Hãng thông tấn Tân Hoa Xã ngày 26-5 đưa tin rằng giới chức Trung Quốc đã phát hiện nhiều chi tiết đáng ngờ khi điều tra nguyên nhân dẫn tới thảm kịch khai thác mỏ tại nước này hồi tuần trước.
Ít nhất 82 người thiệt mạng trong vụ nổ khí xảy ra vào cuối ngày 22-5 tại mỏ Liushenyu ở tỉnh Sơn Tây, khu vực giàu than đá thuộc miền bắc Trung Quốc. Tân Hoa Xã cho biết vẫn còn 2 người mất tích và thêm 128 người phải nhập viện.
Đây là tai nạn hầm mỏ nghiêm trọng nhất tại Trung Quốc kể từ năm 2009.
Trong khi nguyên nhân vụ việc vẫn đang được điều tra, Tân Hoa Xã đưa tin rằng các hồ sơ và bản vẽ bị làm giả, cùng việc sử dụng lao động thuê ngoài không đăng ký - những người không được cấp thiết bị định vị an toàn theo quy định - đã góp phần dẫn đến thảm kịch chết người này.
Theo Tân Hoa Xã, mỏ này, do Tập đoàn Than cốc Thông Châu Sơn Tây quản lý, đã duy trì hai bộ bản vẽ và hệ thống giám sát riêng biệt. Một bộ phản ánh hoạt động thực tế, trong khi bộ còn lại được dùng để đối phó các đợt thanh tra chính thức, với một số khu vực khai thác bị che giấu khỏi sự giám sát của cơ quan quản lý.
Than được khai thác từ các đường hầm bí mật và không được quản lý này không được tính vào sản lượng chính thức và cũng không bị đánh thuế. Hai bộ bản vẽ này thường được gọi là “bản vẽ âm - dương”: một bộ được công khai để thanh tra kiểm tra, còn bộ kia bị che giấu trong bóng tối.
Cơ quan Quản lý An toàn Mỏ Quốc gia Trung Quốc cho biết những hành vi chạy theo lợi nhuận tương tự không phải hiếm gặp tại các mỏ than trên khắp Trung Quốc, bất chấp các chiến dịch trấn áp.
Tân Hoa Xã cho biết mỏ Liushenyu “đã sử dụng lưới thép và bao nhựa dệt phun vữa để tạo ra các cánh cửa giả trông rất giống vách đá của đường hầm trong mỏ”.
Mỗi khi thanh tra đến, công nhân sẽ được người bên ngoài báo trước để đóng các cánh cửa giả lại, sau đó bôi tro than nhằm khiến chúng hòa lẫn với phần còn lại của đường hầm ngầm.
Để tránh bị phát hiện, đơn vị vận hành mỏ đã thuê lao động thầu phụ làm việc trong các đường hầm bí mật mà không cấp thiết bị định vị nhận dạng theo quy định, cũng không ghi tên họ vào sổ đăng ký ra vào chính thức.
Nếu các thợ mỏ được trang bị thiết bị định vị, giới chức có thể theo dõi vị trí của họ dưới lòng đất, kể cả trong các tình huống khẩn cấp.
Theo đoạn phim do Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc CCTV phát sóng hôm 25-5, khi vụ nổ xảy ra, sổ ghi chính thức chỉ thể hiện có 124 công nhân xuống hầm. Trên thực tế, tổng cộng 247 người đang làm việc trong mỏ, đồng nghĩa với việc 123 người đã làm việc không được theo dõi trong các đường hầm nằm ngoài phạm vi quản lý chính thức.
Truyền thông nhà nước cho biết việc thiếu bản đồ chính xác cùng thông tin vị trí của thợ mỏ đã gây cản trở nghiêm trọng cho công tác cứu hộ.
CCTV trong một báo cáo riêng hôm 26-5 cho biết mỏ Liushenyu - được xếp loại là “mỏ có khí gas cao” với nguy cơ nổ lớn - cũng cố tình không lắp đặt thiết bị giám sát khí gas nhằm tiếp tục né tránh sự giám sát của cơ quan chức năng.
Sau vụ việc, một số mỏ trên khắp Trung Quốc đã tạm dừng hoặc cắt giảm sản lượng để phục vụ công tác kiểm tra an toàn.
