Ashtiani bị buộc tội "quan hệ bất chính" với 2 người đàn ông mặc dù chuyện này xảy ra sau khi chồng bà chết. Đến tháng 9/2006, một tòa án khác lại truy tố 1 trong 2 người đàn ông vì tội giết chồng của bà. Tòa này còn khép bà vào tội "ngoại tình trong lúc còn ở với chồng" và đưa ra bản án tử hình bằng cách ném đá cho đến chết. Bà đã bác bỏ các cáo trạng này. Nghi phạm là người Azari, nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi phiên tòa diễn ra bằng tiếng Iran. Khi bản án được tuyên, chính bà Ashtiani cũng không hiểu là mình bị kết tội chết.
Tòa án Tối cao Iran ngày 27/5/2007 y án tử hình của tòa án cấp dưới. Vào đầu tháng 8/2010, Tòa án Tối cao Iran đã bác bỏ việc mở lại phiên tòa xử Ashtiani. Trả lời phỏng vấn của báo Times qua điện thoại, luật sư của bà Sakineh kêu gọi quốc tế phải tiếp tục gây sức ép lên chính quyền Tehran, để họ biết rõ quyết định của họ sẽ dẫn đến nhiều hậu quả.
Nhưng mới đây, vào ngày 12/8, cũng chính truyền hình Nhà nước Iran phát băng video phỏng vấn bà trong đó bà thú nhận đã giết chồng. Các tổ chức nhân quyền lên án thông tin này và luật sư của bà Ashtiani cho biết bà chỉ chịu xuất hiện trên đoạn băng video trên sau khi bị tra tấn trong nhà tù. Cho tới nay, Iran vẫn buộc bà Ashtiani cả tội ngoại tình và giết người.
Từ năm 2003, các hiệp hội nhân quyền và Tổ chức Luật sư không biên giới đã tăng cường đấu tranh cho việc xóa bỏ án tử hình và các hình phạt phi nhân đạo khác. Trả lời phỏng vấn báo L'Humanité, nhà xã hội học Iran Chahla Chafiq cho biết: theo quy định của Luật Hồi giáo hiện hành ở Iran, phụ nữ luôn bị xem nhẹ. Ở Iran, Nhà nước và tôn giáo là một. Cơ thể phụ nữ bị xem là nơi chứa đựng tội lỗi. Phụ nữ bị buộc phải sống với người đàn ông mà mình không yêu. Phụ nữ rất khó khăn khi muốn ly hôn, trong khi nam giới thì có quyền bỏ vợ. Bà cho rằng, ở Iran hiện tại, phụ nữ đã trở thành vấn đề quan trọng của Chính phủ Iran. Chính quyền Tehran đang phải chịu sức ép của chính các đồng minh của mình.
Bản án xử tử hình bằng cách ném đá áp đặt cho phụ nữ này đã khiến các quốc gia và nhiều tổ chức lên tiếng chỉ trích. Tổ chức Ân xá quốc tế đã hoan nghênh việc đình chỉ thi hành án nhưng hối thúc nhà cầm quyền Iran hủy bỏ toàn bộ bản án tử hình đối với người phụ nữ này. Nghị viện châu Âu cũng đã thông qua một nghị quyết nói rằng không thể biện minh cho bản án tử hình bằng cách ném đá. Hội đồng châu Âu gồm 47 quốc gia thành viên đã gửi một bức thư tới Chủ tịch Quốc hội của nước Cộng hòa Hồi giáo này, ông Ali Larijani, đòi ông phải làm hết sức để hủy bỏ bản án.
Chủ tịch EC Manuel Barroso cho rằng, "không còn từ nào để có thể, mô tả sự man rợ của bản án". Ngoại trưởng Pháp Bernard Kouchner cho biết ông sẵn sàng tới Iran nếu nước này hủy án tử hình ném đá vào phụ nữ. Brazil, một trong những nước thân cận nhất với Iran và là trung gian cho Hiệp định Hợp tác hạt nhân giữa Iran với Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 5, đã đề nghị cấp quy chế tị nạn cho bà Ashtiani.
Nhiều cuộc biểu tình ủng hộ bà Ashtiani cũng đã diễn ra khắp nơi từ London đến Washington và nhiều thành phố khác trên thế giới.
Theo khung hình phạt Cộng hòa Hồi giáo Iran, nếu ngoại tình sẽ bị ném đá đến chết hoặc đánh bằng roi, trong khi đó treo cổ sẽ là hình phạt dành cho tội giết người và loại hình tội phạm khác như buôn lậu ma túy. Hình phạt ném đá được thi hành phổ biến ở Iran sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, tuy nhiên đã ít dần đi trong những năm gần đây. Đàn ông bị tử hình theo cách này bị chôn đến thắt lưng, còn phụ nữ bị chôn sâu hơn để ngăn chặn ném đá vào ngực họ. Nếu một tù nhân nào thoát chết trong khi bị ném đá, họ sẽ được trắng án hoặc chỉ bị bỏ tù và không bị hành hình. Việc trốn thoát trong khi bị ném đá sẽ dễ dàng hơn đối với đàn ông vì họ không bị chôn sâu như phụ nữ.
Vào tháng 12/2008, một người đàn ông bị kết tội ngoại tình đã thoát chết khi bị ném đá bằng cách tự kéo thân mình khỏi hố chôn. Tuy nhiên, 2 người đàn ông bị kết tội ngoại tình khác đã bị giết hại bằng hình thức dã man trong cùng một vụ việc diễn ra ở phía tây bắc thành phố Mashhad. Theo các nhà hoạt động thì hình phạt ném đá không được quy định trong kinh Koran. Iran là nước có tỉ lệ tử hình cao nhất trên thế giới.
Trương Minh tổng hợp
